Vietnamville http://www.vietnamville.ca
Chúng ta chung tay cứu giúp đồng bào tại Campuchia vì CSVN vô tâm vô trách nhiệm đối với họ - Quà cho người sống hay người chết?
31.10.2018

Người Việt ở đâu trong xã hội chính trị phức tạp của Campuchia?  Thùy Linh bbcvietnamese.com

Thời gian này, Biển Hồ đang trong mùa nước xuống, người dân gọi báo cho tôi nói rằng nếu có quay lại thăm, thì sẽ phải đi xa vào trong lòng biển.

Như thế sẽ tốn tiền xăng hơn để vào bờ, sóng điện thoại và Internet cũng yếu dần, nhưng nếu không thì nước cạn, cá ít, không có miếng ăn.

Nhưng đó là cách họ đã sống từ bao đời qua. Chuyện người gốc Việt sinh sống ở Campuchia không phải là điều gì mới mẻ.

Từ xa xưa, người Việt đã có nhiều đợt di cư đến Campuchia.

Từ trước thế kỷ 19, khi Đại Việt lấn vào Chăm Pa mở rộng bờ cõi phía nam, cho đến khi Triều Nguyễn sáp nhập thêm phía Đông Campuchia vào Đại Nam.

Vào thời kỳ Pháp vẫn còn quản chế đô hộ toàn Đông Đương, không ít người Việt đã bị đưa lên Campuchia để lao động trên các đồn điền.

Chuyển biến sâu sắc và mạnh mẽ nhất gần đây là cuộc đảo chính lật đổ vương triều Sihanouk do Lon Nol cầm đầu vào đầu thập niên 1970. Hàng nghìn người Việt bị sát hại, hoặc bị nhốt trong trại tù. Khoảng vài trăm nghìn sống sót, chạy về Việt Nam để "tỵ nạn".

Hành trình Biển Hồ 1: Bấp bênh với sóng gió

Hành trình Biển Hồ 2: Số phận không bến bờ

Campuchia 'tước quyền công dân 70.000 người gốc Việt'

Bắt đầu từ sau 1975, cuộc chiến giữa Khmer Đỏ và nước Việt Nam cộng sản xảy ra, thêm nhiều người Việt bị đánh đuổi về Việt Nam.

Tưởng chừng lúc đó sự hiện diện của người gốc Việt trên đất Campuchia đã hoàn toàn bị xoá sổ, nhưng sau khi cuộc chiến kết thúc, nhiều bộ đội Việt Nam lựa chọn ở lại, lập gia đình, định cư tại Campuchia.

Vào cuối năm '79 đầu '80, những người gốc Việt tràn về Việt Nam cũng lần lượt quay trở lại Campuchia, nơi họ cho là quê hương xứ sở.

Nhiều người gốc Việt che giấu gốc gác, thân phận để sống yên bình trong lòng xã hội CampuchiaBản quyền hình ảnhTHÙY LINH/BBC
Image captionNhiều người gốc Việt che giấu gốc gác, thân phận để sống yên bình trong lòng xã hội Campuchia

Con dê tế thần của xã hội

Lịch sử mâu thuẫn biên giới kèm theo số lượng người gốc Việt tăng dần càng khiến Campuchia có thêm lý do để tin rằng Việt Nam vẫn đang tìm cách bành trướng, nhằm "thôn tính trọn vương quốc Chùa Vàng".

Hiềm khích nuôi dưỡng hận thù. Người Khmer bản địa từ lâu đã thường gọi người gốc Việt bằng cái tên gọi phỉ báng "Yuon".

Đối với người Campuchia, người gốc Việt là con dê tế thần, con tốt thí, là ngọn nguồn của tất cả mọi thứ tồi tệ nơi đây. Trời nắng tại Yuon, trời mưa cũng tại Yuon, ngã xe đạp cũng tại Yuon và bị đuổi việc cũng do Yuon nốt.

Vụ việc cụ thể gần đây nhất là vào 2016, khi nhà phân tích chính trị vô cùng được yêu mến, Kem Lay, bị sát hại, người qua đường đã tìm cách ngăn cản một viên cảnh sát di chuyển thi thể.

Đám đông đột nhiên đồng loạt hét "Yuon! Thằng đó là Yuon."

Làm sao đám đông có thể nhanh chóng và thống nhất rằng viên cảnh sát là 'Yuon' - mà không có bất kỳ bằng chứng nào, chỉ vì ông ta đang làm một việc bị cho là gây đe doạ đến một người hùng chính trị của họ?

"Điều này nói lên rất nhiều điều về quan điểm của Campuchia đối với người Việt," nhà nghiên cứu Tim Frewer viết trên tờ Diplomat.

Quân cờ chính trị

Theo một báo cáo của Cơ quan Cứu trợ Tỵ nạn Jesuit (JRS) vào 2015, có gần 90% người gốc Việt không có giấy tờ tuỳ thân hợp pháp nào, nhưng 45,2% trong số họ lại có phiếu bầu cử.

Nhiều người gốc Việt chia sẻ từ những năm 2003, 2008 họ đã đi bầu, dù chưa bao giờ được thừa nhận là công dân Campuchia. Hầu hết đều bỏ phiếu cho Thủ tướng đương nhiệm của Campuchia, Hun Sen, người cũng bị phe đối lập chỉ trích là thân Việt Nam.

Đối thủ lớn nhất của Hun Sen và đảng cầm quyền Đảng Nhân dân Campuchia (CPP) là Kem Sokha, đại diện cho Đảng Giải cứu Dân tộc (CNRP).

Một biểu ngữ tuyên truyền cho Đảng Nhân dân Campuchia với khuôn mặt Thủ tướng Hun SenBản quyền hình ảnhTHÙY LINH/BBC
Image captionMột biểu ngữ tuyên truyền cho Đảng Nhân dân Campuchia với khuôn mặt Thủ tướng Hun Sen

Kem Sokha và CNRP luôn cổ suý cho phong trào bài Việt, chuyên dùng những ngôn ngữ tuyên truyền kích động sự hận thù đối với cộng đồng người gốc Việt, để thu hút cử tri.

Chính vì vậy cộng đồng người gốc Việt cho Hun Sen một lượng phiếu không nhỏ, cần thiết, và ổn định.

Nhưng chuyển biến chính trị vào tháng 9, 2017, khiến cục diện chính trị Campuchia thay đổi.

Quê nhà Chủ tịch Quốc hội Campuchia ở VN?

TQ viện trợ xe bọc thép cho Campuchia

Mekong cần xã hội dân sự và nhà báo

Đối thủ của Hun Sen, người lãnh đạo của CNRP, Kem Sokha bị bắt giữ tại gia, và không lâu sau, đảng CNRP bị giải tán vì bị buộc tội phản quốc.

Với sự tan rã CNRP, Hun Sen có thể sẽ không còn cần đến số phiếu bầu của cộng đồng người gốc Việt nữa.

Ngược lại, với việc tiến hành Nghị định 129, nhằm thu hồi giấy tờ người gốc Việt cùng với ngôn ngữ đanh thép, răn đe có thể là một cách để thu hút những cử tri Khmer bài Việt.

Nhiều nhà quan sát cho rằng đây có thể là một cách của Hun Sen để thu hút các cử tri từng ủng hộ CNRP, quay sang bỏ phiếu cho ông trong cuộc bầu cử dự kiến sẽ diễn ra trong 2018.

Nỗi lo của cộng đồng gốc Việt ở Campuchia

Sam Rainsy, biểu tượng chính trị của CNRP, từng có những lời lẽ miệt thị, phân biệt người Việt, bỗng dưng quay sang chỉ trích Hun Sen vì Nghị định thu hồi giấy tờ người của gốc Việt.

Có thể nói, người gốc Việt bị tung hứng như những quả bóng chính trị, lúc thì là kẻ thù dân tộc, lúc lại là cử tri trung thành.

Trái khoáy hơn, không ít người trong cộng đồng quốc tế và người Khmer cấp tiến vốn mạnh mẽ đấu tranh cho dân chủ và công bằng tại Campuchia lại ủng hộ phe đối lập.

Đối lập Campuchia đến nhà tù gần VN

Ông Hun Sen ôm khách quá chặt?

Người phụ nữ gốc Việt sẽ là Đại sứ Pháp ở Campuchia?

Mặc cho những lời tuyên truyền bài Việt, không ít các tổ chức phi chính phủ, phi lợi nhuận vẫn cảm thấy sự tồn tại của một đảng đối lập là cần thiết để gìn giữ nền bán dân chủ ở Campuchia, vốn đang dần rơi vào bàn tay chuyên chế của Hun Sen.

Nhiều nhóm hoạt động xã hội dân chủ chuyên làm các công tác hỗ trợ người nghèo, xoá nạn mù chữ, thì lại từ chối giúp đỡ người Việt vì những hiềm khích, thù hằn.

Nhưng dù sao, đó là những vấn đề khó khăn cấp vĩ mô. Đối với những người dân vùng Biển Hồ, khó khăn trước mắt vẫn là cuộc sống lênh đênh, nay đây mai đó, vô tổ quốc.

Cái nghèo luẩn quẩn

Đa số người gốc Việt vẫn nằm trong các diện nghèo khó, sinh sống hầu hết ở trên các nhà thuyền nhà nổi ở dọc vùng Biển Hồ, có một số khá giả hơn sống trong thành thị.

Nhưng đây là mặt bằng chung của cả toàn Campuchia.

Đất nước chùa Vàng này vẫn là một trong những nước nghèo nhất Đông Nam Á và cũng là nước tham nhũng nhất khu vực này, theo Tổ chức Minh bạch Quốc tế.

Những vụ việc bị ép làm tiền, đe doạ và uy hiếp, là không chỉ xảy ra đối với người gốc Việt, mà cũng xảy ra với cả người Khmer bản địa.

Tuy nhiên, người gốc Việt là nhóm thiểu số dễ bị tổn thương hơn hẳn vì những thiệt thòi về danh tính pháp lý, gây ra nhiều hệ luỵ.

Không có giấy khai sinh, nhiều trẻ gốc Việt chỉ có thể được phép học đến cấp I. Những trường trung học này ngoài tầm với của các em.Bản quyền hình ảnhTHÙY LINH/BBC
Image captionKhông có giấy khai sinh, nhiều trẻ gốc Việt chỉ có thể được phép học đến cấp I. Những trường trung học này ngoài tầm với của các em.

Không có giấy tờ, nhiều người gốc Việt không thể mua đất, cất nhà, vay ngân hàng. Nếu có điều kiện đi học, trẻ em cũng chỉ được học đến hết cấp I, vì nếu không có giấy khai sinh, không thể học tiếp lên cấp II, III.

Tôi đã chứng kiến nhiều em bỏ học, phụ cha mẹ công việc chài lưới, đánh bắt, kiếm sống qua ngày.

Trong chuyến đi đến vùng Biển Hồ, tôi thấy nhiều thế hệ người Việt vẫn sống quanh quẩn với cộng đồng, vẫn không thể giao tiếp bằng tiếng Khmer bản địa.

Họ buộc phải phụ thuộc vào Hội người Campuchia gốc Việt để nhờ hỗ trợ khi gặp vấn đề pháp lý với quan chức địa phương.

Nhưng chính hiệp hội này cũng bị một số người cáo buộc là câu kết với quan chức Khmer để lạm thu, điều quan chức hiệp hội bác bỏ.

Cuộc sống người gốc Việt nơi đây gần như không thay đổi dù đã sinh sống qua nhiều thế hệ.

Siem ReapBản quyền hình ảnhTHÙY LINH/BBC

Một quan chức ngoại giao cấp cao của Việt Nam nói chính quyền Việt Nam đang rất nỗ lực trong việc đàm phán thương thảo với chính quyền Campuchia để đảm bảo quyền lợi của kiều bào, nhất là trong vấn đề thu hồi giấy tờ.

Người dân cũng cho hay một phái đoàn kiểm tra cũng vừa đến tận địa phương lấy lời khai của người dân về các vụ việc tiêu cực.

Báo Việt Nam đưa tin Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc cũng vừa mới ghé thăm Siem Reap phát gạo cho bà con kiều bào.

Nhưng một số người dân tôi gặp bày tỏ lo ngại đây chỉ là những biện pháp tạm thời, chưa thể giải quyết được những vấn đề gốc rễ.

Giữa lòng Biển Hồ, người Việt cô độc giữa sóng biển mênh mông.

Họ trơ trọi giữa các đợt sóng ngầm, không hay biết phía xa còn có giông bão.

Phóng viên Thùy Linh có chuyến thăm đến Campuchia trong tháng 12/2017.


“Quà” cho người sống hay… người chết?

Vào ngày cuối tháng 10-2018, người đại diện cho các bà con ở vùng Kor Ka’ek (tỉnh Pursat) gọi điện thoại báo tin là: Ngân khoản $1.000 mỹ kim của Quỹ Hậu Sự Từ Thiện đã giúp cho năm tang gia nghèo khó hết rồi. Bây giờ có một bà cụ rất nghèo khó vừa mãn phần… không biết tính làm sao… Hiệp Hội có thể tiếp tục giúp tiền “mua hòm” nữa không?  Trước hoàn cảnh này, câu trả lời không thể là KHÔNG, dù rằng Quỹ Yểm Trợ Giáo Dục của VDF đang rất khó khăn.

blank

Một cái hòm đóng bằng ván-ép ($75) ở Cambodia (Ảnh VDF)

Trong hơn bốn năm qua, nhờ sự yểm trợ nhiệt thành của nhiều tấm lòng nhân ái ở nước ngoài , ViDan Foundation đã đem đến được niềm vui thiết thực cho hàng ngàn gia đình đồng bào kém may mắn đang sống cảnh lưu thân lạc xứ ở Cambodia. Từ chương trình chính yếu là trợ giúp giáo dục cho hơn 500 trẻ thơ thoát cảnh dốt chữ, Hiệp Hội đã mở thêm chương trình Phát Gạo Từ Thiện – chia sẻ những chén cơm tình nghĩa cho hàng ngàn gia đình đồng bào nghèo. Đến khoảng gần giữa năm 2018, Hiệp Hội nhận được lời khẩn cầu: Xin giúp các gia đình khốn khổ tiền “mua hòm” cho người thân vừa mãn phần. Và từ đó, Quỹ Hậu Sự Từ Thiện được thành lập, dù rằng chủ trương hoạt động chính yếu của Hiệp Hội là yểm trợ giáo dục cho trẻ nghèo.

“Chúng tôi là những người sống không có cái nhà đúng nghĩa, mà khi chết cũng không chắc có một nấm mồ đàng hoàng.” Đó là lời than thở về thân phận của một người nghèo đang vật lộn với cuộc sống, vốn chỉ mong kiếm đủ tiền mua gạo nấu cơm ăn hằng ngày; và không thể hình dung được là khi mãn phần sẽ được chôn cất ra sao…

Cuộc sống của hàng trăm ngàn đồng bào đang sống trôi nổi trên Biển Hồ hay vất vả trong những khu lao động thấp kém là chuỗi khốn khổ không còn hiện hữu trong các xã hội tiến bộ. Mỗi gia đình có một hoàn cảnh nghiệt ngã khác nhau. Nhưng kết cuộc của không ít cuộc đời vong xứ còn bi đát hơn nữa – bạc phước cho người mất và khốn đốn cho người thân còn sống.

Theo lời tâm sự của một số đồng bào đang tạm cư ở làng Kor K’Ek, phía Tây Biển Hồ, khi nhà nghèo có người thân mất, hầu như việc hậu sự hoàn toàn trông cậy vào lòng thương người của những gia đình cùng cảnh ngộ ở chung quanh, cũng nghèo khó tương tự. Bà con giúp cho gia đình có tang sự là vì tình đồng bào nhưng đồng thời cũng là một hình thức “bỏ óng” tự giúp mình, để sau này khi nhà có người thân qua đời thì được bà con lối xóm cùng nhau giúp lại.

Image result for nguoi ngheo chet tai cambodiaCảnh mãn phần của một người nghèo ở Cambodia (Ảnh VDF)

Với hoàn cảnh sống không có khai sinh, giấy tờ hợp lệ đầy đủ và từ nhỏ đến khi trưởng thành phải vật lộn với cuộc sống để có miếng ăn… hầu như không ai chuẩn bị được gì cho ngày cuối cùng của người thân, thậm chí của chính bản thân. Đối với những gia đình đang sống trên những “cái bè” ọp ẹp, mục nát… chuyện tang sự, chôn cất gần như chỉ trông chờ vào lòng nhân từ của bà con lối xóm cùng đóng góp hỗ trợ.

Với cuộc sống long đong, tạm bợ hầu như các gia đình nghèo đều không có đủ tiền mua hòm cho người thân quá cố. Nỗi khổ không chỉ vậy, khi mua được hòm để tẩm liệm rồi thì phải xoay trở, vay mượn ngay… bằng mọi cách để mua cho được một mảnh đất nhỏ làm nơi chôn cất. Có không ít trường hợp, vì tang gia không đủ tiền mua đất chôn ở khu cao ráo, phải đành chôn người thân ở mé bờ Biển Hồ, đến mùa nước lên (có khi cao hơn mùa khô hơn 5-6 mét) chẳng thấy, chẳng biết được… đâu là mồ mả người thân. Mọi chi phí tang sự như loại hòm phải mua, nơi chôn cất… phải được “tính toán” thật gấp. Đối với những gia đình quá nghèo, thân nhân đành mua hòm đóng bằng ván ép (giá khoảng 75 mỹ kim một cái), để dành tiền mua một mảnh đất làm nơi chôn cất, và phần còn lại để tổ chức tang lễ.


Đồng hương chuyển quan tài cụ blank thị Tứ (71t) đến nơi chôn cất

(Ảnh VDF)

Từ hoàn cảnh chung bi đát đó, với lời đề nghị khẩn thiết của một số đồng bào trong xóm, ViDan Foundation đã dành ra một ngân khoản để lập Quỹ Hậu Sự Từ Thiện: giúp cho mỗi gia đình nghèo khó $200 mỹ kim để mua hòm và làm tang lễ cho người thân quá cố. Hai trăm mỹ kim đủ để mua một cái hòm gỗ tạp rẻ tiền, và tang gia có thể an tâm dùng khoản tiền bà con phúng điếu để mua khoảnh đất nhỏ làm chỗ chôn cất. Gia đình nào có được đôi chút tiền chuẩn bị thì mua thêm gạch ống xây mồ, còn quá khó khăn thì đành phải chấp nhận một ngôi mộ đắp đất đơn sơ.

Quỹ Hậu Sự Từ Thiện VDF lập vào tháng 5-2018, chỉ sau ba tháng, đã có hai tang gia xin được giúp đỡ: một gia đình có người bị tai nạn lao động qua đời; và một gia đình nghèo khó khác có người bị tai nạn giao thông cướp mất sinh mạng. Hai người qua đời chỉ ở tuổi trung niên, bỏ lại vợ và những đứa con nhỏ dại. Hai trăm mỹ kim cho một trường hợp hậu sự: một khoản tiền quá nhỏ bé nhưng chắc chắn đã giúp cho tang gia có được sự an tâm là người thân vừa qua đời được tẩm liệm, chôn cất đàng hoàng.

Người chết không thể chậm chôn, chờ đợi nhiều ngày. Quỹ Hậu Sự Từ Thiện chắc chắn là “niềm an ủi” của những tang gia nghèo khó.

Hai trăm mỹ kim không cứu được người đã mãn phần song ít nhất cũng giúp được cho tang gia sự an tâm là người thân quá cố có được cái hòm, để còn đủ tâm trí, điều kiện tìm mua một mảnh đất nhỏ chôn cất người thân.

Quỹ Hậu Sự Từ Thiện là món quà từ thiện đáp ứng được hoàn cảnh khó khăn tột bực của người còn sống song cũng là “món quà” ý nghĩa cho người đã ra đi vĩnh viễn. Dù ở ý nghĩa nào, đó cũng là một sự chia sẻ trong tình đồng bào. Một sự chia sẻ khẩn thiết mà ở những xã hội, hoàn cảnh bình thường chắc chắn không phải xảy ra.

Hy vọng sao một ngày nào đó, cảnh thương tâm này chỉ là những kinh nghiệm buồn của một quá khứ.

Nguyễn Công Bằng (VDF)

|||

Đồng hương muốn xem thêm thông tin về ViDan Foundation xin thăm mạng: www.hoamai.us hay www.vidan.us

Thư từ liên lạc hay chi phiếu ủng hộ cho Hội xin gửi đến:

ViDan Foundation: PO Box 152486, Austin, TX 78715-2486

Đồng Hương muốn đóng góp qua hệ thống chuyển ngân PayPal có thể ủng hộ Hội qua địa chỉ email:  paypal@vidan.us

Mọi thắc mắc hay hay cần trao đổi, xin vui lòng liên lạc cô Anh Trinh ở số điện thoại: 713-391-9843 hoặc địa chỉ email: lienlac@vidan.us

Campuchia: Gần 10.000 người Việt phải tái di cư

Thùy LinhBBC Tiếng Việt
Có khoảng 10.000 người gốc Việt sinh sống ở vùng Tonle Sap thuộc tỉnh Kampong ChhnangBản quyền hình ảnhFRANK BIENEWALD/GETTY IMAGES
Image captionCó khoảng 10.000 người gốc Việt sinh sống ở vùng Tonle Sap thuộc tỉnh Kampong Chhnang

Hơn 2.000 hộ gia đình, tức khoảng 10.000 người gốc Việt sinh sống trên các nhà nổi trên dòng Tonle Sap thuộc tỉnh Kampong Chhnang, sẽ buộc phải di cư lên bờ từ giờ cho đến hết 2018.

Thông báo di dân vừa chỉ được chính thức công bố hôm 24/9 nhưng yêu cầu người dân buộc phải tiến hành di dời ngay vào đầu tháng 10.

Mục đích của việc di dời là để chỉnh trang mỹ quan đô thị, cải thiện môi trường và vệ sinh nguồn nước, vì việc sinh sống trên sông ảnh hưởng tới chất lượng nguồn nước, và sức khỏe người dân.

Theo kế hoạch, khoảng một vạn người gốc Việt sống trong các khu nhà nổi ở tỉnh Kampong Chhnang sẽ phải chuyển đến thôn Dambok Kokork, xã Svvay Chrum, huyện Rolea B'ier của tỉnh, nơi có quy mô 40ha.

Tính đổ đồng, mỗi hộ sẽ có khoảng 200m2 để sinh sống.

Campuchia: Chuyện 'tước quốc tịch' dân gốc Việt

Người gốc Việt nhận thẻ thường trú Campuchia

Thân phận trôi nổi của người Việt ở Campuchia

Thông báo này nhận được sự phản đối rất mạnh mẽ từ cộng động người gốc Việt cũng như tỉnh hội Người Campuchia gốc Việt.

KCBản quyền hình ảnhGETTY IMAGES

Theo tờ Phnom Penh Post, kế hoạch di cư này đã được quyết định từ 2015.

Nhiều người dân cũng cho biết họ cũng đã được phổ biến về kế hoạch từ 2016, nhưng từ đó đến nay, điều kiện sinh sống tại địa điểm tái định cư vẫn chưa cải thiện.

Thiếu điện, nước, đường xá

Ông Trần Nhân Tuấn hôm 2/10 cho BBC biết rằng, khoảng vài trăm hộ ở huyện Kampong Chnnang, thuộc tỉnh KC đã phản đối việc di cư.

Ông cho biết, khu Rolea B'ier chỉ cách nơi ông sống 2-3km, tuy nhiên nơi này không có nước sạch, điện, đường xá cũng như cơ sở y tế, trường học, và ông có cơ sở vệ sinh môi trường.

KCBản quyền hình ảnhGETTY IMAGES

"Khi người của phía chính quyền xuống xua đuổi bà con đi thì người ta leo lên bè bỏ đi, đến chiều tối thì lại về nhà nổi," ông Tuấn nói.

Còn người dân ở huyện Kampong Tralach thì may mắn hơn. Cũng nhận được thông báo hôm 24/9, ông Nguyễn Văn Hòn, chi hội trưởng hội người Campuchia gốc Việt cùng nhiều dân đâm đơn lên huyện, phản đối chuyện tái định cư.

"Nếu chỗ mới có đường xá, bệnh viện, trường học thì chúng tôi sẵn sàng đi thôi, nhưng từ 2016 đến nay họ đã xây gì đâu."

"Khu đó chỉ có trên trời dưới nước. Đất ngập nước, cống không thoát đi được, thúi lắm," ông Hòn nói.

Sau khi có sự can thiệp của tỉnh hội và Đại sứ quán Việt Nam, khoảng 200 hộ ở huyện đã được phép chuyển lên khu đất ngay mé sống gần khu nhà nổi của họ, thay vì đến khu tái định cư ở Rolea B'ier.

Khu nhà nổi ở tỉnh Kampong ChhnangBản quyền hình ảnhLINH NGUYEN/BBC
Image captionKhu nhà nổi ở tỉnh Kampong Chhnang

Chính quyền địa phương Campuchia cũng "không bắt dân chuyển đi nữa" và hứa hẹn sẽ nối dây điện và cấp nước sạch.

Tuy nhiên khu đất này là đất tư nhân, người dân buộc phải trả tiền thuê khoảng 200 đôla Mỹ một năm cho 30-40m2. Nhà cửa buộc phải tự xây dựng.

Quan chức tỉnh hội nói gì?

Trả lời BBC chiều 2/10, ông Bùi Văn Bé, chủ tịch tỉnh hội người Campuchia gốc Việt tại tỉnh Kampong Chhnang, cho biết cán bộ tỉnh KC và tỉnh hội vừa kết thúc một cuộc họp với người dân chiều nay.

Ông Bé cho biết hầu hết người dân ở các huyện của tỉnh đều xin sinh sống ở cách mé sông 100m, để tiếp tục việc đánh cá, mưu sinh. Ông nói sau khi trao đổi với người dân, đoàn cán bộ sẽ xin ý kiến lãnh đạo về việc này.

Khu đất ở Rolea B'ier là thỏa thuận của một chủ đất tư nhân với giới chức, để người dân đến tái định cư.

Nhiều người gốc Việt sinh sống bằng nghề đánh bắt cá ở Tonle SapBản quyền hình ảnhFRANK BIENEWALD/GETTY IMAGES
Image captionNhiều người gốc Việt sinh sống bằng nghề đánh bắt cá ở Tonle Sap

Về việc cải thiện điều kiện sống tại khu đất này, ông Bé cho biết chủ khu đất tư nhân ở huyện Rolea B'ier sẽ tiến hành làm mặt bằng, xây dựng.

Người dân có thể chuyển đến khu vực này ngay, và chỉ phải trả tiền thuê đất sau khi mặt bằng đã hoàn thành.

Theo ông Trần Nhân Tuấn, lo ngại việc tái định cư có thể vi phạm quyền tự do cư trú theo luật pháp quốc tế, một số đại diện của Liên Hiệp Quốc đã xuống tỉnh từ hôm 1/10 để tiến hành giám sát và theo dõi quá trình tái định cư.

BBC sẽ tiếp tục theo dõi cập nhật tình trạng tái định cư của người dân tại tỉnh Kampong Chhnang, vùng biển Hồ Tonle sap, Campuchia.


UN: Campuchia phải công bằng khi tái di cư người gốc Việt

Một gia đình người gốc Việt ở Kampong ChhnangBản quyền hình ảnhVŨ QUANG MINH/FACEBOOK
Image captionMột gia đình người gốc Việt ở Kampong Chhnang

Đặc sứ của Liên Hiệp quốc về Nhân quyền tại Campuchia kêu gọi chính quyền Campuchia phải công bằng và minh bạch trong việc tiến hành tái di cư các hộ gia đình gốc Việt ở tỉnh Kampong Chhnang, lo ngại vi phạm nhân quyền.

Theo tờ Phnom Penh Post, bà Rhona Smith đưa ra tuyên bố này hôm 8/10 trong cuộc họp báo tại Văn phòng của Cao ủy Nhân quyền LHQ (OHCHR) trong chuyến thăm 11 ngày đến vương quốc.

Campuchia đang thực hiện kế hoạch di dời khoảng 2000 hộ tương đương khoảng 10.000 người gốc Việt đang sống trên các nhà thuyền ở tỉnh Kampong Chhnang lên các huyện khác trên bờ.

Giới chức Campuchia quyết tâm thực hành kế hoạch tái di cư quy mô này dẫn chứng lí do là để nguồn nước và môi trường ở dọc

Bà Smith đã đích thân đến tỉnh Kampong Chhnang để điều tra về kế hoạch di cư, và kết luận rằng:

"Giới chức tỉnh [Kampong Chhnang] cũng phải nhận ra sự cấp thiết trong việc đảm bảo kế hoạch tái di cư không khiến cuộc sống của họ tệ hơn, như vậy sẽ đi ngược lại nỗ lực giảm nghèo của chính quyền," bà Smith nói.

Khoảng 2000 hộ dân gốc Việt buộc phải đi tái di cư lên bờBản quyền hình ảnhVŨ QUANG MINH/FACEBOOK
Image captionKhoảng 2000 hộ dân gốc Việt buộc phải đi tái di cư lên bờ

Bà nói thêm những một số những người bị ảnh hưởng nằm trong nhóm nghèo nhất trong khu vực và phần lớn trong số họ không có giấy tờ tùy thân để được tiếp cận các dịch vụ và quyền lợi cơ bản.

Bà Smith nói rằng giới chức đang làm việc với một công ty tư nhân để xây dựng cơ sở hạ tầng như đường xá và cung cấp điện và nước sạch tại một trong các khu tái di cư. Tuy nhiên bà nhận thấy các khu vực này vẫn thiếu các cơ sở vật chất cần thiết.

Trước đó, nhiều người gốc Việt tại Campuchia cũng chia sẻ với BBC về nguyện vọng cho phép họ di chuyển tới địa điểm tạm cư mới đủ điều kiện sống tối thiểu, bảo đảm vệ sinh môi trường và có thể mưu sinh trong thời gian chờ đợi chính quyền tìm các biện pháp cho họ tái định cư lâu dài.

Nếu chưa có địa điểm phù hợp thì cho phép họ quay tạm trở lại nơi ở cũ.

Trong cuộc gặp với Bộ trưởng Nội vụ Sar Kheng hôm thứ tư, bà Smith bày tỏ lo ngại về kế hoạch tái định cư, nói rằng nó có thể vi phạm nhân quyền.

Rất nhiều người dân ở đây nằm trong những hộ nghèo nhấtBản quyền hình ảnhVŨ QUANG MINH/FACEBOOK
Image captionRất nhiều người dân ở đây nằm trong những hộ nghèo nhất

Nhưng ông Sar Kheng lập luận rằng chính quyền cần có trách nhiệm cải thiện vệ sinh và bảo vệ môi trường.

Ông nói rằng các nhà chức trách đã quan tâm nhiều đến các khía cạnh nhân quyền. Không sự vi phạm quyền lợi hay tài khoản bị tịch thu vì họ tuân theo luật pháp để giữ gìn trật tự.

Trong khi đó thống đốc tỉnh Kampong Chhnang, Sun Sovannarith, nói tỉnh có kế hoạch rõ ràng để di dời.

"Sẽ không có vấn đề gì cho con cái họ tiếp cận giáo dục bởi vì [trường] gần nhà của họ và không có sự phân biệt đối xử với người Việt," ông Sovannarith nói với tờ Phnom Penh Post.

Hầu hết người dân sống bằng nghề đánh cá, cuộc sống mưu sinh cần có nguồn nước của Biển HồBản quyền hình ảnhVŨ QUANG MINH/FACEBOOK
Image captionHầu hết người dân sống bằng nghề đánh cá, cuộc sống mưu sinh cần có nguồn nước của Biển Hồ

Đại sứ Việt Nam tại Campuchia Vũ Quang Minh thì cho biết, phía Việt Nam ủng hộ chính sách bảo đảm vệ sinh môi trường Biển Hồ.

Nhưng cũng mong muốn chính quyền sở tại có sự chuẩn bị chu đáo để bảo đảm không tạo ra vấn đề môi trường mới tại địa điểm di dời, có cơ sở hạ tầng, thoát chất thải, nước sạch... tối thiểu để đảm bảo cuộc sống bình thường của người dân di dời.

Trước đó, được biết hôm 11/10, tại cuộc gặp ở Indonesia, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã trao đổi với Thủ tướng Campuchia Samdech Hunsen về việc di dời làm xáo trộn đời sống người dân.
URL của bản tin này::http://www.vietnamville.ca/article.7221
© Vietnamville contact: admin@vietnamville.ca