Việc Thủ tướng Việt Nam loan báo về các hợp đồng mua tàu ngầm và vũ khí của Nga đã được nhiều tờ báo và cây bút quốc tế chú ý.

Hãng thông tấn Agence France-Presse, trong bài bình luận phát đi từ Hà Nội, nhận xét các hợp đồng này là nhằm "củng cố tuyên bố chủ quyền chống lại Trung Quốc trong vùng Biển Đông".

Hãng AFP trích ý kiến của nhiều nhà phân tích nói rằng, phần lớn trang thiết bị quốc phòng của Việt Nam đã quá cũ kỹ nên nước này quyết định bỏ ra ngân sách lớn để phát triển hạm đội ngầm của mình, trogn khi quan ngại gia tăng về căng thẳng với nước láng giềng khổng lồ trong khu vực có Hoàng Sa và Trường Sa.

Hãng tin này trích lời ông Richard Bitzinger, phân tích gia về quốc phòng khu vực tại Học viện Quan hệ Quốc tế mang tên S. Rajaratnam ở Singapore, nói rằng ý tưởng chủ đạo của việc mua vũ khí là "đối chọi lại với việc tăng cường quân sự mà Trung Quốc đang tiến hành tại Biển Đông".

Ông Peter Abigail, Giám đốc Viện Chính sách Chiến lược Australia, thì được trích lời nhận định rằng quyết định của Việt Nam không gây ngạc nhiên vì lâu nay nước này đã bày tỏ quan ngại về môi trường hàng hải, "đặc biệt ở vùng Biển Đông".

Tờ nhật báo Bưu điện Hoa Nam Buổi sáng (South China Morning Post) xuất bản tại Hong Kong thì đánh giá rằng "Trung Quốc đang đối diện khả năng có đối thủ mới trong sức mạnh tàu ngầm tại Biển Đông" và cho đây là dấu hiệu phản ánh quan ngại của cả khu vực trước tiến trình củng cố hải quân của Bắc Kinh.

Tầm vóc của Trung Quốc khiến toàn bộ châu Á, kể cả Nhật Bản và Ấn Độ, đều không thể sánh được về sức nặng và năng lực với nước này, dù là 20 hay 30 năm nữa. Vậy cho nên chúng tôi cần nước Mỹ để đối trọng.

Cựu Thủ tướng Singapore Lý Quang Diệu

Không chỉ có Việt Nam, mà cả Australia, Indonesia và Malaysia đều đang tìm cách mở rộng chương trình tàu ngầm trong khi Mỹ thì lo ngại rằng ảnh hưởng và sự thống lĩnh truyền thống của mình tại Đông Á đang bị việc phát triển hải quân của Trung Quốc thu hẹp lại.

Báo này nhận định, hợp đồng mua bán vũ khí lớn nhất kể từ khi cuộc chiến Việt Nam kết thúc 35 năm trước cho thấy các nước trong vùng đang cảnh giác trước xu hướng là quyền lực mềm của Trung Quốc nay có thể trở nên cứng rắn hơn.

Tờ nhật báo tiếng Anh có uy tín nhận xét: "Với việc mua sáu tàu ngầm hạng Kilo, Việt Nam còn kiến thiết quan hệ quân sự mới với Moscow, đồng minh chính thời kỳ Chiến tranh lạnh".

Chủ trương đa phương hóa quan hệ quốc phòng của Việt Nam cũng được thể hiện trong kế hoạch hình thành quan hệ quốc phòng giữa Việt Nam và Hoa Kỳ, quốc gia đang tăng cường hiện diện hải quân tại Biển Đông.

Cân bằng ảnh hưởng

Tất nhiên, Việt Nam nhiều lần khẳng định muốn giải quyết các xung đột, tranh chấp thông qua đàm phán hòa bình, nhưng giới chuyên gia cho rằng nước này, với đặc thù có bờ biển dài và trữ lượng dầu khí dồi dào trong lòng biển, cảm thấy dễ bị thương tổn nhất về chiến lược trong lĩnh vực hải quân và đó là lý do Việt Nam muốn có hạm đội tàu ngầm mạnh.

Ngoài tàu ngầm, Việt Nam còn muốn mua thêm nhiều chiến đấu cơ Sukhoi Su-30MK2 của Nga.

Đây là loại máy bay chiến đấu hiện đại nhất và có thể bảo vệ, hỗ trợ hải quân từ trên không.

AFP trích lời ông Bitzinger nói: "Việt Nam mong muốn nhất là tăng cường hiện diện của mình về quân sự."

Bưu điện Hoa Nam thì nói rằng ý định tìm cách quân bằng lại sự trỗi dậy của Trung Quốc là một trong những chủ đề được nhắc đến nhiều nhất trong các thảo luận cấp cao ở trong khu vực.

Cựu Thủ tướng Singapore Lý Quang Diệu hồi tháng 10 đã nói một câu có tính khái quát cao, trong đó ông đặt câu hỏi về tính minh bạch trong kế hoạch củng cố quốc phòng của Trung Quốc và kêu gọi Hoa Kỳ tham gia.

Ông nói Mỹ sẽ đánh mất vai trò lãnh đạo toàn cầu nếu không "đối trọng" lại với sự trỗi dậy của Trung Quốc.

Hải quân Trung Quốc đang được hiện đại hóa nhanh chóng. Các nước láng giềng không đe dọa được chúng tôi

Tướng Trung Quốc Xu Guangyu

"Tầm vóc của Trung Quốc khiến toàn bộ châu Á, kể cả Nhật Bản và Ấn Độ, đều không thể sánh được về sức nặng và năng lực với nước này, dù là 20 hay 30 năm nữa. Vậy cho nên chúng tôi cần nước Mỹ để đối trọng."

Thế còn Trung Quốc nói gì trước việc Việt Nam mua vũ khí của Nga?

Hãng AFP trích một quan chức giấu tên ở tòa đại sứ Trung Quốc tại Hà Nội nói rằng cả Việt Nam, Nga và các nước khác trong khu vực đều "cần nghĩ tới hòa bình và hoà bình trong vùng Biển Đông".

Tờ Bưu điện Hoa Nam trích lời một vị tướng của Quân giải phóng Nhân dân Trung Quốc nay đã về hưu, ông Xu Guangyu, nói: "Đây không bất ngờ và cũng chẳng phải đe dọa cho Trung Quốc".

"Việt Nam có bờ biển dài và chúng tôi hiểu tại sao họ cần nâng cấp hạm đội. Có thể họ thấy nhu cầu cấp thiết hơn vì chương trình hiện đại hóa hải quân của Trung Quốc."

"Tôi sẽ không ngạc nhiên nếu các nước khác cũng bắt đầu nâng cấp hạm đội của mình. Đa phần hải quân các quốc gia trong khu vực đều làm thế cả và có thể hiểu được điều này."

Tướng Xu cho rằng cạnh tranh ở đâu cũng có, nhưng không nên thổi phồng tầm mức cạnh tranh.

"Hải quân Trung Quốc đang được hiện đại hóa nhanh chóng. Các nước láng giềng không đe dọa được chúng tôi."

Slovakia nêu vấn đề nhân quyền với Việt Nam

Ông Triết gặp ông Gasparovic trong chuyến thăm các nước châu Âu

Chủ tịch Nguyễn Minh Triết trong cuộc hội đàm tại Bratislava hôm 17/12 đã nói với Tổng thống Ivan Gasparovic rằng ''nhân quyền được tôn trọng ở Việt Nam".

"Luật của mỗi nước khác nhau. Luật dựa trên điều kiện địa lý và lịch sử khác nhau của mỗi nước nên không thể áp dụng luật của nước này cho nước khác,'' ông Triết được thông tấn xã CTK trích thuật đã nói với chủ nhà.

Nhưng theo ông Gasparovic, mọi nước đều phải đảm bảo nhân quyền, "Chúng tôi vì vậy đã nhấn mạnh trong cuộc hội đàm rằng nhân quyền không phải chỉ là vấn đề của Việt Nam hay Slovakia, mà là một vấn đề toàn cầu," ông Gasparovic nói.

Trước đó nhiều tổ chức phi chính phủ ở Slovakia, kể cả Amnesty International và People in Danger, đã vận động để chuyện nhân quyền được đưa vào nghị trình hội đàm giữa hai nguyên thủ quốc gia.

Tuy vậy, không như hồi Chủ tịch Trung Quốc Hồ Cẩm Đào viếng thăm Slovakia hồi tháng Sáu, đã không xảy ra cuộc biểu tình phản đối nào trong chuyến thăm của ông Triết.

Trong chuyến viếng thăm các nước Âu châu lần này, ông Triết cũng đã hội đàm với Đức Giáo hoàng Benedict XVI khi ghé Rome.

Nghị quyết EU

Tháng trước, Nghị viện Âu châu đã chỉ trích vấn đề nhân quyền của Việt Nam và thông qua một nghị quyết yêu cầu chính quyền ngưng đàn áp những người đòi hỏi tự do lập hội và tự do tín ngưỡng.

Hà Nội đã cực lực bác bỏ các cáo giác vi phạm nhân quyền.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam, bà Nguyễn Phương Nga mô tả nhận định của các dân biểu châu Âu là "hoàn toàn sai trái".

Bà Nga nói: "Chúng tôi hết sức thất vọng khi ngày 26/11/2009 Nghị viện Châu Âu lại một lần nữa thông qua Nghị quyết về Việt Nam với những nhận định hoàn toàn sai trái, thiếu khách quan, thiếu thiện chí về tình hình thực tế ở Việt Nam".

"Việc thông qua Nghị quyết này đi ngược lại lợi ích quan hệ giữa Việt Nam và EU và gây bất bình trong nhân dân Việt Nam," bà nói trong một thông cáo.

Các dân biểu châu Âu đồng thuận kêu gọi chính phủ Việt Nam ''chấm dứt trấn áp và sách nhiễu đối với các môn đồ của Thiền sư Thích Nhất Hạnh, trả tự do cho Hòa thượng Thích Quảng độ và khôi phục hoạt động của Giáo hội Phật giáo Việt Nam thống nhất, tiến tới hủy bỏ hình phạt tử hình, cho phép đại diện châu Âu giám sát thường xuyên tình hình tự do dân chủ, ngôn luận, bảo vệ nhân quyền và phụ nữ ở Việt Nam.

Các nghị quyết của Quốc hội châu Âu thường không mang tính áp chế.

Việt Hà, phóng viên đài RFA 2009-12-13

Đương đầu với thách thức từ Trung Quốc

Cân bằng ảnh hưởng

Slovakia nêu vấn đề nhân quyền với Việt Nam