Trang chủ :: Tin tức - Sự kiện :: Website tiếng Việt lớn nhất Canada email: vietnamville@sympatico.ca :: Bản sắc Việt :: Văn hóa - Giải trí :: Khoa học kỹ thuật :: Góc thư giãn :: Web links :: Vietnam News in English :: Tài Chánh, Đầu Tư, Bảo Hiểm, Kinh Doanh, Phong Trào Thịnh Vượng :: Trang thơ- Hội Thi Nhân VN Quốc Tế - IAVP :: Liên hệ
     Các chuyên mục 

Tin tức - Sự kiện
» Tin quốc tế
» Tin Việt Nam
» Cộng đồng VN hải ngoại
» Cộng đồng VN tại Canada
» Khu phố VN Montréal
» Kinh tế Tài chánh
» Y Khoa, Sinh lý, Dinh Dưỡng
» Canh nông
» Thể thao - Võ thuật
» Rao vặt - Việc làm

Website tiếng Việt lớn nhất Canada email: vietnamville@sympatico.ca
» Cần mời nhiều thương gia VN từ khắp hoàn cầu để phát triễn khu phố VN Montréal

Bản sắc Việt
» Lịch sử - Văn hóa
» Kết bạn, tìm người
» Phụ Nữ, Thẩm Mỹ, Gia Chánh
» Cải thiện dân tộc
» Phong trào Thịnh Vượng, Kinh Doanh
» Du Lịch, Thắng Cảnh
» Du học, Di trú Canada,USA...
» Cứu trợ nhân đạo
» Gỡ rối tơ lòng
» Chat

Văn hóa - Giải trí
» Thơ & Ngâm Thơ
» Nhạc
» Truyện ngắn
» Học Anh Văn phương pháp mới Tân Văn
» TV VN và thế giới
» Tự học khiêu vũ bằng video
» Giáo dục

Khoa học kỹ thuật
» Website VN trên thế giói

Góc thư giãn
» Chuyện vui
» Chuyện lạ bốn phương
» Tử vi - Huyền Bí

Web links

Vietnam News in English
» Tự điển Dictionary
» OREC- Tố Chức Các Quốc Gia Xuất Cảng Gạo

Tài Chánh, Đầu Tư, Bảo Hiểm, Kinh Doanh, Phong Trào Thịnh Vượng

Trang thơ- Hội Thi Nhân VN Quốc Tế - IAVP



     Xem bài theo ngày 
Tháng Chín 2018
T2T3T4T5T6T7CN
          1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
   

     Thống kê website 
 Trực tuyến: 9
 Lượt truy cập: 11207622

 
Văn hóa - Giải trí 23.09.2018 01:03
Thanh niên VN đứng lên làm lịch sử thay đám lãnh đạo CS già nua, cổ hủ
01.09.2018 06:55

Đôi lời cùng tuổi trẻ Việt Nam: Thời cơ đã đến, đây là giờ của tuổi trẻ Việt Nam - Hãy đứng lên lãnh đạo đất nước!


Các bạn thân mến, 
Các em thân quý, 
Cho phép anh xưng anh với các em, anh nay đã trên 75 rồi. 

Từ hôm 10 tháng 6 đến nay ngay tại quốc nội, tuy vẫn trong vòng kềm kẹp của chế độ công an trị, nhưng đều đều mỗi tuần đều có những cuộc biểu tình phản kháng Dự luật 3 Đặc Khu Kinh tế, và luật An Ninh Mạng. Đảng Cộng sản đệ tam quốc tế đương quyền tại Việt Nam đang vừa lúng túng trong những khó khăn vừa kinh tế vừa chánh trị để tiếp tục cầm quyền, giữ đảng.

Nhưng thay vì tìm những phương kế tử tế để điều hành đất nước, đặt quyền lợi quốc gia và người dân lên hàng đầu, trái lại, Đảng Cộng Sản Hà nội đương quyền chỉ biết củng cố quyền lực để tiếp tục vơ vét làm giàu cho cá nhơn và đồng lỏa, và chuyển tải của cải vơ vét được, tẩu tán ra ngoại quốc, “hạ cánh an toàn”, mua nhập cư an thân ổn định cùng gia đình phe cánh. Sau khi vơ vét cạn kiệt tài nguyên đất nước, của nổi đã vét xong, nay đến phần của chìm; biên giới, lãnh hải cũng đã bán xong cho Bắc phương Tàu Cộng, nay đến lược các yếu điểm, yết hầu, trọng điểm, chiến lược, và sau đó ngày mai sẽ là cả nước... tên Việt Nam sẽ đi vào quá khứ, dân tộc Đại Việt anh hùng, cứng đầu chống cự mẫu quốc Trung Hoa đã cả trên 1000 ngàn từ đời Ngô Quyền, sớm muộn gì cũng sẽ trở về làm thằng dân Tàu của Giao Chỉ Quận. Cột đồng Mã Viện tân thời sẽ được dựng lại tại Quảng Ninh, Móng Cáy! Dân tộc Việt Nam, dân tộc Đại Việt sẽ trở về với tên cũ Lạc Việt, một chi nhánh của Bách Việt, trở thành những công dân của Lưỡng Quảng - “kwang tung dành” - người quảng đông, người hẹ,... Tương lai, người việt ta (hết viết Hoa) sẽ như người thái, người miêu của nước Đại Lý cũ hay Vân Nam ngày nay, một tỉnh của Tàu. Dân tộc việt, trên đất việt nam cũ dài - từ ải Nam? (Hữu nghị) Quan đến đảo Phú Quốc? chắc chắn sẽ chỉ là một sắc tộc của đại quốc gia Tàu, mai nầy, sẽ được đại diện bởi ngôi sao nhỏ, sao việt, quây quần cùng 4 ngôi sao đại diện cho 4 dân tộc hay sắc tộc mông, hồi, mãn, tạng vây quanh hầu hạ ngôi sao lớn ở giữa là Hán tộc! 

Tổng kết, 43 năm cầm quyền của chế độ Cộng Sản Hà Nội: hoàn toàn thất bại! 

Kinh tế: trên 43 năm cầm quyền cả nước, Đảng Cộng sản vẫn chưa đưa Việt Nam thoát được tình trạng một quốc gia kém phát triển. Tổng Sản Lượng quốc gia đầu người hằng năm chỉ hơn 2000 dollars US/năm, Chưa đầy 200$US/ hằng tháng. Thử so sánh, - 43 năm sau khi hai quả bom nguyên tử biến một phần lớn nước Nhựt thành bình địa vào tháng 8 năm 1945 - năm 1988, nước Nhựt đã vượt đứng hàng thứ 3 thế giới về mặt kinh tế, chỉ sau Huê kỳ và Liên Sô với một Tổng Sản Lượng đầu người hằng năm là 23 801 $US – 10 lần Việt Nam ta ngày nay! - Xin phép chỉ so sánh với Nhựt bổn thôi. Một quốc gia cũng cùng ảnh hưởng văn hóa Khổng Mạnh, Tam giáo. 

Chánh trị: Ngày 2 tháng 9 năm 1945, Đảng Cộng Sản quốc tế, chi nhánh Hà Nội đương quyền nước Việt Nam ngày nay, lừa dân, gạt các đoàn thể bạn, cướp chánh quyền Vua Bảo Đại và chánh phủ Trần Trọng Kim, ngay sau ngày Nhựt thua trận do Mỹ bỏ hai quả bom nguyên tử. Láo lếu nhơn danh đuổi Tây, bài phong đả thực, giải phóng đất nước. Quá lưu manh, đầy giả dối, và đặc biệt thiếu tình dân tộc, thiếu nghĩa đồng bào, chỉ biết phục vụ lệnh của Cộng Sản quốc tế là bành trướng làn sóng đỏ, nên đã không ngần ngại, thí quân, kéo và nướng bao nhiêu con em, tuổi trẻ dân Việt Nam vào một cuộc đấu tranh vô ích, với nào bom ba càng, với nào tiêu thổ kháng chiến, nào đốt sạch lương thực, nào gieo nghèo gieo đói... Xóa sạch, quét trọn, tiềm lực kinh tế, chánh trị, văn hóa và chất xám nước nhà, qua các vụ đấu tố giết sạch giai cấp tiểu tư sản, qua cải cách ruộng đất giết sạch điền chủ, chủ nhơn, sản xuất công nông nghiệp, qua nhân văn giai phẩm xóa trí thức và tư tưởng văn học, Đảng Cộng sản quốc tế chi nhánh Đông dương, đã giao và bán trọn tương lai đất nước và dân tộc Việt Nam cho ngoại bang Đỏ Nga Tàu. Nhờ chiến lược quân sự Nga Tàu, nhờ chí nguyện quân Tàu, nhờ vũ khí Liên Sô, Đảng Cộng sản quốc tế chi nhánh Hà nội, đã thành công cướp được nửa nước, rồi cả nước để xây dựng một xã hội cộng sản láo lếu mệnh danh gọi là không giai cấp nhưng đều do đảng viên lệ thuộc Nga Tàu độc tài làm chủ. Suốt 70 năm, liên tục vâng lệnh các Vương quốc Đỏ Nga rổi Tàu, chiến tranh tấn công miền Nam trong 20 năm tạo đau thương cho cả nước …và, sau thắng trận, suốt 43 năm thống nhứt, cũng chỉ để tiếp tục phục vụ đề án của Vương Triều Hán Đỏ quân phiệt, là chinh phục Việt Nam, chinh phục đất nước Đại Việt và dân tộc Lạc Việt, đem quốc gia và dân tộc Việt Nam trở về làm hán dân của Giao Chỉ Quận... hoàn thành sứ mạng lịch sử và giấc mơ lịch sử của các triều đại Hán là Hán hóa toàn thể Đông Nam Hóa, bình thiên hạ! 

Các bạn thân, 
Các em thân, 

Ngày nay, toàn dân Việt ta, ai có tý suy nghĩ, cũng biết rõ tình hình "người dân" Việt Nam chúng ta, quốc nội hay hải ngoại, đều hoàn toàn phản đối, chống đối ý thức hệ, chế độ Nhà Nước đương quyền Cộng sản Hà nội. Toàn dân, đều phản đối! Toàn dân đều mong muốn có một Việt Nam (tương lai) không còn bị Tàu Cộng chỉ đạo cầm quyền, không còn Đảng Cộng Sản Việt Nam cầm quyền! Tựu chung, ai ai cũng đồng ý, nhưng thực sự hành động, chỉ vào khoảng theo anh tối đa là 40% (đấy là anh lạc quan). Đó đây, có những động lực bất mãn, chê bai, thù hận, gia đình, phe phái nhưng chỉ phản đối mồm miệng. Kiến nghị, can gián kiểu phản kháng khá nhiều, trí thức nghiên cứu, kiểu giảng bài, lắm điều kêu ca, lai rai đây đó cũng có... Số còn lại, vẫn còn thụ động, một phần do thói quen sanh tồn của một dân tộc có truyền thống văn hóa nhịn nhục, quen với lối sống qua ngày, len lõi, chen lấn, lòn cuối... Nhịp sống hòa cùng nhịp với nạn kẹt xe, kẻ tắt máy chờ thời, người leo lề, len lõi... Văn hóa “Thôi mà...”, “một câu nhịn chín câu lành”, hay những bài học do lịch sử Tàu láo lếu dạy ta nào là phải biết giả dại qua sông như “Hàn Tín lòn trôn”, “Câu Tiển nếm phân”, hoặc “Dương Bình Dương Lễ đưa vợ hầu bạn” (thà dâng đảo Hoàng Sa, thà để quân Tàu giết quân mình giao Gạc Ma... để giữ bạn, giữ 16 chữ vàng!)... đã 43 năm nay ru ngủ dân Việt Nam. 

Nói như vậy, chúng ta không phủ nhận, không quên ơn, trái lại càng ngưỡng mộ, càng mến phục, tất cả các vị anh hùng, không mê, không sợ, đã tử tiết hay nay, vẫn đang, hoặc sẽ chấp nhận ngục tù, lao lý, giam cầm, đày đọa trong các căn ngục hay cưởng chế tại gia. Lịch sử nêu tên như Trần Văn Bá, Hồ Thái Bạch... đã hy sinh,... Nguyễn Văn Lý, Nguyễn Đan Quế, Trần Huỳnh Duy Thức, Mẹ Nấm... hay vô danh (rất nhiều) đã hy sanh cuộc sống, cuộc đời, trên con đường đấu tranh cho đất nước Việt, cho dân tộc Việt, chỉ để mơ MỌI NGƯỜI VIỆT sống và sanh hoạt trên ĐẤT NƯỚC VIỆT như MỘT CON NGƯỜIhưởng độc lập, tự chủ, tự do, hưởng mọi quyền công dân, có tiếng nói dân chủ trong một Việt Nam Độc lập, Tư Do, Dân Chủ

Các bạn thân, 
Các em quý, 

Việt Nam có một tiềm lực to lớn. Việt Nam có một thế đứng địa lý chiến lược, và do đó có một vị trí chánh trị rất quan trọng ở Đông Nam Á. Đó là một lợi điểm, nhưng đó cũng là cái họa cho dân tộc Việt Nam. 

Thế nhưng ngày nay, một ý thức hệ ngoại lai, tam vô, xóa bỏ mọi truyền thống lịch sử, xóa bỏ mọi công ơn, dựng nước và giữ nước của tổ tiên, mang một chế độ Đảng trị và phe đảng trị đưa Việt Nam vào một ngõ cụt. Họa mất nước, Hán thuộc đang mỗi ngày mỗi rõ ràng. Nhưng, vì vấn đề sanh tồn, nên người dân chỉ biết lo cái sống hằng ngày, hơn có cái nhìn xa xôi tương lai đất nước và dân tộc! 

Cũng vì vướng víu cái trí tuệ thiển cận ấy, với cái nhìn ngắn hạn ấy, nên cả chúng ta, những người chống chế độ ấy, ngày nay cũng bị lôi kéo, trong cái đấu tranh cho cái hằng ngày - cái nhơn quyền, cái dân chủ ngang hàng quan trọng với cái miếng ăn, ngang tầm quan trọng với cái bắt bớ, cái giam cầm, đối đãi... Do đó, cuộc đấu tranh cho một Việt Nam không Cộng Sản đâm ra khó khăn, vì đồng sàn dị mộng. Dĩ nhiên trong một xã hội đa nguyên, một thể chế đa đảng phải chấp nhận mọi suy nghĩ mọi tư tưởng chánh trị kinh tế. 

Nhưng với Dự Luật 3 Đặc Khu Kinh tế, với Luật An Ninh Mạng... toàn dân đã sôi sục. Trước đây tuy vẫn biết có Hán hóa hiểm nguy, nhưng nay, đã quá rõ ràng. Giờ G đã điểm, từ ngày 10 tháng 6, năm nay, mọi nơi, người dân đã thấy rõ hiểm họa, nên toàn dân tự động xuống đường - ôn hòa, bất bạo động - nói tiếng nói phản kháng! Tuy ôn hòa bất bạo động - nhưng rõ ràng mạnh mẽ! 

Các bạn thân, 
Các em mến, 

Giờ G đã điểm! Đồng bào đã xuống đường! 

Đây là thời cơ của các bạn của các em! 

Em là sanh viên, em có chấp nhận ngày mai ngành giáo khoa nói tiếng Hán? Mọi suy nghĩ, nghiên cứu diễn đạt bằng tiếng Hán? Bỏ đi tiếng nói cha sanh mẹ đẻ, tiếng ru em ngủ, tiếng la rầy cha mẹ thân yêu, tiếng yêu tiếng ái của con tim tự đáy lòng? 

Em là giáo chức là viên chức có chấp nhận dạy học, nghiên cứu lệnh lạc bằng tiếng Hoa không? 

Em là Quân đội Nhân dân, là Công An Nhân Dân, em đành tâm nhìn đất nước bị xâm lấn, mất đất mất biển, mất cả tiếng nói... và vâng lệnh, nghe lệnh bằng tiếng Hoa tiếng Hán không? 

Là Quân nhơn, là Công an, các em có nhiệm vụ giữ nước giữ dân, phục vụ cho nước cho dân. 

Ngày nay Đảng Cộng Sản đương quyền đang bán nước cho Hán tộc. 

Bảo vệ Đảng, bảo vệ chế độ Đảng cầm quyền là đồng lỏa bán nước đó! 

Giờ G đã điểm! 

Đây là thời cơ của các em làm Cách Mạng cứu Nước Việt - Giải Phóng Dân tộc Việt Nam thoát khỏi Hán họa và Diệt Việt tộc! 

Thay lời kết: 

Động cơ của anh và bạn bè thế hệ anh, ngày nay là mong một Việt Nam có một tương lai đáng với cái hy sanh của dân tộc Việt Nam đối với phát triển của thế kỷ 21. Anh rất mừng vì còn có các em trẻ đóng góp. Các anh đã già rồi. 

Ngày mai là của các em! 

Việt Nam ngày nay là Việt Nam của các thế hệ sau ngày 30/40/50 đứng lên cầm quyền xây dựng, kiến thiết. Ngay từ bây giờ thế hệ các em phải có những sơ đồ, suy nghĩ cho tương lai. Cộng Sản sẽ ra đi, các cán bộ Cộng Sản cầm quyền cũng phải “di tản kinh tế” hạ cánh an toàn ở Mỹ ở Úc ở Canada... các nhà độc tài trên giới đều tẩu tán tiền và sống hưởng già ở hải ngoại. 

Ngay từ bây giờ các em phải suy nghĩ một sơ đồ mới... 

Địa dư, thổ nhưỡng của Việt Nam ngày mai sẽ khác hẳn, không thể có sơ đồ kinh tế như xưa nữa. Kỹ thuật biến đổi, nanotechnologie, thông minh nhơn tại, AI, tin học... Dầu hỏa không còn là năng lượng chánh nữa, đồng bằng Sông Cửu Long không còn là vựa lúa miền Nam Việt Nam, vì bị nhiểm mặn, chưa kể viễn tượng nước biển dâng sẽ lụt các thành phố và vùng ven biển. 

Ngay từ bây giờ, các em nên tổ chức những nhóm suy nghĩ về xây dựng! 

Thiên hạ ngày nay, thích bàn thể chế mới, Hiến pháp mới, bầu cử mới, ai cầm quyền... Tất cả đều đặt cái cày trước con trâu. 

Ngày Cộng Sản trao quyền lại, nhóm cầm quyền mới phải tiếp tục lo cho 90 triệu đồng bào tiếp tục mỗi ngày đầy đủ 2 bữa cơm, tiếp tục có an ninh, có cảnh sát, nói tóm lại sanh hoạt bình thường. 

Và phải có ngay những chương trình... 

Các em hãy cùng nhau suy nghĩ tiếp, ngay từ bây giờ, cụ thể, thực tế! 

Người Việt Nam hải ngoại hay quốc nội lắm tài. 

Thế hệ hậu duệ các thế hệ di tản sau ngày 30 tháng tư năm 1975, nay đã hoàn toàn hội nhập vào các quốc gia mới, các em ấy nay đã là công dân Mỹ là công dân Pháp, công dân là Đức... như các con của các anh. 

Các em nầy đã đang và sẽ là những chuyên gia, đã đang và sẽ “được” làm việc trong những hệ thống có tổ chức, có phần việc rõ ràng. Phần làm việc của các em ấy, tại nước người, luôn luôn được tiếp vận, tiếp liệu... dây chuyền đầy đủ. 

Trái lại, Việt Nam mình chưa có một hạ tầng như thế; phải đi từ A đến Z. Do đó, phải được và do các em ở Việt Nam, biết thế nào là thôn quê, thế nào mà mồ hôi, không máy lạnh, biết nắng biết mưa, điều hành, chỉ đạo... 

Do đó, các em MỚI là những nối tiếp của thế hệ đi trước như anh và bạn bè anh. 

Đã có những người là nhơn chứng sống của một não trạng chế độ Cộng Sản Việt Nam đầy rẫy giành giựt, trả thù, hận thù, côn đồ... Họ là những người đã sống, mặc dù đã chiến đấu dưới lá cờ Cộng Sản và nhưng vẫn là những nạn nhơn của các cuộc trả thù cũng từ những con người Cộng Sản mà họ đã phục vụ. Những nhơn chứng nạn nhơn này ngày nay đã lên tiếng thành một bản cáo trạng giúp cho những ai còn mê, còn tin tưởng vào chế độ Cộng Sản thức tỉnh! 

Tuy nhiên là thanh niên, thanh nữ, là tuổi trẻ, các em cần tỉnh táo nhìn thấu đáo vấn đề để chọn một hướng đi tốt đẹp cho quê hương dân tộc

Không phải chỉ vì những bản cáo trạng của những người vừa tỉnh ngủ, hay của những nạn nhơn chế độ tố cáo ngày hôm nay mà các em dấn thân. Vì nếu như thế, mai kia, chục năm sau nữa các Bác ấy nằm xuống, các em lại bị lạc lỏng - mất hướng? 

Trong cái VN tương lai của các em không thể có mặt các Bác ấy, kể cả anh và bạn bè anh nữa! Nếu các anh vẫn còn “ôm quá khứ”

Cám ơn các em đã cho anh được tâm tình. 

Thân mến. 

Hồi Nhơn Sơn 31, tháng 8 năm 2018 


Nỗi sợ mang tên Cộng Sản

02/09/2018: Đầy tớ chuẩn bị đón tiếp chủ nhân cả nước xuống đường mừng Nhị Hỷ và vân vân…
Trần Thị Hải Ý (Danlambao) - “Một dân tộc mà người dân hèn với chính quyền, trong khi chính quyền lại hèn với kẻ thù xâm lược thì dân tộc đó phải bị diệt vong!” (Aung San Suu Ky).

Bốn triệu thành viên băng đảng cộng sản Việt Nam, theo HY em, đã toa rập thành công trong việc cấy độc trùng sợ hãi mang tên Cộng Sản vào đầu óc của cả một dân tộc gồm 96 triệu con người. Nói 96 triệu con người là vì, đừng tưởng bốn triệu thủ phạm vừa nêu không biết sợ độc trùng cộng sản, mà thực tế đã chứng minh chính người cộng sản càng kiên trung bao nhiêu lại càng sợ độc trùng sợ hãi mang tên Cộng Sản bấy nhiêu – ít nhất và chắc chắn là họ luôn luôn ngay ngáy nỗi sợ đó giữa họ với nhau, kể cả trường hợp mọi thành viên trưởng thành trong một gia đình đều là đảng viên.

Nói cách khác, đảng viên cộng sản không bao giờ thật tâm tin tưởng nhau, vì tất cả đều là “kẻ thù tiềm ẩn”; là đảng viên thì phải tin đảng là lẽ tất nhiên, tuy đã bán linh hồn lẫn thể xác cho đảng, song chính bản thân họ cũng chẳng người nào biết Đảng là Ai ! Còn Đảng là gì thì chắc chắn họ đều phải thuộc nằm lòng rằng: Đảng là tụ điểm của tuyệt đại đa số thành viên ưng khuyển loong toong cúc cung phụng sự thiểu số lãnh đạo cao cấp xây biệt phủ kiểu Pháp / Anh / Ý, chạy xe sang Mỹ / Đức / Nhật; tứ khoái không mất tiền túi (vì tất cả chi phí đều móc ngoặc từ tiền thuế của nhân dân, tức bao gồm cả ông bà, cha mẹ, anh chị em của các đảng viên âm binh ưng khuyển). 

Ngày 02/09/2018, từ nước ngoài nhìn về, coi như cả nước đã không đồng tâm xuống đường “Mừng Quốc Khánh, Mừng ngày mất chủ tịch Hồ Chí Minh và vân vân…” như kỳ vọng: Đó có thể là do độc trùng sợ hãi Cộng Sản đã tác động đúng lúc, nhưng cũng có thể là do chiến thuật “tránh voi chẳng xấu mặt nào” trước sự chuẩn bị đón tiếp chi li của toàn bộ bầy đàn âm binh hung hãn được vũ trang tận răng từ tiền thuế của người dân cả nước; hoặc là cuộc xuống đường đã thật sự xảy ra nhưng bởi băng đảng và nhà cầm quyền cs VN đã chặn mọi phương tiện truyền tin ra nước ngoài, cho nên chưa hết tháng 9 chưa chính thức là mùa lá rụng, thì chớ lấc cấc “buồn” trước Thu!

Và sự chuẩn bị đón tiếp cả nước của toàn bộ bầy đàn sai nha hung hãn được vũ trang tận răng hôm 02/09/2018 nói lên cụ thể điều gì? – Họ khiếp sợ cả nước xuống đường “mừng nhị hỷ và vân vân”! Thế thì cách này cách khác, từ rày cả nước đó đây hãy luân phiên “tự diễn biến, tự chuyển hoá” trọn năm thành 365 ngày 02/09, năm này qua năm khác! Với lối “xa luân chiến” này, để xem băng đảng độc tài Việt cộng sẽ trụ được bao lâu! Và “xa luân chiến” này cũng có thể áp dụng cho cả sau 2020, giả sử Mật nghị Thành Đô có hiệu lực. 

Đấu tranh chống độc tài, nhất là độc tài “hèn với giặc, ác với dân” như Việt cộng chứ có phải nấu cháo trắng đâu mà hòng nhừ trong một buổi!


(03/09/2018)




Cuộc Cách Mạng của Sợ Hãi ở Việt Nam

Mẹ Nấm - Nguyễn Ngọc Như Quỳnh (Danlambao) - Đọc đi đọc lại nhiều lần loạt bài “Cuộc Cách Mạng của Sợ Hãi” của tác giả Vũ Đông Hà (*), tôi chợt nghĩ đến cuộc cách mạng của chính bản thân mình, và nghĩ đến cuộc cách mạng ở Việt Nam. 

Sự sợ hãi di truyền ở Việt Nam tạo nên lối sống thờ ơ, vô cảm. Người ta quên mất cách bộc lộ sự phẫn nộ của bản thân với những vấn đề ảnh hưởng đến quyền lợi của mình. 

Lâu dần thành quen, sự phẫn nộ trôi qua tiếng thở dài, trôi qua những lời oán trách và than vãn.

Lâu dần thành quen, người ta quên mất cách đồng hành cùng lẽ phải để có phản ứng đúng mực với những điều sai trái. 

Lâu dần thành quen, người ta tiếp nhận các khái niệm “phản động”, “thế lực thù địch”, “chống phá nhà nước”... như những định nghĩa mặc nhiên cho những con người có ý thức, có hành động bất tuân với chính quyền mà không cần suy nghĩ, không cần biết đến họ đã làm gì. 

Tôi đã từng sống như vậy. 

Đến một ngày khi chuẩn bị làm mẹ tôi tự hỏi: “Tại sao mình lại sống như vậy? Phải chịu đựng dịch vụ y tế kém chất lượng như thế này khi mình đã trả tiền cho nó nhiều năm mà không dùng đến? Và mình sẽ sống thể này đến bao giờ?” 

Những mất mát, những bất công không đợi tôi phản ứng, nó tự tìm đến với những người thân trong gia đình, và những người xung quanh. Và tôi nhận ra rằng, bấy lâu nay, tôi chạy trốn sự sợ hãi trong lòng mình bằng cách chọn sống thỏa hiệp với nó. 

Tôi đã cậy nhờ vào những mối quen biết trong quan hệ bạn bè, trong công việc để đi nhanh hơn người khác. 

Tôi đã tỏ ra mình sống tử tế bằng việc chăm chỉ kiếm tiền để đi du lịch, để khám phá thế giới xung quanh và chối bỏ việc nhìn thấy những đau khổ, bất công trước mắt mình. 

Tôi đã sống như vậy cho đến khi chứng kiến những người xung quanh mình phải đương đầu với mất mát, với bất công. 

Sau khi tham gia viết blog, in áo và tham gia sinh hoạt với những người khác, dần dần tôi học được cách chế ngự nỗi sợ hãi của mình. 

Bắt đầu từ những việc bình thường nhất, nhỏ nhất mà mình nghĩ là đúng đắn, xắn tay vào làm, từ từ tôi thấy nỗi sợ hãi dần dần đã bị triệt tiêu. 

Đọc những chia sẻ của tác giả Vũ Đông Hà, về phong trào Otpor, về những trò chơi tinh nghịch, về cách lựa chọn mục tiêu và đặc biệt là về sự quy tụ đám đông... tôi thấy những gì diễn ra ở Việt Nam không khác gì ở nhiều nơi khác. 

Vấn đề chúng ta đã chọn đúng kiểu và làm đúng cách chưa? 

Từ hình ảnh chùm bóng bay mang dòng chữ “Quyền Con Người của Chúng Ta phải được tôn trọng” bị bắt giữ đến việc câu lưu, đánh đập các thành viên Mạng lưới Blogger Việt Nam tham gia cuộc Dã ngoại Nhân quyền... chúng ta có thể đã làm nhiều người thức tỉnh, nhưng chưa đủ. 

Từ những cuộc biểu tình chống Trung Quốc khởi đầu từ năm 2007 đến nay, rất nhiều người hiểu rõ hơn vì sao người Việt Nam không được biểu tình. Số lượng người dân thay đổi nhận thức dần dần tăng thêm nhưng vẫn còn đó sự im lặng, chờ đợi người phất cờ. 

Ngày 11/05/2014, lần đầu tiên giữa Sài Gòn, các biểu ngữ đầy màu sắc với những khẩu hiệu “Vì một quốc gia cường thịnh phải thay đổi”, “Tẩy chay 16 vàng 4 tốt”, “Hãy xứng đáng là lãnh đạo quốc gia”, “Tự do cho người yêu nước”... được bung ra và giương cao đầy kiêu hãnh. Lần đầu tiên tôi thấy mình không đơn độc giữa đám đông biểu tình để thể hiện thái độ của mình mà không cần né tránh. 

Cũng lần đầu tiên, tại Sài Gòn bao vây quanh những con người thực sự yêu nước là những đoàn thanh niên mang cờ đỏ và ảnh Hồ Chí Minh. 

Có mặt ở giữa đoàn biểu tình sáng Chủ Nhật hôm đó, chứng kiến cảnh các biểu tình viên của đoàn Thanh niên HCM dẫn dắt, chia cắt đám đông hòng kiểm soát các khẩu hiệu biểu ngữ mới thấy, nếu có sự chuẩn bị, số ít người còn đứng trụ lại trước lãnh sự quán của quân xâm lược TC, chúng ta vẫn có thể làm nên một cuộc biểu tình đầy màu sắc của chính mình. Nhìn cảnh các nhân viên an ninh thường phục vội vã thu và giấu đi các biểu ngữ đầy màu sắc của người yêu nước tôi cảm nhận rõ hơn bao giờ hết nguyên tắc “hit and run” của phong trào Otpor. 

Quan trọng là hành động, vượt qua được sự sợ hãi bằng hành động thiết thực, bạn đã thành công trong việc muốn biểu lộ thái độ của mình. 

Tôi nghĩ vậy. 

Cuộc cách mạng của Sợ Hãi ở Việt Nam, sẽ cần thêm nhiều thời gian, nhiều hành động và nhiều phong trào khác nhau để có thêm số đông. 

Nếu bạn muốn nhìn thấy sự thay đổi, hãy cố gắng bước ra khỏi nỗi sợ hãi của mình bằng những hành động mà bạn nghĩ là nó phù hợp với bạn. Từ suy nghĩ đến hành động sẽ khiến nhận thức của bạn thay đổi rất nhiều. 

Tháng 5/2013, khi cầm trên tay bản Tuyên ngôn Nhân quyền và những bong bong bay màu xanh lá cây cổ vũ cho việc tôn trọng Quyền Con Người để phân phát ở quảng trường 2 tháng 4, rồi bị bắt giữ, bị câu lưu ở đồn công an, tôi không nghĩ nhiều về nỗi sợ hãi của mình nữa, tôi nghĩ đến những người bạn của tôi là anh Phạm Văn Hải (blogger Sea Free), em Nguyễn Tiến Nam (Binh Nhì).. Họ đã không bỏ đi khi tôi đứng giữa vòng vây của lực lượng chức năng. 

Họ đứng lại, vì chúng tôi tin rằng mình đang làm điều đúng. 

Không thể cấm người ta làm những việc đúng đắn, cũng như không thể tịch thu hết bóng bay trên tay những đứa trẻ. Khi anh công an đã cho rằng bản Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền là tài liệu phản động, đám đông không còn sợ hãi. Họ đã cười vang. 

Khi bạn làm điều đúng, nhất định bạn sẽ có người đồng hành. 

Tôi tin rằng, trong đám đông, ít nhất rồi sẽ có người vượt qua được sự sợ hãi của họ với những gì họ tận mắt chứng kiến. Chúng ta sẽ bắt đầu từ những việc nhỏ nhất mà mình có thể để mời gọi nhau hết sợ. 

Tôi đã tin và đã có thêm nhiều người đồng hành từ những lần tìm cách thoát khỏi nỗi sợ hãi của mình như vậy. 

Cuộc cách mạng của sự Sợ Hãi ở Việt Nam, người sẽ thêm đông, đường sẽ thêm rộng - tôi tin là như vậy. 

danlambaovn.blogspot.com


Cuộc cách mạng của Sợ Hãi (phần 2) - Những viên gạch nền tảng





Cây đại thụ cũng phải lớn lên từ một hạt mầm yếu đuối

Vũ Đông Hà (Danlambao) - Hình ảnh sau cùng của một cuộc cách mạng là hàng trăm ngàn người, cả triệu người trên một quãng trường. Warsaw, Moscow, Prague, Manila, Belgrade, Tunis, Cairo... Chỉ thấy hình ảnh của những người can đảm. Không tìm ra được những khuôn mặt sợ hãi. Ôi! những dân tộc anh hùng và can đảm. Ôi! Dân tộc ta, sao mà hèn nhát! 

Có thật như vậy không?

Sợ hãi không phải chỉ riêng ai 

Những ngày trước tháng Hai năm 2011, trước thời khắc hàng trăm ngàn người đứng thẳng tại quảng trường Tahrir, đối diện với chiến xa và những họng súng lạnh lùng của bạo quyền Mubarak, người dân Ai Cập cũng đã sống trong nỗi sợ hãi triền miên. 

Mật vụ của Mubarak không chỉ bắt người dân lên xe bus, đem về đồn công an và một ngày sau thả ra. Chúng tra tấn, dùng nhục hình, đôi khi bắt luôn cả vợ, hoặc chị, em, hay con gái và luân phiên hãm hiếp họ ngày đêm ngay trước mặt những người chống lại vua không ngai Mubarak. 

Mật vụ của Mubarak không chỉ tra tấn người dân trong đồn kín; chúng tra tấn El-Sharkawi, một sinh viên kêu gọi dân chủ, ngay trên đường phố như là một hình ảnh bình thường, phổ thông, cố tình đập vào mắt người dân để quần chúng phải sợ hãi cúi đầu. El-Sharkawi không phải là trường hợp duy nhất của những năm dài bóng đêm Mubarak bao phủ. 

Mật vụ của Mubarak không chỉ đem xe bus để chở tù mà còn dùng để cày nát lên thân xác người dân trên đường phố Cairo. 

< iframe allowfullscreen="" frameborder="0" height="315" src="http://www.youtube.com/embed/CZelXuQsSBQ" width="420" style="border-width: 0px; border-style: initial; padding: 0px; vertical-align: baseline; max-width: 99%; background-color: white;">< /iframe>

Trước mùa xuân 2011, độc tài Mubarak nắm trong tay guồng máy quân đội sẵn sàng bắn xả vào dân chúng và một nền công an trị tàn ác hàng đầu thế giới. Con cháu của những Pharaoh thật sự sống trong sự sợ hãi đến tê liệt trong một thời gian dài trước Mùa Xuân Ai Cập. 

Những người hoạt động trẻ tuổi từ Miến Điện, Tibet, Trung Quốc, Ai Cập, Zimbabwe, Việt Nam... khi gặp nhau ở một thành phố nhỏ như Chiang Rai -Thái Lan hoặc tại thành phố xinh đẹp với những đại lộ rợp mát bóng cây cam như Seville - Spain đã than thở với nhau về nỗi sợ hãi đến hèn nhát của đa phần người dân của họ. Cuối cùng tất cả nhìn nhau và nhận ra rằng đó không phải là vấn nạn của riêng đất nước nào trong nhóm họ. 

Năm ngoái, 2011, những sinh viên phản kháng Miến Điện gặp gỡ những thành viên lãnh đạo Phong trào Optor, những người đã thành công trong việc hạ bệ độc tài Slobodan Milošević tại Serbia và sau đó hỗ trợ cho nhiều cuộc cách mạng thành công khác trên thế giới, gần đây nhất là Ai Cập. Khi được hỏi "các bạn muốn học hỏi những điều gì?"K2, một lãnh đạo cốt cán của giới trẻ Miến Điện, người đã dự phần tổ chức và tham gia vào Cách mạng Màu vàng cam (Saffron Revolution) trả lời: "Chúng tôi muốn học cách huy động quần chúng và vượt qua sợ hãi." 

Làm thế nào để người dân vượt qua sự sợ hãi vốn đã mọc rễ sâu qua nhiều năm dưới chế độ độc tài?Câu hỏi riêng của mỗi người, mỗi đất nước nhưng lại rất chung cho những người cùng chia sẻ một lý tưởng - gỡ bỏ ách độc tài trên quê hương họ. 

Đó cũng là bài toán cốt lõi mà Mohamed Adel (ảnh trái), một blogger lúc 20 tuổi và là thành viên của Phong trào 6 Tháng 4 (6th April Movement)mang theo khi anh cùng với một nhóm bạn đến thủ đô Belgrade - Serbia vào mùa hè năm 2009. Ở đó, những chàng thanh niên làm nên cuộc Cách mạng Mùa Xuân Ai Cập đã gặp những linh hồn của cuộc Cách mạng Tháng 10, 2000 của Serbia -Phong trào Otpor

Điểm khởi đầu của một con đường 

Hãy tưởng tượng bạn là Mohamed Adel của 6 tháng 4, hãy tưởng tượng bạn là Srdja Popovic, một trong những thủ lãnh của Otpor và đây là bài toán họ phải giải quyết: 







Bạn sẽ làm gì để có được đám đông ấy, một đám đông bỏ lại sau lưng nỗi sợ hãi dường như đã ăn sâu vào tim não bởi chính sách cai trị độc tài trải qua nhiều năm tháng, nhiều thế hệ để bước ra khỏi nhà làm nên cuộc cách mạng? 

Tuyên bố thành lập một tổ chức hoành tráng với đầy đủ đại diện sáng giá nhất của những thành phần khác nhau trong xã hội? 

Đưa ra một lời kêu gọi hùng hồn và hay nhất trong lịch sử loài người? 

Nếu chỉ đơn giản như thế thì lịch sử đã không phải mỏi mòn mong đợi để có một cuộc đổi đời. 

Bởi vì những câu hỏi mấu chốt vẫn chưa thể trả lời được: 

* Làm thế nào để biết rằng MỘT NGƯỜI - dù đó chỉ là một sinh viên, một blogger đã từng viết bài phê phán sai trái của nhà cầm quyền, hay một nhà thơ đã viết lên nỗi nhục của con người bị bịt miệng, hoặc là một thành viên của cộng đồng mạng đã viết cả trăm phản hồi, phụ họa kêu gọi mọi người đáp ứng lời kêu gọi... sẽ xuống đường hay ở nhà

* Cách gì để biết rằng đây sẽ không chỉ là một loại "xuống đường trên mạng", hiện hữu khi máy còm được "logged-on", biến mất khi "logged-off" và đường phố vẫn vắng tênh? 

* Làm sao để thay vì là chiếc xe bít bùng của công an chở nhóm biểu tình về đồn thì là hàng trăm chiếc xe chở hàng ngàn người đến trước quãng trường Ba Đình như đã xảy ra trước tòa nhà quốc hội tại Belgrade? 

* Và với những người dân thầm lặng khác, những người không cần ai rao giảng về một giấc mơ công bằng vì cuộc đời họ chính là phiên bản của những bất công? Họ có hưởng ứng đơn thuần chỉ bằng một lời kêu gọi? 

* Và sau đó sự việc tiếp nối sẽ như thế nào trong tiến trình dài hạn? Và thật sự có một "tiến trình" để có sự "tiếp nối" hay không? 

* ...

Không trả lời được thì tất cả chỉ là một "chiến-dịch-không-có-kế-hoạch" và yếu tố thành công / thất bại là sự may rủi. 

Đích đến của một cuộc đổi đời không thể dựa vào yếu tố cầu may. 

Và không thể nào quên vẫn còn đó một guồng máy bạo lực khổng lồ, những đe dọa có thật to như tảng núi đè nặng lên vai mỗi con người khi đôi chân muốn bước ra khỏi nhà: 










Sự can đảm dấn thân sẽ không có được; ngược lại - không chừng nỗi sợ hãi lại càng gia tăng bởi những động thái thuần hy vọng như ném viên đá qua bên kia tường mà không biết trúng vào đâu. Cùng lúc, guồng máy bạo lực kia lại biết rất rõ họ sẽ làm gì.

Hơn ai hết, Mohamed Adel của 6 Tháng 4 hiểu rõ chuyện này khi anh và các bạn hỗ trợ cho cuộc đình công của nhà máy dệt quốc doanh tại thành phố El-Mahalla el-Kubra. Anh và các bạn đã làm nên phép lạ trên thế giới mạng - trong vòng một thời gian cực ngắn đã huy động được hơn 70.000 người theo (follower) trên Facebook của nhóm. Nhưng cuộc đình công đã thất bại với nhiều thiệt hại bao gồm cả nhân sự. Những cuộc biểu tình dự phóng xảy ra khắp nơi đã tắt ngúm mau chóng.

Họ đã nhận thức được những điều gì sau đó?:

- Con số người tham dự hưởng ứng trong thế giới thật khác hẳn với những gì "thấy" được trước đó trên thế giới ảo

- Những con người trên thế giới ảo biết rất rõ những gì mình muốn nhưng mơ hồ và khác nhau về những điều mình phải làm.

- Những người đứng ra kêu gọi không biết gì nhiều về chiến lược, chiến thuật, phương pháp và chiêu thức.

- Xuống đường trên mạng khác hẳn với xuống đường trên đường phố! 

- Mạng xã hội là một công cụ thần kỳ để gầy dựng mạng lưới (network) để chuyển tải thông điệp và nối kết. Thần kỳ nhưng không là phép lạ. Cần nhưng không đủ. 

Và vì thế Mohamed Adel đã lên đường sang Serbia để học hỏi kinh nghiệm làm cách mạng đường phố trong thời đại tin học

Và vì thế, những người sinh viên trẻ tuổi như Mohamed Adel của 6 Tháng 4, như Slobodan Djinovic, Srdja Popovic (ảnh trái) của Otpor  vào thập niên trước, từ ban đầu đã ngồi xuống, bỏ lại sau lưng những thói quen truyền thống, tư duy đóng khung, từ bỏ cách làm việc theo lối "mì ăn liền". Bắt đầu như một trang giấy trắng, họ đã từng bước nhỏ, bằng tinh thần khoa học và kiến thức lập kế hoạch hiện đại, tiến hành những công việc cụ thể nhất để giải đáp bài toán căn bản nhất: 

1. Làm thế nào để thay đổi tư duy của số đông đang tin rằng tập đoàn cai trị phải ra đi, nhưng lại nghĩ đó là chuyện không thể thực hiện được hoặc quá nguy hiểmTừ đó: 

2. Làm thế nào để thuyết phục những người có lòng, quan tâm hiểu rằng không phải cứ như là một phép lạ, như là một-sự-xảy-ra-tức-thì khi thấy ở một quốc gia nào đó, hàng trăm ngàn người xuống đường - mà thật sự đó là kết quả của nhữngchuẩn bịxây dựngphát triển qua nhiều năm tháng. Sau cùng: 

3. Làm thế nào để những con người thụ động, hoài nghi, yếm thế, sợ hãi, tản mác trở thành những người cùng-nhau-tranh-đấu trên đường phố

Những "làm thế nào" đó, những "công án" nền tảng này đã được giải toán bằng những chiến lược, chiến thuật, chiêu thức, phương thức (grand strategy, strategy, tactics, methods) theo một tiến trình có kế hoạch, khoa học (strategic planning, methodology) để từng bước xây dựng và phát triển sức mạnh quần chúng nhằm: làm cho "ta" mạnh, làm cho "địch" yếu

Những "làm thế nào" đó không được giải trình bằng những diễn văn, tuyên ngôn và lời kêu gọi

Đích đến của một cuộc cách mạng quần chúng 

Mục tiêu sau cùng của cách mạng dân chủ là xóa bỏ độc tài. Tuy nhiên, đó là mục tiêu nhắm tới (đường dài). Ở mỗi kế hoạch mục tiêu trước mắt (ngắn hạn) là có thêm người tham gia; mỗi chuyển động xã hội, mỗi biến sự chính trị là thời cơ, làcơ hội để đưa ra những kế hoạch hành động nhằm có thêm người tham gia. Thời điểm chín mùi để đạt được mục tiêu sau cùng chỉ xảy ra khi lực lượng quần chúng có đủ lực để tạo nên tình trạng đột biến, bùng nổ. Lá cờ Dân chủ và khẩu hiệu Tự do đa phần được giương lên vào thời khắc sau cùng. 

Sẽ không có một cuộc cách mạng tức thì. Sẽ khó để trải qua một đêm dài trong giấc ngủ SỢ HÃI mở mắt ra bỗng thành người CAN ĐẢM. Cuộc cách mạng của sợ hãi là một tiến trình có kế hoạch và nhiều chông gai. Một con đường luôn có điểm khởi hành và điểm đến và giữa chúng là một khoảng cách dài. 

Kinh nghiệm của Otpor: ít ai thoát ra khỏi sự sợ hãi của mình CHỈ VÌ sau khi đọc một bài bình luận, một tuyên ngôn, một lời kêu gọi! 

Đón đầu đi tắt, ăn xỗi ở thì không thể thay đổi được vận mạng của một đất nước với 90 triệu người. 

Làm thế nào để người dân vượt qua sự sợ hãi để có thể nắm lấy lại danh dự, và vận mạng đời sống của CHÍNH MÌNH trong cái chung là danh dự và vận mạng của TỔ QUỐC? 

Làm thế nào? 





Làm thế nào? và điểm khởi đầu... 

Cafe Greenet - nơi khởi đầu của Otpor (ảnh VĐH)

Bước đầu tiên mà Slobodan Djinovic, Srdja Popovic đã làm là tìm những người đồng hành, dấn thân, có thể tin tưởng nhau và gắn bó nhau để trở thành những hạt nhân của Phong trào Otpor

Bước thứ hai họ cùng nhau bỏ hết thì giờ để học hỏi những phương thức đấu tranh - từ của Mohandas Gandhi sang Martin Luther King đến Gene Sharp..., phối hợp với phương thức "Lượng giá Chiến lược" của Bob Harvey và mô hình lập kế hoạch hiện đại của các công ty. Họ không chỉ "đọc". Họ đã gặp Gene SharpBob Harvey, đã ăn, đã ngũ với những kinh nghiệm thành công lẫn thất bại với nhiều xương máu của người đi trước. Cùng lúc, họ thẳng thắn đối chiếu  những thất bại quá khứ

Từ đó, bước thứ ba, họ đã tiến hành LẠI công cuộc đấu tranh bằng con số 10 người, khởi đi vào mùa thu năm 1998 tại quán cà phê Greenet, thủ đô Belgrade. 

2 năm sau, từ con số 10 người ấy, Otpor có 70.000 thành viên trên khắp mọi vùng đất nước Serbia. 

11 năm sau, Mohamed Adel và vài người bạn của anh trong 6 Tháng 4 theo bướcOtpor. Chỉ 2 năm sau đó, thế giới có một cụm từ mới làm phấn khởi lòng người:Mùa xuân Ai Cập









(Còn tiếp)

danlambaovn.blogspot.com


Cuộc cách mạng của Sợ Hãi (phần 3) - Sức mạnh của đám đông

Ở nơi nào mà sự sợ hãi nhường bước cho lòng can đảm?: ĐÁM ĐÔNG. 

Vũ Đông Hà (Danlambao) - Ở nơi đó và trong một khoảnh khắc kỳ diệu, một người có thể cảm nhận rằng có điều gì đó ý nghĩa hơn, to lớn hơn cá nhân đơn lẽ của mình. Mỗi tiếng hô rõ ràng dạn dĩ hơn, vang lớn hơn. Mỗi cánh tay vung lên rõ ràng mạnh mẽ hơn. Mỗi bước chân đi tới rõ ràng dứt khoát hơn. Con người có lúc cảm thấy mình dường như được chấp cánh. Nỗi sợ hãi hôm qua nhường bước cho lòng can đảm. Sức mạnh quần chúng. Cá thể đã chan hòa, đã TRỞ THÀNH đám đông. People Power. Hàng ngàn con người nhỏ bé, yếu đuối kết hợp lại đã trở thành một sức mạnh vô biên, đẩy lùi sợ hãi. 

Nhưng làm thế nào để có 1 người vẫn còn nhiều sợ hãi + 1 + 1 + 1.... để có được hàng trăm ngàn người cộng hưởng xua tan bóng mây sợ hãi trong lòng mỗi người và có khoảnh khắc kỳ diệu ấy? 


Câu chuyện hành trình muối của Mohandas Gandhi 

Đạo luật "Thuế muối" của thực dân Anh ngăn cấm người dân Ấn Độ quyền sản xuất và buôn bán muối. Đó là độc quyền của người Anh. Vi phạm đạo luật này bị khép vào tội hình sự. 

Mọi người dân đều cần muối. Đạo luật này ảnh hưởng đến đời sống sát sườn của TẤT CẢ nhân dân Ấn. "Bên cạnh nước và không khí, muối có lẽ là thứ con người cần nhất" - Mohandas Gandhi đã nhận xét như thế và đó là nền tảng để xác địnhđối tượng vận động cho chiến dịch "Satyagraha March" tạm dịch là "Hành trình Sức mạnh Sự thật"

Ngày 2 tháng 3 năm 1930 Gandhi gửi thư đến cho quan toàn quyền Anh tại Ấn, Edward Frederick Lindley Wood, công khai tuyên bố bắt đầu vào ngày 11 tháng 3 ông sẽ bất tuân đạo luật thuế muối; nơi ông thể hiện hành động bất tuân này là một làng biển mang tên Dandi, bên bờ Ấn Độ dương, cách nơi ông đang ở 386 cây số; hành động ông sẽ làm là vốc một nhúm muối - biểu tượng phản kháng của ông. 

Ngày 12 tháng 3, sau khi gia hạn cho toàn quyền Anh thêm một ngày, Gandhi cùng với 78 thành viên bắt đầu hành trình dài 386 cây số từ Sabarmati đến nơi ông sẽ thể hiện hành động bất tuân luật. Toàn quyền Anh xem chuyện muối này là chuyện nhỏ, đòi độc lập mới là chuyện lớn. Cảnh sát Anh bình thản đón chờ để bắt Gandhi tại bãi biển Ấn Độ dương. 

Đoàn người của Gandhi với y phục trắng cổ truyền, dừng lại ở những ngôi làng, thị trấn trên đường đi. Ở mỗi nơi ông Gandhi diễn thuyết, tấn công đạo luật muối là vô nhân đạo và đây là cuộc chiến đấu của những người cùng khổ. Dân chúng tiếp tế rau cải và nhiều người gia nhập hành trình muối của ông. 

Hành trình 386 cây số của Gandhi đã được người dân Ấn của nhiều thành phố chứng kiến, ủng hộ. Những buổi mít tinh đông đảo xảy ra ở nơi ông dừng chân. Truyền thông thế giới hướng về "người đàn ông gầy gò nhỏ bé" đang được một đoàn người dài 3 cây số nhập dòng từ mỗi làng xã và mỗi ngày một tăng. 

Tay không, chân đất họ tiến về bờ biển Ấn Độ Dương. 

Ngày 5 tháng 4, 1930 Mohandas Gandhi và đoàn người lúc này đã vượt quá con số50.000 đến bãi biển làng Dandi sau 23 ngày dài. 6:30 sáng, ngày 6 tháng 4, Gandhi vốc một nắm muối và công khai cùng với người dân Ấn thể hiện hành động bất tuân đạo luật của thực dân Anh. Biểu tượng lịch sử này đã dấy lên phong trào bất tuân phục với hàng triệu người dân Ấn chống lại những đạo luật muối. 

Lúc ấy, Toàn quyền Anh chỉ biết nhìn và bất lực. 

Đã quá muộn. Tại bãi biển Dandi không phải chỉ có mình ông Gandhi và vài người tùy tùng mà hơn 50.000 người Ấn không biết sợ hãi là gì. Đã quá muộn, cả nước Ấn, dân chúng Anh và thế giới đang chăm chú theo dõi và chấn động bởi những gì đang xảy ra tại  bãi Dandi nhỏ bé, với người đàn ông nhỏ bé ỏ bờ biển Ấn Độ Dương. 

Tất cả đều nằm ngoài dự đoán của toàn quyền thực dân Anh. 

Tất cả đều nằm trong sự tính toán của Mohandas Gandhi. 

Vũ khí duy nhất ông có khi ông ngồi trong ngôi nhà nhỏ ở làng Sabarmati là bộ óc chiến lược và sự khéo léo. Trên sân khấu chính trị, Mohandas Gandhi đã trình chiếu cho dân Ấn và thế giới thấy được sức mạnh khủng khiếp của quần chúng khi nó được chuẩn bị, tính toán bởi một chiến lược gia đại tài. 


Mohandas Gandhi có lẽ sẽ khó thành công trong môi trường và bối cảnh VN ngày hôm nay nếu áp dụng 100% phương cách của hành trình muối. Trước cửa nhà ông sẽ có một đội ngũ công an của thực dân đỏ canh gác ngày đêm. Sẽ khó mà có được hành trình 23 ngày dài để từ 1 người trở thành một sư đoàn nhân dân nơi bờ biển cát. 

Gần 70 năm sau, Mohandas Gandhi có lẽ cũng phải biến hóa chiến lược của ông nếu ông sống tại Serbia. Nhưng đã có 10 sinh viên đại học Serbia, rút tỉa những bài học tinh túy của ông để trong vòng 2 năm sau ngày khởi động, phong trào quần chúng của họ đã phát triển đến hơn 70.000 thành viên. 


Tranh đấu đòi hỏi sự sáng tạo. Và chúng ta có thể học hỏi được từ nhà chiến lược vĩ đại này? 

Trong kế hoạch hành trình muối của Gandhi có những điểm nền tảng: 

Công khai thách đố bộ máy cai trị (đối phương) bằng một đòi hỏi dân sinh, vừa phải đối với kẻ cai trị, nhưng ảnh hưởng đến đời sống của đa phần dân chúng(chúng ta) và tạo sự quan tâm của truyền thông (dư luận thế giới) bằng một "kịch bản" một người nhỏ bé phản kháng lại cả một guồng máy cai trị khổng lồ. Trong toàn bộ kế hoạch ông đều có những chuẩn bị kỹ lưỡng nhắm vào 3 đối tượng ở trên: gia tăng sự tham gia của người dân, tạo thế khó xử cho bộ máy cai trị và tạo sự quan tâm hay đồng tình từ dư luận

Mohandas Gandhi không/chưa đề cập đến mục tiêu sau cùng là độc lập dân tộc trong chiến dịch này. Thông điệp của ông ngắn gọn: Muối là nhu cầu sống của dân Ấn và người dân Ấn phải được quyền tự mình sản xuất và buôn bán muối. 

Monhandas Gandhi không/chưa kêu gọi quần chúng Ấn đứng lên chống lại chính phủ thực dân. Ông chỉ kêu gọi CÙNG NHAU bất tuân MỘT đạo luật bất công đang ảnh hưởng đến đời sống của từng người dân Ấn. Ông hiểu được tâm lý còn sợ hãi của dân ông.

Hiểu rõ đối tượng vận động, vận động để làm chuyện gì, mức độ phản kháng của người dân và phản ứng của đối phương lẫn dư luận... tất cả đều được tính toán để người dân vượt qua sợ hãi và tham gia. 

Về mặt chiến lược: Monhandas Gandhi đã tạo ấn tượng cho toàn quyền Anh là"trận chiến đối đầu" với ông và 78 thành viên của ông sẽ xảy ra tại bờ biển Ấn Độ dương. Trên thực tế, Gandhi đã bắt đầu trận chiến ngay từ lúc ông ra khỏi nhà. "Mặt trận" thật sự của ông là những thị trấn, làng xã đi qua để ông ra quân phát triển thành hàng ngàn người trước khi đến "mặt trận miền biển". Trong suốt 23 ngày người dân "ra quân không thấy bóng quân thù". Họ bớt đi sự sợ hãi và nhập dòng. Sự sợ hãi giảm xuống theo tỉ lệ nghịch với con số gia tăng của đám đông. Đó là bí quyết của ông để từ đạo quân 78 người tăng lên 50.000 người. 

Về mặt huy động quần chúng: Lời kêu gọi của Mohandas Gandhi chính là đôi bàn chân của ông. Người dân Ấn bước theo vết chân của ông trên hành trình dài 386 cây số và khát vọng của đích đến không phải là khát vọng của riêng ông, không phải là những điều to lớn, vô hình mà là nhu cầu hàng ngày, sát sườn, thấy được và sự bất công rõ rệt thể hiện bằng một nhúm muối nhỏ bé. 

Hành trình Satyagraha đi qua 4 khu vực dân cư và 48 ngôi làng. Ở mỗi nơi, Gandhi gửi thành viên đến trước để nghiên cứu tình hình. Ở mỗi nơi, kế hoạch tuyển mộ người đã có sẵn, những hoạt động tại chỗ đều đã lên kế hoạch, và những chương trình khai thác truyền thông cũng đã được chuẩn bị. 

Tại làng Aslali đầu tiên ông dừng bước, ông nói chuyện với 4.000 người, vận động sự gia nhập của dân làng, và những quan chức người Ấn tuyên bố chấm dứt hợp tác với nhà nước thực dân. Làng Aslali là bàn đạp quan trọng tạo trớn cho những chặng kế tới. Đó là chiến thuật của ông để từ đạo quân 78 người cuối cùng tăng lên 50.000 người

Về mặt xây dựng biểu tượng: Trên hành trình muối này, người ta thấy một đoàn người màu trắng dài 3 cây số. Đó không phải là một ngẫu nhiên là một tính toán chiến lược của một người đã sống cách đây gần thế kỷ. Sức mạnh của quần chúng thể hiện ở sự đồng nhất, hình ảnh đồng đội của một đạo quân nhân dân. Mỗi cá nhân có cảm giác mạnh mẽ là một phần tử của đám đông hợp nhất. Khi đó, nỗi sợ hãi riêng tư của mỗi người đã được sự cộng hưởng của đoàn quân biến thành lòng can đảm. Và hình ảnh đạo quân đồng nhất màu trắng của y phục cổ truyền Ấn đó cũng tạo nên sự sợ hãi từ phía cầm quyền. Ngày 6 tháng 4 - ngày đánh dấu bất tuân phục - cũng được chọn lựa vì ý nghĩa của nó. Đó là ngày đầu tiên của "Tuần lễ Quốc gia". 

Về mặt khai thác truyền thông: Nhiều tuần trước khi bắt đầu hành trình, Gandhi liên tục gửi thông tin đến truyền thông Ấn và thế giới. Với nhiều kịch tính trong ngôn ngữ, ông tạo nên sự hồi hộp theo dõi những gì sẽ xảy ra. Biểu tượng đoàn người màu trắng đã trở thành những tấm ảnh lạ và đẹp được các báo cho lên trang nhất và truyền thông thế giới đã trở thành những con mắt "cú vọ" vô tình tiếp tay ông theo dõi "những người Ăng Lê có truyền thống quý phái - gentlemen" sẽ phản ứng ra sao. Toàn bộ hành trình muối đã được Mohandas Gandhi chu đáo dàn dựng như một vở kịch vĩ đại buộc truyền thông Ấn Độ, Âu châu và Hoa Kỳ phải chạy theo để đưa tin. Mọi hành xử, trấn áp của tập đoàn thực dân Anh đối với ông và quần chúng sẽ được cả thế giới biết đến. 

Về mặt thực lực cốt lõi: Gandhi khởi hành với 78 thành viên. Họ là những "ashram" thân cận nhất của ông. Đây là thông điệp quan trọng và là nhu cầu căn bản cho việc tiến hành một kế hoạch, hoặc xây dựng một phong trào: Muốn có một đám đông hàng ngàn người thì người lãnh đạo phải có khả năng thuyết phục vài chục người để hình thành nên một tập hợp nòng cốt. 78 thành viên này lịch sử không nhắc nhiều đến tên tuổi nhưng chính là con tim và linh hồn của hành trình muối mà trong đó Mohandas Gandhi là bộ óc thần kỳ. Không có họ và chỉ có mỗi Gandhi, lịch sử nước Ấn chưa chắc đã có được hành trình muối để ghi lại. 

Thế đánh và mục tiêu: 



Mục tiêu của Mohandas Gandhi khi bốc một nắm muối thể hiện hành động bất tuân điều luật vô lý của thực dân Anh? Thực dân Anh ban đầu nghĩ đó là mục tiêu thách đố của ông. Người dân Ấn ban đầu cũng tưởng đó là mục tiêu của ông và nó đáp ứng với khát vọng đời sống của họ. Nhưng không, đó chỉ là chiêu thức cho một mục tiêu ngắn hạn hơn là mục tiêu tối hậu. Bằng kế hoạch tinh vi, khéo léo, đầy trí tuệ, Gandhi và những thành viên của ông đã từng bước mở cho người dân Ấn một mục tiêu cao hơn: danh dự của người dân ẤnHành trình muối của ông đã đánh thức cả dân tộc Ấn. Và đó là mục tiêu CHIẾN LƯỢC (dài hạn) của ông. Với CHIẾN THUẬT (ngắn hạn) của ông, trong vòng 23 ngày và 386 cây số miệng nói chân đi, thành viên của ông đã từ con số 78 nâng lên con số 50.000 tại bãi biển Dandi. Và đó là tập hợp những con người hành động, nhân tố nền tảng của công cuộc vận động toàn dân giành lại độc lập cho Ấn Độ. 

*

(Slobodan Djinovic - Phong trào Otpor - ảnh VĐH)

Theo thói quen, chúng ta thường chú trọng nhiều vào ước muốn thể hiện qua cái gọi là mục tiêu. Tuy nhiên, ở mỗi giai đoạn của một tiến trình tranh đấu lâu dài, ước muốn không tự nó làm nên thành quả. NhưSlobodan Djinovic, một thành viên sáng lập Phong trào Otpor chia sẻ khi gặp nhau ở Belgrade "Hãy tập trung vào khả năng và đừng tập trung vào ước muốn"

Xây dựng khả năng, gia tăng thành viên, mở rộng network, đào tạo kiến thức... là mục tiêu thật sự cho từng chiến dịch ngắn hạn trong giai đoạn đầu. Mỗi tiến trình của công việc luôn luôn đặt câu hỏi: Việc này sẽ giúp có thêm bao nhiêu người?Kết quả của kế hoạch có tạo NỀN TẢNG để mở rộng sự tham gia hay chúng ta lại bắt đầu lại từ đầu mỗi lần trong tương lai?... 

"Đôi khi công việc là phương tiện để tìm kiếm sự tham gia": Kế hoạch này có những CÔNG VIỆC để nó là cơ hội cho một số bạn tham gia, lãnh trách nhiệm? 

"Đôi khi công việc là cơ hội để gia tăng kiến thức": Mỗi thành viên học hỏi được gì sau khi làm những việc này? 

"One at a time revolution - and it's a revolution of number" - Hãy làm cách mạng với từng người một và đó là cuộc cách mạng của con số người" Slobodan Djinovic, người lãnh đạo phong trào Otpor thành công, sau đó sang Georgia hỗ trợ phong trào Kmatra! với Cách mạng Nhung, và cuộc Cách mạng Cam tại Ukraine, đã chia sẻ bí quyết thành công của anh như vậy.

Mọi việc làm dù mục tiêu cao cả đến đâu, dù có gây được khó khăn cho bộ máy độc tài, nhưng sau đó vẫn chừng đó một nhúm người là một kế hoạch thất bại. Một việc làm dù được dư luận ca ngợi đến đâu (hào hùng, can đảm, nhiệt tình, yêu nước...) nhưng sau đó gây thêm sự sợ hãi trong quần chúng cũng không nên xem là một thành công. Làm thế nào để người dân vượt qua sợ hãi để tham gia mới là mục tiêu, mới là thành công, mới là chiến thắng. 

Bài học của Gandhi, giúp được gì cho chúng ta khi đối chiếu với những gì đã được thực hiện tại Việt Nam? Câu hỏi này dành chung cho những người đặt trọng tâm, thì giờ, công sức vào việc chuẩn bị, lập kế hoạch, xây dựng thực lực và không rành viết tuyên ngôn.


Cuộc cách mạng của Sợ Hãi (phần 4) - Kẻ gieo rắc sợ hãi cũng biết sợ hãi

Ai là kẻ sợ đối diện với cánh cửa nhà tù nhất?: Những tên cai ngục. 

Vũ Đông Hà (Danlambao) - Ngày 4 tháng 6 năm 1989, quảng trường Thiên An Môn nhuộm máu. Quân đội và xe tăng được lệnh của lãnh đạo đảng CSTQ xả súng vào quần chúng. Trong suốt gần 7 tuần lễ trước đó, bắt đầu từ 15 tháng 4, nửa triệu người dân Trung Hoa, phần lớn là sinh viên, đã vượt qua sợ hãi để làm người tự do đúng nghĩa tại quảng trường có hình chân dung vĩ đại của Mao. Cả ngàn thanh niên thiếu nữ đã chết. Họ đã thắng nỗi sợ hãi nhưng bị dẹp tan trong máu và nước mắt vì một điều đơn giản: họ đã đẩy một guồng máy cai trị tàn ác vào vị trí đường cùng khi thiểu số lãnh đạo và tập đoàn thừa hành của guồng máy ấy chưa biết sợ; vẫn còn những cái đầu điên cuồng tuân lệnh và những ngón tay chưa biết run bấm vào cò súng. 

Cuộc cách mạng của sợ hãi không chỉ là một cuộc cách mạng một chiều: làm người dân hết sợ. Nó còn cần được thực hiện theo một tiến trình khôn ngoan, có lượng giá để từng bước: làm cho độc tài bắt đầu biết lo; chùn bước chùng tay; hãi sợ; và cuối cùng là đầu hàng

Cách mạng chỉ nên được đẩy đến giai đoạn dứt điểm để thành công khi "cán cân sợ hãi" bắt đầu nghiêng về phía độc tài. Nếu không sẽ có nhiều xác suất dẫn đến một cuộc tắm máu vì vũ khí đang nằm trong tay kẻ thống trị. Ngay cả khi buộc phải có "sự thương lượng" với tập đoàn độc tài, cán cân sức mạnh giữa quần chúng và guồng máy lúc đó phải được tương đối cân bằng thì những đòi hỏi chính đáng và lâu dài của nhân dân mới có thể được đáp ứng. Nếu không thì "sự thương lượng" sẽ mở cho độc tài một giải pháp thoát hiểm và công cuộc đấu tranh bị rơi vào một trò chơi chính trị. 


Câu chuyện của một cô gái xuất khẩu lao động một cán bộ công an phường

HL là một sinh viên ở một tỉnh miền Tây. Trong khi bạn bè rủ nhau trở thành cô dâu Đài Loan thì HL làm đơn xin đi lao động hợp tác. Cán bộ phường là một gã côn đồ, hống hách, xem dân như cỏ rác. HL cũng không thoát khỏi hoàn cảnh đó, vừa sợ hãi, vừa căm giận, vừa phải nhịn nhục khi đến xin chữ ký. "Cuối cùng em nghiệm ra rằng em là nô lệ cho sự sợ hãi của chính em và từ đó danh dự, nhân phẩm của em đã trở thành nô lệ cho chúng nó " - HL tâm sự. 

3 năm sau, HL về nước. Những cảm nhận ở nước ngoài làm HL có một nhận thức mới về chính mình. Ngày lên phường để khai báo, cũng tên cán bộ phường đó, cũng thái độ hống hách, coi thường người dân. "Em đã đứng thẳng dậy, nhìn thẳng vào mắt nó và rất nghiêm trang nhưng rất dữ, "quạt" nó cả 10 phút không ngừng nghĩ. Anh biết gì không? Mặt mày nó tái mét, khi em dừng nói nó bối rối dữ lắm, không biết phản ứng ra sao. Cuối cùng nó lí nhí xin lỗi và bỏ tuốt vào bên trong. Từ đó đến nay, thái độ của nó đối với em khác hẳn. Em ngộ ra một điều là qua nhiều năm, tụi em vì thời thế đã tự tạo cho mình khả năng tự vệ khi bị làm khó làm dễ; ngược lại có kẻ quen tấn công người khác thì không có khả năng phản ứng khi bị tấn công vì chưa có kinh nghiệm bao giờ. Tụi nó chỉ biết núp bóng bộ đồng phục ở trên người và cái bóng của hệ thống..."

Cơ chế không biết sợ, chỉ có cá nhân - chuyện kể của Srdja Popovic 

Srdja Popovic (ảnh VĐH)

Ngồi tại quán cà phê Greenet, Srdja bây giờ không còn là một sinh viên 25 tuổi, vô danh, theo học ngành sinh vật học ngày nào của đại học Belgrade. Bây giờ Srdja Popovic - chàng cách mạng bụi đời và sắp sửa lên xe hoa - đã vang danh khắp thế giới sau cuộc cách mạng mùa xuân Ả Rập. Cũng tại quán Greenet này, vào tháng 10 năm 1998, 10 sinh viên mang tên Srdja Popovic, Slobodan Djinovic, Slobodan Homen, Dejan Randjic, Ivan Marovic, Ivan Andric, Nenad Konstantinovic, Vukasin Petrovic, Jovan Ratkovic, Andreja Stamenković, Ivan Marovic đã thành lập nhóm phản kháng - Otpor. Vài năm sau thế giới biết đến nó dưới tên gọi Phong trào Otpor

"Tụi tao 10 thằng không chọn con đường tấn công vào cả hệ thống của Slobodan Milosevic". Srdja kể theo đúng phong cách thường có với bạn bè. 

"Đừng phải tốn sức vạch trần tội ác của cả hệ thống, công việc đó để dành cho các bình luận gia và những nhà viết sử. Trong sách lược đối đầu, đem cả hệ thống ra để tấn công vừa bất khả vừa làm gia tăng hình ảnh trứng chọi đá, hoặc củng cố thêm cho tâm lý bạc nhược của đám đông đang chán ghét chế độ nhưng vẫn tin rằng thật là không tưởng và nguy hiểm để làm một điều gì đó...''

"Công việc của tụi tao là với chừng này đứa làm sao có thể "đục" được tụi nó. Làm sao có thể từ 10 đứa, rủ thêm 10 đứa nữa bớt sợ và nhập cuộc. Làm sao từ 20 đứa mà KHÔNG CẦN RỦ RÊ có thêm 20 đứa khác sẵn sàng bắt chước làm theo. Và do đó, tụi tao nắm đầu một số thằng và đứa chủ chốt là Slobodan Milosevic ra mà đục". 

Câu chuyện có vẻ bình thường và giọng kể bạt mạng. Nhưng đó là bước khởi đầu cho một chiến lược lâu dài của Otpor

Những "đứa" nhập cuộc sau đó là Branko Ilic, Pedja Lecic, Milja Jovanovic, Sinisa Sikman, Vlada Pavlov từ thành phố Novi Sad, Stanko Lazentic, Milan Gagic, Jelena Urosevic và Zoran Matovic từ Kragujevac và Srdjan Milivojevic từ Krusevac. 

Những "đứa" không cần rủ rê mà sẵn sàng bắt chước làm theo trên các ngõ ngách, hẽm tối của Serbia đã tăng lên 70.000 thành viên ở khắp các đại học, thành phố khác nhau chỉ 2 năm sau ngày Otpor được thành lập. Trong số này là những sinh viên xinh đẹp, tuổi mới đôi mươi, nhưng 10 năm sau đã trở thành những người huấn luyện cho các thành viên lãnh đạo củaPhong trào 6 tháng 4 thành công trong cuộc cách mạng tại quãng trường Chiến Thắng ở Cairo. 

Chiến dịch lớn đầu tiên được tung ra mang tên gọi: “Nó thối nát. Nó sẽ đổ”

Slobodan Milošević bị đem ra chế diễu như một tên hề. 
Slobodan Milošević bị tạo ấn tượng như một tên độc tài ngu dốt. 
Slobodan Milošević bị vẽ ra như một tên chính khách gian trá và ích kỷ... 

Hãy biến nó thành một trò bỡn cợt đối với tên trùm sò. 

"PR" nó để trở thành những trò chơi tinh nghịch phù hợp với cá tính của giới trẻ. 

Nghĩ và chọn ra những phương thức dễ dàngkhông nguy hiểm, không tốn kém thì giờ công sức và ai làm cũng được

Tạo nó thành một phong trào sinh viên thách nhau, thi đua, bắt chước làm theovà post đầy trên mạng, từ mạng có thêm người bắt chước, sáng tạo phương thức mới, biến nó thành một đám cháy rừng lây lan trên đường phố

Nghĩ ra những công việc đem đến những nụ cười khoái chí cho chúng ta và những đêm dài mất ngủ của kẻ bị tấn công

Chuẩn bị 1 tuầnthực hiện trong vòng 5 phút - Hit and run - chơi nhanh chạy lẹ và nhớ luôn luôn khoe hàng chiến thắng dù rất nhỏ. Người ta chỉ thích đi theo những ai thành công bằng hành động chứ không đi theo những lời kêu gọi suông và kết quả không thể cân đo đong đếm được. 

Quan trọng và luôn luôn là nền tảng: thành công của mỗi việc làm là có thêm người; đó mới là mục tiêu cốt lõi; đó mới là kết quả cần đạt được; nỗ lực sẽ bị phí phạm nếu vẫn chừng đó người tham gia và không thêm ai bước ra khỏi vòng sợ hãi bằng hành động... 

Kết quả là sinh viên Belgrage khoái chí đêm đêm tham gia trò chơi tấn công và góp phần biến gã độc tài thành một tên hề ngu dốt, gian trá và ích kỷ. Nhiều người trước đó chẳng quan tâm hay hiểu nhiều về chính trị; họ chỉ biết và biết rõ một điều dựa vào thật tế đời sống: “Nó thối nát. Nó sẽ đổ”. Và từ đó họ đồng ý với thái độ của Otpor “ГOTOB JE! – Hắn đã hết thời”. Và họ tham gia cũng vì đây là một trò chơi hợp với bản tính tuổi trẻ nổi loạn và tinh nghịch của họ. 

Và cứ như thế, từ một nhóm thành viên nhỏ nhưng với định hướng mục tiêu rõ ràng, hiểu được khả năng giới hạn ban đầu của chính mình và bộ máy to lớn của chế độ, nắm bắt tâm lý quần chúng mà đối tượng chính là sinh viên, Otpor đã tạo nên một "phong trào". Nhiều thanh niên sinh viên, không những tại thủ đô Belgrade mà ở những thành phố khác, chưa từng đọc một tuyên ngôn của Otpor(vì Otpor không có tuyên ngôn và không hoạt động bằng tuyên ngôn) đã đêm đêm khắp hang cùng ngõ hẻm thả tờ rơi, viết lên tường một câu đơn giản “ГOTOB JE! – Hắn đã hết thời”. Cạnh hàng chữ là biểu tượng nắm đấm của Otpor

"Không có nhiều sinh viên hứng thú đọc chứ đừng nói đến việc chuyền nhau một bài viết dài dòng lên án guồng máy Milosevic. Nhưng với một tranh biếm họa về "thằng hề" Slobodan Milosovic thì đứa nào cũng khoái thách thức nhau đêm đêm đi dán khắp nơi." Srdja Popovic nheo mắt cười kể lại. Và clip video "Fleka" này đã được các sinh viên truyền bá khắp nơi: 

http://www.youtube.com/watch?v=hEZYdGDkkV4

Ngay từ lúc khởi hành, những thành viên của Otpor đã không bước vào cuộc tranh luận "không thể có thắng thua, đúng hay sai" là có nên tiếp tục lên án và tấn công cả một tập đoàn khát máu như thế hệ đàn anh đã và đang làm, hay chỉ tập trung tấn công vào tên đầu não. Otpor không tốn thì giờ tranh cãi có nên tấn công vào một guồng máy, một bức tường khổng lồ hay nhắm vào một mắc xích, một viên gạch trọng yếu. Quyết định của họ dựa vào yêu cầu thực tế: chọn lựa nào nằm trong khả năng đang có và  làm người dân bớt sợ và có thể tham gia để dẫn đến việc làm sụp đổ cả hệ thống. Công việc được chọn phải làm cho "đám sinh viên khoái, thấy 'cool', chính trị là sexy và nhào theo bắt chước". Đó là chiến thuật của họ trong chiến lược đánh sập guồng máy độc tài. 

Từ Slobodan Milošević đến Nguyễn Tấn Dũng và... Đinh La Thăng 

Mubarak, Ben Ali, Milošević là những tên độc tài đã từng gieo kinh hoàng cho cả một đất nước. Đằng sau mỗi tên là cả một hệ thống độc tài khổng lồ. Tự thân Mubarak, Ben Ali và Milošević không thể ngồi ở đỉnh cao quyền lực, đè đầu đè cổ nhân dân suốt nhiều năm dài. Nhưng ở Serbia, Milošević được chọn là đối tượng tấn công để huy động quần chúng. 11 năm sau, Tunisia, Egypt theo gót Otporđể làm nên Mùa xuân Ả Rập. 

Ở Việt Nam, nhân vật được nghĩ tới, "sáng giá" nhất có lẽ không ai khác hơn là Nguyễn Tấn Dũng - người đang đứng đầu bộ máy nhà nước do đảng cộng sản dựng nên, đằng sau lưng là một tập đoàn tư bản đỏ, củng cố thêm bởi vòi bạch tuột con cái, họ hàng, băng nhóm nằm trong guồng máy. Nguyễn Tấn Dũng cũng là kẻ vừa kẻ chịu trách nhiệm trong vai trò, vừa trực tiếp hoặc gián tiếp là thủ phạm chính hiện nay của những món nợ khổng lồ, quốc nạn tham nhũng, cưỡng chế đất đai, lạm phát tăng tốc... 

Khẩu hiệu “Nó thối nát. Nó sẽ đổ” và Hắn đã hết thời dành cho Nguyễn Tấn Dũng. 

Thế còn... Đinh La Thăng? 

Đinh La Thăng là trường hợp điển hình để nói về khái niệm thử nghiệm chiến dịch tấn công cá nhân mà có thể lôi kéo được nhiều người hưởng ứng, tham dự trong bối cảnh xã hội, chính trị, và tâm lý quần chúng ngày hôm nay. Đinh La Thăng, tư lệnh của GTVT với bao nhiêu tai tiếng đến mức hài, đã và đang là một cái bao cát bị đem ra đấm đá từ mọi phía trong sự tranh chấp quyền lực của đảng. Đinh La Thăng, cũng là đệ tử của Nguyễn Tấn Dũng, có thể là đối tượng thao dượt tốt nhất cho những trò chơi tinh nghịch khởi động sự tham gia của nhiều người. 

"Bước đầu để có xác suất thành công cao, để các bạn trẻ còn đang ngại ngùng, sợ hãi, hãy lôi những tên đã và đang là trò hề của quần chúng, đang có những hành động, chính sách làm người dân khinh bỉ, tốt hơn nữa là đang bị phe nhóm khác trong nội bộ tấn công và nó là đứa cùng bầy đàn với tên đầu sỏ của chiến dịch tấn công từng đứa..." Srdia Popovic góp ý khi được nghe kể về chuyện của Việt Nam. 

Nỗi sợ hãi của kẻ bị tách riêng để tấn công 

Không riêng gì đảng CSVN, những cá nhân cầm quyền và thuộc hạ của các nước độc tài khác đều núp bóng cơ chế để vừa trốn tránh trách nhiệm vừa mang cảm giác an toàn. Những tấn công vào cơ chế không làm cho cá nhân trong tập đoàn cai trị lo sợ nhiều mà đôi khi lại gia tăng cảm giác an toàn của họ khi chúng ta vô tình kết họ vào một khối. 

Viễn ảnh về ngày tàn của chế độ không phải không có trong đầu của một bộ trưởng hay bí thư tỉnh ủy hoặc một tên công an côn đồ. Hình ảnh của Muammar Gaddafi bị lôi ra khỏi ống cống và bị giết không phải không ẩn hiện trong đầu của họ. Nhưng trong viễn ảnh nhiều ác mộng đó, họ tự nhủ rằng, cùng lắm thì cả một thể chế sụp đổ, một vài "đồng chí" cao cấp nhất sẽ bị đem ra xử còn "ta" sẽ hạ cánh an toàn. Từ đó, họ "yên tâm" tiếp tục thủ ác trong khung cảnh toàn cơ chế, hệ thống bị tấn công.

Không ai có thể phản biện được với khuynh hướng lên án toàn bộ, không để sót kẻ gây ra tội ác vì đó là phán xét hợp lý và mang tính công bằng, phù hợp với chuẫn mực của công lý. Tuy nhiên, trong tiến trình tranh đấu, đôi khi cảm xúc, công bằng và công lý đành phải nhường chỗ cho nhu cầu thực tiễn của mục tiêu xóa bỏ độc tài: hiệu quả đạt được. Sẽ không mang lại nhiều hiệu quả mong đợi khi tấn công cả hệ thống tham nhũng, cả tập đoàn công an còn đảng còn mình là ác ôn, trong khi mỗi cá nhân trong tập thể xấu xa đó không có cảm giác cá nhân mình đang bị tấn công. Đối với những kẻ gieo ác, khi một tên sợ hãi sẽ dẫn đến tâm lý sợ hãi của đồng bọn. Bệnh sợ hãi là bệnh hay lây cho dù chúng là những kẻ nắm quyền. Ngược lại, khi lực chúng ta còn mỏng và còn yếu, tập trung tấn công vào một điểm vẫn mang lại nhiều kết quả hơn là tấn công cả một tảng núi. 

Khi bắt đầu bằng những kế hoạch, việc nhắm vào một cá nhân sẽ có khả năng làmnhiều người tham gia hơn. Nó sẽ tạo ảnh hưởng đến cá nhân kẻ thủ ác. Nỗi sợ hãi sẽ lây lan, ảnh hưởng và làm suy yếu guồng máy. Khi gió bắt đầu xoay chiều, chính những người phục vụ trong guồng máy sẽ xé rào và chạy về phía nhân dân - đó là trường hợp của một số đại sứ, bộ trưởng của chế độ Gaddafi trong thời điểm quyết định của cuộc cách mạng tại Lybia.

Đánh vào những tên cai ngục, nhà tù sẽ đổ.


Cuộc cách mạng của Sợ Hãi (phần 5) - Đám đông và những trò chơi tinh nghịch



Ta như nước dâng, dâng tràn có bao giờ tàn
Đường dài ngút ngàn chỉ một trận cười vang vang... 
(Nguyễn Đức Quang)

Vũ Đông Hà (Danlambao) - Biểu tượng của Phong trào phản kháng Thay đổi Dân chủ của Zimbabwe là bàn tay mở. Trong một chiến dịch phát huy biểu tượng này mà mục đích là để tạo cơ hội cho nhiều người tham gia, nhất là giới trẻ, phong trào đã đẩy mạnh một công việc đơn giản:nhúng bàn tay vào sơn và đóng dấu bàn tay lên mông những con bò khắp nơi trên đất nước họ. (Ở Zimbabwe, trên phố, mọi ngả đường, đâu đâu cũng thấy bò).

Chiến dịch này dựa trên khái niệm huy động đám đông bằng những trò chơi tinh nghịch: 

1. Ai làm cũng được: Chỉ với một ít sơn, một bàn tay sẵn sàng chịu dơ và đôi chân chạy lẹ, những con bò khắp xứ sở Zimbabwe bắt đầu mang biểu tượng của phong trào trên... mông. 

2. "Ta" tốn công ít "họ" tốn công nhiều: chỉ cần một khoảnh khắc là mông chú bò bị đóng dấu. Ngược lại phía cầm quyền Zimbabwe đã phải tốn rất nhiều nhân lực, thì giờ công sức để đi lùa những con bò và... chùi mông cho chúng. Khi hình ảnh những công an rượt bò chùi mông được loan truyền, khi những tiếng cười vang của sinh viên rộn rã kể nhau nghe về hình ảnh ấy thì chiến dịch này đã đạt được mục tiêu của nó: càng nhiều người tham gia vào trò chơi tinh nghịch khoái trá này; trong đó nhiều người không có một khái niệm sâu xa về chính trị. Đối với họ, đây chỉ là những trò đùa. Nhưng khi có những lệnh cấm đoán hay trấn áp xảy ra, họ lại là những người chống đối mạnh mẽ nhất bằng hành động phản kháng: tiếp tay phổ biến "thương hiệu" của Phong trào. 

3. "Hit and run" Làm nhanh chạy lẹ: vừa mang tính hài hước vừa là nền tảng của thái độ không đối đầu, gia tăng an toàn, giảm sợ hãi. Tinh túy của nó là tạo ra tâm lý đây là một trò chơi - ai đập nhiều mông bò hơn ai

4. "Hề hóa" hình ảnh "dễ sợ" của guồng máy bạo lực: bằng hình ảnh an ninh, công an lụp xụp đuổi bò, chùi mông. Nói theo Srdja Popovic của Phong trào Otpor "Hài hước và châm biếm có thể tạo ra thông điệp tích cực, hấp dẫn lượng khán giả lớn nhất có thể, làm cho các đối thủ trông ngu ngốc và lố bịch. Quan trọng nhất, nó phá tan sợ hãi và khích lệ xã hội vốn mệt mỏi, thất vọng, và thờ ơ"   

5. Xây dựng "thương hiệu" của phong trào: Trong một thời gian ngắn, từ những cái mông bò, Phong trào phản kháng Thay đổi Dân chủ của Zimbabwe hiện hữu khắp nơi qua biểu tượng bàn tay. Biểu tượng lan tràn từ mông những chú bò sang ngõ hẻm, đường phố, qua đến cử chỉ đưa bàn tay lên chào nhau. Ở Serbia, "hài hước và châm biếm" cũng đã trở thành thương hiệu của Otpor (giống như "Just do it." của công ty giày Nike), nhằm phá tan tâm lý sợ hãi, mệt mỏi và thờ ơ của giới trẻ xứ này trong chiến dịch hạ bệ nhà độc tài Milošević. 

Ai là thành viên? 
Ai cũng có thể là thành viên!
Ai cũng có thể không là thành viên! 

Một phong trào quần chúng thành hình nhưng không có danh sách thành viên, được điều động bởi những "lãnh đạo tập thể"

Những trò chơi, sau một thời gian ngắn đã không còn có thể biết đích xác ai là những người khởi xướng, bắt nguồn từ đâu, chỉ hiện hữu những người hưởng ứng, bắt chước. 

Dưới con mắt của công an, ở đâu cũng hiện hữu phong trào. Ngay cả một chú bò hiền từ nhai cỏ! 

Đó là kết quả của một trò chơi tinh nghịchChiến lược (grand strategy) là gầy dựng SỐ ĐÔNG nhân sự cho phong trào. Chiến thuật (strategy) là tạo sự tham gia xây dựng biểu tượng. Phương thức (tactics) là trò chơi tinh nghịch. Công việc (task) là... đập mông bò. Đối tượng thu hút (target audiences/participant) làgiới trẻ

Chia sẻ của S.T - một trong những người huấn luyện cho các thành viên cốt cán của Phong trào 6 Tháng 4 (April 6) tại Ai Cập: 

(Ảnh VĐH)
"Trò chơi tinh nghịch này cũng thể hiện sự khác biệt và tính hiệu quả to lớn giữa đấu tranh bạo động và bất bạo động. Trung Đông là cái nôi của những khuynh hướng bạo động. Nhưng bạn thử nghĩ và so sánh giữa việc kêu gọi một bạn trẻ đi tấn công và hay giết 1 tên an ninh ác ôn với trò chơi in biểu tượng của phong trào? Nghĩ đến số lượng hưởng ứng tham gia của quần chúng. So sánh phản ứng của đám cảnh sát uể oải khi nhận lệnh phải đi gom bò để chùi mông, làm trò cười cho thiên hạ với phản ứng của mật vụ, công an khi nhận lệnh săn tìm thủ phạm đã giết đồng bọn của chúng. Ở Ai Cập, chúng không cần tìm ra thủ phạm đúng. Chúng chụp lên đầu nhiều người hoạt động dân chủ là thủ phạm và sau đó thì tra tấn, hãm hiếp, giết tù đã xảy ra trong sự điên cuồng... 

Điều gì sẽ xảy ra đối với phong trào sau đó? 

Điều gì sẽ tác động lên tâm lý của đám đông đang muốn thoát ra sự sợ hãi? 

Và hãy nghĩ đến những kẻ đang làm luật đối với hai tình huống: họ sẽ làm luật cấm đóng dấu mông bò (!) hay họ ra nghị luật đặt bất cứ những gì liên quan đến phong trào ra ngoài vòng pháp luật với luận điệu tuyên truyền "chúng là khủng bố, hành động của chúng đã tự chứng minh điều đó..."? 


Ảnh internet
Trong chiến dịch “Nó thối nát. Nó sẽ đổ” tấn công vào Slobodan Milošević, thành viên Otpor đã sử dụng một cái thùng bên ngoài có hình Slobodab Milošević, kéo đến một nơi không có cảnh sát và lập trò chơi: ai bỏ một đồng tiền vào thùng thì được dùng một cây gậy đánh vào thùng. Vài phút sau, đám đông càng ngày càng đông. Mỗi cú đánh vào thùng là tiếng cười vang của tuổi trẻ. Lúc này những "kẻ chủ mưu" đã không còn đó. Họ đã âm thầm rút êm - Hit and Run - Làm nhanh chạy lẹ. Chỉ còn lại đám đông vô tư, vui nhộn và vài người "bàng quan" nào đó với máy ảnh trên tay. 

Công an nhào đến. Đám đông vừa cười vừa bỏ chạy tứ tán. Nơi chốn diễn ra trò chơi đã được nghiên cứu trước. Đó là khu vực nhiều quán cà phê đông đúc gần chung cư đại học, rất nhiều sinh viên và nhiều ngõ ngách có thể "biến nhanh" vào các phòng ốc nội trú. 

Cái thùng có hình lãnh tụ Milošević được công an bắt đem về đồn. Hình ảnh đó đã được những người "bàng quan" ngồi uống cà phê chụp và xuất hiện khắp các mặt báo đối lập ngày hôm sau. Người dân và sinh viên đại học Belgrade được một trận cười hả hê và rủ nhau lập lại trò chơi, tự nhận mình là "đám Otpor". 

Khu phố tại Belgrade, nơi trò chơi tinh nghịch được thực hiện. 
Căn phòng ở tầng 2 nhìn xuống đường chính là "tổng hành dinh" của Otpor - 
"núp" ngay trước mũi của mật vụ và an ninh trong những ngày đầu. Ảnh VĐH

Trò chơi tinh nghịch “Cái thùng Slobodan Milošević” là một phần của chiến dịch“Nó thối nát. Nó sẽ đổ” trong chiến lược“Hạ bệ nhà độc tài”. Mục tiêu là gia tăng sự tham gia của giới trẻ, sinh viên. Trò chơi tinh nghịch này cũng “hề hóa”hình ảnh của lãnh tụ Slobodan Milošević, không còn là một nhà độc tài dễ sợ và làm giảm đi tâm lý sợ hãi của người dân đối với Milošević.

Milošević phải làm gì? Chẳng lẽ nhà "lãnh đạo vĩ đại" ra "nghị định" cấm dân chúng làm thùng tiền có hình của lãnh tụ? Cấm người dân gõ gậy vào thùng? Dĩ nhiên, sau một thời gian ngắn, Milošević ra lệnh cảnh sát "hốt" hết đám sinh viên tinh nghịch, bắt giam luôn những "thùng tiền lẻ Milosevic" mà không cần nghị định. 

Điều này nằm trong dự trù kế hoạch và những ý định đã có trước của các lãnh đạo phong trào: 

Thay vì tìm mọi cách để tránh bị bắt giam, Otpor tìm cách "khiêu khích" để có những sự bắt giam hàng loạt với những tội danh rất nhỏ. Việc này tạo nên hình ảnh kệch cởm và ngu dốt của những kẻ cầm quyền. Dự đoán trước nhà cầm quyền sẽ không ban ra nghị luật cấm trò chơi này, biết trước an ninh, cảnh sát không thể cầm tù quá vài ngày những người bị bắt, Otpor lên kế hoạch sẵn từ ban đầu để gửi một nhóm đông người đến trước đồn công an đòi thả tù - nếu không hãy bắt luôn tất cả chúng tôi; chờ đón những người bạn được thả ra và hoan hô họ. Điều mà Otpor cho là thành công nhất là sau đó, nhiều người đã tự động đến tham gia. Nỗi sợ hãi đã không còn chế ngự họ khi đã có một nhóm người tiên phong.

(Ảnh VĐH) 
S.J - vào năm 1999 chỉ là một sinh viên ở Novi Sad, theo dõi những gì xảy ra ở Belgrade, đã tự đeo biểu tượngNắm Đấm để bắt chước và tham gia trò chơi tinh nghịch, kể lại dưới góc nhìn của một sinh viên bước vào phong trào: 

"Otpor chỉ có 2 loại thành viên và không bao giờ điền đơn gia nhập. "Đơn" của mình là biểu tượng nắm đấm mang trên áo và cùng với bạn bè tự xem mình là thành viên của Otpor, là những người gặp nhau đưa nắm tay lên chào, là những người đêm đêm đi dán khẩu hiệu “ГOTOB JE! – Hắn đã hết thời” và tham gia vào những trò chơi tinh nghịch. Loại thành viên thứ hai là... rock star - siêu sao - dành cho những người bị bắt. Và bạn bè mình đã tìm mọi cách để trở thành... siêu sao, trong đó có mình. Mọi người cùng nhau đi từ trạng thái của một nạn nhân bước qua tâm lý muốn trở thành người hùng..." 

"Tất cả phải nằm trong một kế hoạch kỹ lưỡng và khó nhất là giai đoạn khởi động và những nhân sự tiên phong để khai mào cho sự hưởng ứng, làm theo, bắt chước. Chuẩn bị sẵn sàng với kế hoạch chi tiết, lượng giá kỹ lưỡng, nhân sự có sẵn, và nhất là khi có một nhân vật đang trở thành "danh hề" của dư luận là tung ra..." Srdja Popovic cười, nheo mắt bổ túc. 


(Ảnh Corbis)

Cụng ly bia cuối, Srdja vỗ vai nghiêm chỉnh nói: "để có hàng ngàn người tham gia những trò chơi tinh nghịch là Ý MUỐN. Ý muốn đó sẽ không bao giờ thành hiện thực nếu bước đầu không tập trung vào việc XÂY DỰNG NHÂN LỰCSẽ không ai tham gia nếu không có một nhóm người can đảm, chấp nhận những rủi ro "có lượng giá" của những người đi đầu để người khác làm theoMọi sáng kiến đều vô nghĩa nếu nó chỉ nằm trên mặt giấy, ấp ủ bởi những nhà thông thái chống gậy và đôi chân không bước được xuống đường."


Cuộc cách mạng của Sợ Hãi (phần 6) - Dilemma Action

Vũ Đông Hà (Danlambao) - Thời gian: Ngày 8 tháng 6, 2005. Địa điểm: Sân bóng đá Azadi, thủ đô Tehran, Iran. Bối cảnh: Trận đấu vòng loại World Cup 2006 giữa Iran và Bahrain. Đạo luật: Cấm phụ nữ Iran tham gia những chương trình tổ chức công cộng (trong đó có bóng đá). 

Trận đấu vòng loại mang lại chiến thắng cho đội nhà Iran với kết quả 1-0. Một chiến thắng khác, lớn hơn, thuộc về những người phụ nữ Iran đấu tranh cho Nữ quyền. Chống lại đạo luật cấm đoán, một nhóm phụ nữ đã giả dạng nam giới và xâm nhập vào tham dự cuộc thi đấu. Khi trận bóng xảy ra, dưới ống kính truyền hình BBC trực tuyến đến nhiều quốc gia, những người phụ nữ này đã xuất hiện giữa 70.000 khán giả tại Azadi và trước hàng triệu người trên thế giới đang theo dõi trực tuyến trận bóng. 

Lực lượng an ninh của nhà cầm quyền đối diện với 2 chọn lựa: (1) bắt những người phụ nữ này trước sự chứng kiến của thế giới và bôi đen uy tín của nhà nước Iran; (2) để yên cho họ ngồi đó và để cả nước chứng kiến hành động bất tuân của những người phụ nữ này đối với một đạo luật của nhà nước. 

Cả hai đều là chọn lựa xấu và mỗi chọn lựa đều phải trả một giá đắt. 

Hành động của những phụ nữ Iran là một thí dụ cho một "Dilemma action" - hành động tạo thế tiến thoái lưỡng nan cho đối phương

Khi bà Aung San Suu Kyi dùng biểu tượng nón lá vốn là một thứ mà đa phần người dân Miến Điện sử dụng, bà cũng đã đặt nhóm lãnh đạo quân phiệt Miến vào thế khó xử: (1) để người dân bình thường (và bây giờ cộng thêm những người ủng hộ bà Suu Kyi) tiếp tục đội nón lá như là một hình ảnh, biểu tượng của phong trào đang ngày càng rộng lớn; hay (2) bắt tất cả những người đội nón lá và đi ngược lại truyền thống, làm gia tăng sự căm phẫn của quần chúng. Hành động của bà Aung San Suu Kyi là một "Dilemma action"

Trong phần 5, việc thành viên phong trào Otporsử dụng một thùng tiền bên ngoài có hình Slobodan Milošević và lập trò chơi tinh nghịch ai bỏ một đồng tiền vào thùng thì được dùng một cây gậy đánh vào thùng... cũng là một loại "Dilemma action". Milošević đối diện với hai chọn lựa khó khăn: (1) Bắt tất cả đám thanh niên chỉ vì một trò hề nhắm vào ông ta và tạo thêm "hề tính" cho vụ việc; hay (2) cứ để cho sinh viên đem mình ra làm trò hề. Otpor đã phối hợp "những trò chơi tinh nghịch" với "dilema action". Phối hợp này cũng được thực hiện bởi người dân Zimbabwe với chiến dịch "đóng dấu mông bò"

Khi Mohandas Gandhi bốc một nắm muối nhỏ tại bãi biển Dandi, ông đã đặt thực dân Anh vào thế tiến thoái lưỡng nan: (1) Nếu đàn áp và bắt ông cùng 50.000 người dân Ấn vì hành động "nhỏ bé" này, toàn quyền Anh sẽ mất uy tín ngay cả đối với dân Anh tự hào với truyền thống "gentlemen" đang theo dõi vụ việc. (2) Nếu không bắt ông, toàn quyền Anh không những bị nguy cơ mất độc quyền muối, mất lợi nhuận qua thuế muối mà còn mất tư thế cai trị đang áp đặt lên hàng triệu dân Ấn. "Dilemma action" của Gandhi được xem là một trong những hành động thần kỳ và đến nay, 70 năm sau vẫn được nhiều phong trào đấu tranh quần chúng học hỏi, bắt chước với nhiều sáng tạo để phù hợp với hoàn cảnh tại chỗ. 

"Dilemma action" đặt đối phương vào tình trạng mà bất kỳ phản ứng nào cũng mang lại hệ quả tồi tệ. 

"Dilemma action" đặt đối phương vào thế "thua và thua" (lose-lose) và "thắng và thắng" (win-win) cho phong trào quần chúng. 

"Dilemma action" dựa vào một vấn đề có ý nghĩa với số đông, được quan tâm và có xác suất cao được sự ủng hộ hay đồng cảm bởi quần chúng. Những vấn đề mang tính hiệu quả nhất thường liên hệ đến những cấm đoán hay chính sách đi ngược lại truyền thống hay niềm tin. 

"Dilemma action" có thể là một chiêu thức (trong trường hợp thùng tiền Milošević của phong trào Otpor) hay một chiến lược (trong trường hợp Hành trình Muối của Mohandas Gandhi). 

- Tập trung ủng hộ một lãnh đạo cao cấp nước ngoài mà nhà cầm quyền đang tìm cách có quan hệ tốt, để ca ngợi một chính sách hay đòi hỏi về nhân quyền của nước ấy trong quan hệ ngoại giao, trước ống kính của hàng trăm phóng viên quốc tế là một Dilemma action. 

- Đông đảo tham dự phiên tòa xử một công an giết người dân vô tội và yêu cầu pháp luật phải công minh và công lý phải được thực thi là một Dilemma action. 

- Cùng nhau tham gia đám tang của một người tranh đấu cho tự do, dân chủ, nhân quyền và ca ngợi những việc làm cũng như những thông điệp tốt đẹp từ người ấy lúc còn sống là một Dilemma action. 

- Ngăn cấm, ép buộc, không cho biểu tình thể hiện lòng yêu nước ngoài đường thì biểu tình tại nhà là một Dilemma action. 

... 

Tác dụng của "Dilemma action" đối với vấn đề sợ hãi: 

Lấy trường hợp những người phụ nữ Iran. Bất kỳ những hành động phạm luật nào khác họ sẽ bị bắt ngay. Trong "Dilemma action" của họ tại sân bóng đá Azadi, họ đã lượng giá mức độ xấu xảy ra cho họ chắc chắn sẽ nhẹ hơn. Với sự chứng kiến của cả triệu người trong nước lẫn khắp nơi trên thế giới, mức độ trấn áp của an ninh chắc chắn sẽ không bằng mức độ nếu sự việc xảy ra ở một đường phố Tehran. Nếu hành động của họ là độc tài Iran bối rối thì cũng chính "Dilemma action" của họ làm cho họ bớt sợ hãi. 

Việc làm của những phụ nữ Iran cũng đã gửi một thông điệp - thông điệp bằng hành động - được chứng minh bởi thực tế, đến quần chúng rằng: nếu biết cách, chúng ta có thể phản kháng mà không phải đối diện với những hệ lụy quá đáng. Sau này, nhiều phụ nữ Iran tranh đấu cho nhân quyền đã nói rằng hành động của họ có hiệu lực gấp ngàn lần những bài viết, những lời kêu gọi hãy vượt qua sự sợ hãi. 

Dĩ nhiên sau đó những người phụ nữ này có thể bị "bắt nguội". Nhưng nếu hành động tạo thế tiến thoái lưỡng nan của họ nằm trong một kế hoạch mà trong đó truyền thông thế giới vẫn tiếp tục nhận được những thông tin về tình trạng của họ, những cơ quan quốc tế quan tâm, có những vận động tạo nên sự ủng hộ của cộng đồng phụ nữ Iran, tình trạng an toàn của họ vẫn hơn hẳn những hành động mang tính "tự phát", không có tính toán. 

Dĩ nhiên, không có một hành động phản kháng nào là 100% an toàn, không đối diện với nguy cơ. "Dilemma action" chỉ giúp để giảm thiểu xác xuất và mức độ bị đàn áp và giảm bớt sự sợ hãi của chính những người đã dấn thân, lẫn những người đang còn nhiều sợ hãi, chưa dấn thân. 

Những giới hạn của "Dilemma action" 

Có những hành động tạo thế tiến thoái lưỡng nan áp dụng tốt cho nơi này mà không áp dụng được ở nơi khác, tùy vào bản chất của bộ máy độc tài, quan hệ quốc tế và nhiều yếu tố khác. 

Nếu bản chất của độc tài tệ hại đến mức không còn xem những truyền thống, giá trị đạo đức ra gì thì những "Dilemma action" dựa vào giá trị truyền thống, đạo đức hay niềm tin chung sẽ không có nhiều hiệu quả trong khía cạnh an toàn cho người thực hiện. Đảng CSVN nằm trong trường hợp này. Tuy nhiên, tình huống "thua" và "thua" vẫn xảy ra cho nhà cầm quyền và cái giá phải trả của họ là bộ mặt xấu xa càng bị phơi bày rõ ràng hơn. 

Nếu nhà cầm quyền không cần biết đến dư luận thế giới, không quan tầm đến uy tín của họ dưới con mắt của cộng đồng chung nhân loại thì những "Dilemma action" tạo khó khăn cho họ dựa vào dư luận thế giới đều vô nghĩa. Điển hình là trường hợp của tập đoàn quân phiệt Miến trong những năm trước đây. 

Nếu "Dilemma action" không được khai dụng bởi truyền thông và dư luận thì đôi khi tự nó sẽ không mang lại tác động đáng kể nào. Thí dụ: Khi công an cưỡng chế nhà thờ, đất đai của giáo hội, một hành động được xem là "Dilemma action" là treo tượng, hình ảnh Thiên Chúa thật nhiều vào những nơi sắp bị cày nát. Những người già, em bé sẽ ôm tượng Đức Mẹ quỳ xuống khắp nơi trên vùng đất sắp bị cưỡng chế. Không gì tệ hơn là hình ảnh công an, côn đồ cày nát những biểu tượng linh thiêng, hay đánh đập, bắt những người già, em bé. Tuy nhiên, "Dilemma action" đó sẽ không tạo khó xử cho kẻ cầm quyền nếu nó chỉ giới hạn ở nơi xảy ra mà khán giả chỉ là nạn nhân và kẻ thủ ác. Nó chỉ có kết quả nếu hình ảnh đó được thâu, chụp lại, có kế hoạch để chuyển tải đến những cơ quan giáo hội toàn cầu, những hệ thống nhà thờ nhiều quyền lực ở Tây Phương kèm theo những vận động, lên án, tạo áp lực. Một video clip cho người Việt Nam xem với nhau không đủ, vì có lúc, nhà cầm quyền không còn quan tâm thái độ của người dân đối với họ. 

Tác động ngược nếu ngộ nhận và áp dụng sai nguyên tắc "Dilemma action" 

Lấy cớ ủng hộ một nhân vật, một chủ trương tạm thời của guồng máy độc tài để đạt được một mục tiêu nào đó và xem đây là một "Dilemma action". Việc làm này dựa trên suy nghĩ là khi chúng ta ủng hộ thì đối phương không thể đàn áp vì như vậy là ngược đời và lố bịch. Trên thực tế: 

Nếu nhà cầm quyền đàn áp: 

a. Người dân có thể chán ghét họ hơn (nhưng sự chán ghét đã hiện hữu, thêm một chút cũng vậy), ngược lại: 

b. Làm cho người dân thêm sợ hãi khi thấy rằng ngay cả ủng hộ còn bị đàn áp huống hồ gì chống; 

c. Phải nhận những phê phán như "ngây thơ, tưởng ủng hộ chúng ai ngờ chúng cũng bắt về đồn". Điều này sẽ làm giảm uy tín của những người chủ xướng; 

Nếu nhà cầm quyền không đàn áp: 

a. Hình ảnh có thể đọng lại trong lòng của những người theo dõi là một nhóm người, đoàn người yên ắng ủng hộ chính phủ độc tài hay đồng hành với một số điều thuộc về giới cai trị. Đó là chưa kể những dư luận sau đó gán ghép về một thương lượng, hợp tác, bắt tay hay "âm mưu" với độc tài.

b. Nếu muốn, và sẽ xảy ra khi cần, với sự kiểm soát toàn bộ về truyền thông, tập đoàn độc tài có thể lèo lái, "quay tròn" - "spin" sự kiện để tuyên truyền và chứng minh với đại khối nhân dân thầm lặng lẫn cả thế giới rằng ngay cả những người "có những bất đồng với nhà nước" cũng ủng hộ họ. "Dilemma action mà không phải là Dilemma action" này và những người thực hiện trở thành công cụ tuyên truyền đánh bóng chế độ và tạo phân hóa trong hàng ngũ những người ủng hộ phong trào.

Trong cả hai tình huống, hành động lấy chính sách - biểu tượng - con người hiện tại, hay "thần tượng" quá khứ CỦA chế độ độc tài... đã không dựa vào những giá trị phổ quát, những chuẩn mực đạo đức không thể tranh cãi, những điều tốt đẹp mang tính chân lý mà dân tộc đang muốn hướng đến. Ngược lại, những hành động đó đã dùng thủ phạm hoặc nguyên nhân của tội ác, đại diện của gian dối để làm lá chắn hầu mong có được sự an toàn nào đó. Đây không phải là Dilemma action mà là hành động vô tình chống cây-gậy-dối-trá-và-xảo-quyệt để đi tìmsự thật và lương thiện.



Cuộc Biểu Tình “Tổng Nổi Dậy! Toàn Dân Xuống Đường Ngày 2 tháng 9!”

Bạo động hay bất bạo động? Dân Việt cùng đứng lên

Cao-Đắc Tuấn (Danlambao) - Tóm Lược: Bạo động (BĐ) hay bất bạo động (BBĐ) thường là đề tài quan trọng trong một cuộc đấu tranh. Đa số những khảo cứu, tài liệu, ý kiến đều cổ võ phương pháp BBĐ. Thống kê về lịch sử và các cuộc đấu tranh trong thế kỷ thứ 20 và 21 đều cho thấy xác suất thành công của phương thức BBĐ rất cao so với BĐ. Tương tự, các lý thuyết Cơ-đốc giáo và Phật giáo đều chủ trương BBĐ. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa BBĐ có giá trị tuyệt đối trong mọi trường hợp, trong mọi không gian và thời gian. Có những trường hợp đặc biệt và ngoại lệ cho phép dùng bạo lực. Ngay cả Mahatma Gandhi, vị lãnh tụ phong trào BBĐ tại Ấn độ thế kỷ thứ 20 và Nelson Mandela tại Nam Phi đều chấp nhận BĐ cần thiết cho vài trường hợp. Đặc biệt, Cơ-đốc giáo khuyến khích dùng bạo lực để trừng phạt kẻ ác và bảo vệ người hiền lành. Phật giáo cũng chấp nhận bạo lực khi đối phó với kẻ tàn ác, miễn là được thực hiện trong lòng từ bi và cảm thông. Do đó, trong cuộc đấu tranh cho tự do dân chủ, người dân Việt Nam nên cân nhắc tình huống một cách kỹ lưỡng và nên lựa chọn phương pháp hữu hiệu nhất phù hợp với tình huống, khả năng và niềm tin của mình, và không nên khăng khăng theo một quy luật tuyệt đối nào.

*

Trong các cuộc tranh đấu hoặc cách mạng, chùng ta thường nghe hai từ ngữ: bạo động (BĐ) và bất bạo động (BBĐ). Chúng ta hãy tìm câu trả lời cho câu hỏi: "Cuộc đấu tranh cho tự do dân chủ tại Việt Nam nên theo phương pháp bạo động hay bất bạo động?" 

Trong bài trước - "Những ý nghĩa chính đáng trong tôn giáo và triết học về chính quyền và cuộc đấu tranh", tôi trình bày những lý do chính đáng trong tôn giáo và lý thuyết về chính quyền cổ võ cho việc lật đổ chính quyền khi chính quyền đi ngược lại nguyện vọng người dân và đàn áp người dân một cách tàn bạo. Bài này sẽ trình bày những khía cạnh tổng quát về BĐ và BBĐ nhưng sẽ không đi sâu vào những đề tài đã được biết đến nhiều như sự thành công của BBĐ và việc tôn giáo chủ trương hòa bình và BBĐ. Bài này sẽ chú trọng đến những khía cạnh ít được biết đến về phương thức BĐ trong những trường hợp cần thiết. Mục đích là truyền bá thông tin để giúp những độc giả không có phương tiện tiếp cận tài liệu sách vở do nhiều học giả trên thế giới, phát huy ý tưởng cân bằng về những lý thuyết về BĐ và BBĐ. 

Đã có nhiều tài liệu, sách vở, và nghiên cứu về sự hữu hiệu của các phương pháp trong các cuộc đấu tranh hoặc cách mạng. Một cách tổng quát, đa số các nghiên cứu cổ võ BBĐ là phương pháp hữu hiệu hơn BĐ. Tuy nhiên, như trong mọi nghiên cứu, chúng ta không nên vội vã tổng quát hóa cho mọi trường hợp, và cần phải phân tách các nét đặc thù của mỗi trường hợp và áp dụng thích ứng. 

A. Lý thuyết về BĐ và BBĐ qua các cuộc cách mạng hoặc nổi dậy: 

Trong bài trước (Cao-Đắc 2018), tôi trình bày những lý thuyết về chính quyền của nhiều vị triết gia Đông Tây từ ngàn xưa cho tới thời cận đại. Hầu hết trong các lý thuyết này (ngoại trừ tôn giáo), việc lựa chọn phương thức BĐ hay BBĐ không là việc chính vì phương thức BĐ dường như là việc đương nhiên. Vào thời xưa và ngay cả cho tới thế kỷ 18, chính quyền thường không có độc quyền trong việc phát triển kỹ thuật chiến tranh, thiết bị, và võ khí. Người dân có thể trang bị võ khí, gươm giáo hoặc súng đạn, như quân đội cùa chính quyền. Quan trọng hơn, khái niệm về tự do ngôn luận và tinh thần dân chủ chưa được thịnh hành. Do dó, khi người dân bất mãn với chế độ, họ thường nổi dậy và dùng biện pháp BĐ chống lại chính quyền. Tuy có vài phong trào BBĐ, những phong trào này ít được biết đến. Từ thế kỷ thứ 19, lý thuyết về cơ cấu chính quyền dân chủ và các quyền người dân (thí dụ tự do ngôn luận, biểu tình) được phát huy rộng rãi. Do đó, qua giai đoạn chuyển tiếp ở thế kỳ 19, chúng ta bắt đầu thấy nổi lên phong trào đấu tranh BBĐ bắt đầu từ thế kỷ thứ 20 và bùng lên mạnh mẽ trong thế kỷ thứ 21. 

Chenoweth và Stephan (2013, 6-7) nghiên cứu 323 chiến dịch hoặc phong trào BĐ và BBĐ từ năm 1900 tới năm 2006 trên khắp thế giới với hơn 100 vụ BBĐ. Dưới mục tiêu thay đổi chế độ, có 111 phong trào BĐ và 81 phong trào BBĐ. Xác suất thành công cùa các phong trào này là 27% (BĐ) và 59% (BBĐ) (tlđd., 73). Tuy có một vài sai lầm trong việc phân loại, cuộc nghiên cứu có nhiều lý luận hợp lý. Thí dụ, họ lý luận rằng các chiến dịch BBĐ thành công hơn trong việc huy động người tham gia nhiều hơn và đa dạng hơn các chiến dịch BĐ (tlđd., 61). Tuy nhiên, nghiên cứu của Chenoweth và Stephan không xác định chắc chắn rằng phong trào BBĐ luôn luôn thành công hoặc phong trào BĐ luôn luôn thất bại. Cho dù các phân loại BBĐ và BĐ của họ chính xác, kết luận của họ chỉ đưa ra những con số định lượng tổng quát và không trình bày đầy đủ các khía cạnh định chất và đặc thù. Thống kê giúp hướng dẫn cách làm việc hoặc suy nghĩ, nhưng không có giá trị tuyệt đối. Xác suất thành công về một việc nào đó giúp chúng ta chuẩn bị nhưng không nhất thiết là quyết định tối hậu cho một lựa chọn. Nếu không, sẽ không có lý thuyết khuyến khích chấp nhận rủi ro cho một mục tiêu nào đó. 

Trong suốt thế kỷ thứ 20 và 21, có nhiều cuộc đấu tranh BBĐ xẩy ra trên thế giới với các mức độ thành công khác nhau (Ackerman và Duvall 2001, 3-4; Wikipedia 2018). Từ cuộc bất tuân dân sự của Mahatma Gandhi chống lại người Anh (1930-1931), cuộc tẩy chay và tuần hành lật đổ chính sách kỳ thị màu da do Martin Luther King, Jr. tổ chức tại miền Nam Hoa Kỳ từ 1954 – 1968, cho tới việc thành lập công đoàn Solidarity do Lech Wałęsa tại Ba Lan năm 1980 chống lại chính quyền cộng sản, phong trào BBĐ chống lại chính sách phân biệt chủng tộc do các lãnh tụ tôn giáo tại Nam Phi hợp tác giúp Nelson Mandela được ra khỏi tù năm 1990 và được bầu Tổng thống Nam Phi năm 1994, những cuộc đấu tranh này đạt thành công và cho thấy sức mạnh của người dân. Gần đây, phong trào Otpor! tại Serbia đưa đến việc lật đổ chính phủ Slobodan Milošević năm 2000, các cuộc cách mạng màu (thí dụ, tại Ukraine năm 2004-2005, Tunisia năm 2011, Ai Cập năm 2011) lật đổ chính quyền và các cuộc biểu tình (thí dụ tại Nam Hàn năm 2016-2017 dẫn đến việc Tổng thống Park Geun-hye bị buộc tội tham nhũng) càng xác định sức mạnh to tát của người dân. Tuy nhiên, có nhiều cuộc đấu tranh BBĐ thất bại. Thí dụ như cuộc cách mạng cà sa ở Miến điện năm 2007 và cuộc cách mạng dù tại Hồng Kông năm 2014. 

Ngược lại, nhiều cuộc đấu tranh BĐ dẫn đến thất bại. Đa số những cuộc đấu tranh này là do nhóm vũ trang chống lại chính quyền và thường tạo ra cuộc nội chiến. Thí dụ, nhóm Tamil Tigers tại Sri Lanka (1983-2009) và nhóm ly khai ETA tại Vùng Basque ở Tây Ban Nha (1959-2018). Họ không tài nào sánh nổi vũ lực của chính phủ mà họ chống đối (Ackerman và Duvall 2001, 466). Ngay cả khi BĐ có vẻ chắc chắn tạo nên sự thay đổi, hành động BBĐ có thể có hiệu quả bằng hoặc hơn (tlđd.) Ngoài ra, cho dù BĐ thành công trong việc thay đổi quyền lực, văn hóa BĐ có thể hủy hoại cơ hội đạt được một trật tự chính trị bền vững (tlđd., 468). 

Nhược điểm của đấu tranh BĐ là kẻ cầm quyền có ưu thế trong việc dùng bạo lực, và người dân trước sau gì cũng thua (Engler và Engler 2017, 237). Tuy nhiên, việc đó chỉ đúng nếu người dân tự trang bị võ khí và đối đầu chính quyền trực tiếp. Ngoài ra, khi cuộc đấu tranh lan tràn và biến thành một cuộc nội chiến thì chưa chắc phần thắng sẽ về ai. 

Có nhiều trường hợp khi nhóm đấu tranh không khởi động bạo lực, nhưng chính quyền tìm cách kích động họ để có cớ đàn áp bằng bạo lực. Thí dụ, chính quyền phái nhân viên xâm nhập trà trộn vào hàng ngũ nhóm đấu tranh để khiêu khích cho việc bạo động (Engler và Engler 2017, 241). Tuy nhiên, việc gì cũng có hai chiều. Nếu phe chính quyền sai người len lỏi vào hàng ngũ người dân, kích động bạo lực để kiếm cớ dùng bạo lực đàn áp, thì người dân có thể phản ứng mạnh bạo trước việc dùng bạo lực đó. Một khía cạnh quan trọng về việc dùng bạo lực cho cả hai phe là tính chất không tiên đoán được của việc dùng bạo lực (Dalai Lama 1998, 105). Cả hai phe đều phải thận trọng trong việc dùng bạo lực đối với phe kia. Nhiều khi chính quyền tưởng người dân sợ bạo lực và sẽ nằm yên như những con cừu non, nhưng khi người dân phản ứng bằng bạo lực với cường độ và số lượng vượt quá mức dự trù, cảnh sát, công an, quân đội sẽ bị bất ngờ, và dễ bị hoảng kinh bỏ chạy. Một khi việc đó xảy ra, sẽ không còn gì có thể cản trở sức mạnh người dân. Sự thành công của các phong trào đấu tranh gần đây cho thấy việc đó. 

Nghiên cứu về các phong trào hoặc lý thuyết về BĐ và BBĐ để tìm ra giải pháp cho một cuộc đấu tranh dường như là một việc cực kỳ khó khăn vì tính chất đa dạng và đặc thù của mỗi phong trào. Tuy nhiên, chúng ta có thể học hỏi và rút tỉa những kinh nghiệm hoặc bài học quý giá từ các lý thuyết hoặc các nhân vật nổi tiếng. Sau đây là phần thảo luận về ba nhân vật và đường lối của họ có ảnh hưởng lớn trong phong trào đấu tranh: Gene Sharp đề xướng BBĐ hầu như tuyệt đối, Mahatma Gandhi chủ trương BBĐ tích cực nhưng với BĐ cho trường hợp ngoại lệ, và Nelson Mandela cổ võ BĐ là biện pháp hữu hiệu khi mọi biện pháp BBĐ không đem lại kết quả. 

1. Gene Sharp đề xướng phương thức BBĐ hầu như tuyệt đối: 

Gene Sharp, học giả Hoa Kỳ nổi tiếng về đấu tranh BBĐ, là tác giả nhiều sách về đấu tranh BBĐ. Sharp (2005) tin rằng kỹ thuật BBĐ là sự lựa chọn tối thượng trong các cuộc đấu tranh. Đấu tranh BBĐ đôi khi pha lẫn chút BĐ, nhưng hấu hết rất ít hoặc không có BĐ (tlđd.,14-15). 

Sharp lập ra 198 phương pháp cách làm việc BBĐ (Sharp 1973a; Sharp 2005, 51-65; Engler và Engler 2017, 14). Theo Sharp (1973b; 2005, 41-43), có ba loại hoạt động chính: Loại thứ nhất là biểu tình và thuyết minh bất bạo động (thí dụ như viết tuyên bố, kiến nghị, rải truyền đơn, biểu tình, đeo các biểu tượng, ca hát, đồng hành, im lặng, và quay lưng). Loại thứ hai là bất hợp tác dưới ba hình thức: xã hội (thí dụ như tẩy chay, sinh viên học sinh bãi khóa, ở nhà không đi làm), kinh tế (thí dụ như lao động đình công, rút tiền ra nhà băng, đóng cửa kinh tế), và chính trị (thí dụ như tẩy chay bầu cử, bất tuân dân sự, cố tình chậm trễ). Loại thứ ba là can thiệp bất bạo động làm đình trệ hoặc rối loạn các hoạt động bình thường của chính sách (thí dụ như tuyệt thực, ngồi án ngữ, chiếm đóng bất bạo động, giữ tài sản, làm quá tải các hệ thống hành chánh). Mức độ thành công hoặc tác dụng của các phương pháp này thay đổi nhiều tùy trường hợp. Điểm quan trọng không phải là những phương pháp này sẽ dẫn đến việc sụp đổ tức khắc của chế độ hoặc phe cầm quyền, mà chúng sẽ cấu tạo nền tảng vững chắc cho cuộc tranh đấu và làm tiêu hủy dần dần cơ cấu và tinh thần của phe đàn áp (Sharp 1973b, 118). 

Srđa Popović, lãnh tụ phong trào sinh viên Otpor!, dựa vào lý thuyết của Sharp và đề xướng nhiều kỹ thuật và đường lối hoạt động BBĐ. Một cách quan trọng là không nhắm thẳng vào nhóm cầm quyền, mà nhắm vào những cột trụ nâng đỡ (pillars of support) của chính quyền (Popović và Miller 2015, 93). Theo lý thuyết này, bất cứ chế độ nào cũng được giữ vững bằng vài cột trụ. Do đó, chỉ cần tạo áp lực lên một hay nhiều cột trụ này là cả hệ thống sẽ sụp đổ (tlđd.). Thí dụ, khi một công ty ngoại quốc to lớn phải đóng cửa, việc đó có thể tạo ảnh hưởng dây chuyền, và phá hủy cột trụ kinh tế địa phương hay toàn quốc (tlđd., 91-95). 

2. Mahatma Gandhi, tuy là người chủ trương BBĐ, chấp nhận dùng BĐ nếu không còn cách nào hơn: 

Mahatma Gandhi (1869-1948) vị lãnh tụ phong trào độc lập Ấn độ chống lại giới cai trị Anh vào đầu thế kỷ 20, cổ võ chống đối bằng BBĐ. Ông từng tuyên bố, "Bất bạo động là lực duy nhất trên đời" (Merton 2007, 37). Đối với Gandhi, "bất bạo động là luật tối thượng" và "không có chuyện bị thua trong bất bạo động" (tlđd.). Theo ông, cách mạng BBĐ không phải là chương trình nắm quyền mà là chương trình biến đổi những mối liên hệ, chấm dứt bằng một sự chuyển nhượng quyền lực ôn hòa (tlđd., 40). "Nguyên tắc đầu tiên của hành động bất bạo động là không hợp tác với bất cứ cái gì có tính cách hạ nhục" (tlđd, 42). Ngoài ra, Gandhi dường như chịu ảnh hưởng của tôn giáo trong triết lý đấu tranh của ông. "Gandhi cũng coi BBĐ là sự vâng lời Đức Chúa Trời vô điều kiện" (Trocmé, 159). 

Tuy nhiên, không phải lúc nào Gandhi cũng cổ võ BBĐ. Theo Gandhi, "nếu không còn cách nào hơn, những người không thể thực hành tận tụy bất bạo động nên bảo vệ quyền lợi của họ và công lý bằng bạo lực" (Merton 2007, 49). Thực ra, Gandhi khuyến khích dùng bạo lực chống lại kẻ đàn áp khi cần. Ông tuyên bố (tlđd, 50), "Người nào mà không thể bảo vệ chính mình hoặc người thân thương mình hoặc danh dự của họ bằng cách đối diện cái chết một cách bất bạo động thì có thể và phải làm việc đó bằng cách đối phó với kẻ đàn áp bằng bạo động." 

3. Nelson Mandela, ngay sau khi ra tù, vẫn cổ võ BĐ khi chính quyền đàn áp dân: 

Nelson Mandela (1918 - 2013), Tổng thống Nam Phi và là người lãnh giải Nobel hoà bình năm 1993 cùng với Frederik Willem de Klerk, từng chủ trương BĐ chống lại chính quyền. Cùng với hai người khác, ông thành lập tổ chức Umkhonto we Sizwe (The Spear of the Nation, Ngọn giáo quốc gia), viết tắt là MK vào năm 1961 trong lúc ông là thành viên Hội đoàn quốc gia Phi châu (African National Congress, ANC) chống lại chính sách kỳ thị màu da (apartheid). 

Ông hô hào tiến hành những hành động bạo lực chống lại chính quyền. Trong 4 cách bạo lực: phá hoại (sabotage), chiến tranh du kích (guerrilla warfare), khủng bố (terrorism), và cách mạng công khai (open revolution), Mandela và tổ chức MK chọn phá hoại vì cách đó gây hại ít nhất cho người ta (Mandela 1995, 336). Theo ông, "Chúng tôi đột kích vào các cơ sở quân đội, nhà máy điện, các đường liên lạc điện thoại và giao thông; những mục tiêu không những làm đình trệ hoạt động chính quyền, mà còn khiến những kẻ ủng hộ Đảng Quốc gia khiếp đảm, đầu tư ngoại quốc sợ hãi, và làm suy yếu nền kinh tế" (tlđd.). Ông và các người đồng chí hướng chỉ muốn mang chính quyền tới bàn thương lượng. Ông ra chỉ thị nghiêm ngặt là không được gây ra việc làm chết người. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh rằng "nếu phá hoại không dẫn đến kết quả mong muốn, chúng tôi chuẩn bị bước qua giai đoạn kế tiếp: chiến tranh du kích và khủng bố" (tlđd.). 

Vì những hoạt động phá hoại, Mandela và một số người khác bị bắt và xử tòa vào năm 1964. Mandela sau đó lãnh án tù chung thân, bắt đầu từ năm 1964. Ông được thả ra năm 1990 và được bầu làm Tổng thống năm 1994. 

Ngay sau khi ra tù, Mandela vẫn không thay đổi ý kiến về việc dùng bạo lực chống chính quyền. Ông tuyên bố, "Khi một chính quyền quyết định cấm các tổ chức chính trị của những người bị đàn áp, tăng cường đàn áp, và không cho phép bất kỳ họat động chính trị tự do nào, cho dù ôn hòa và bất bạo động cách mấy, thi người dân không còn cách nào hơn là viện đến bạo lực" (Mandela 1990). 


Đoạn phim trên YouTube về diễn văn của Nelson Mandela về bạo động: 

B. Lý thuyết về BĐ và BBĐ trong tôn giáo: 

Tôn giáo liên hệ đến chính trị khá nhiều, kể cả việc tạo niềm tin cho cuộc đấu tranh chống bạo quyền hoặc bất công, tạo áp lực trên chính quyền, và các hoạt động khủng bố trên các quốc gia. Nhiều phe dùng khủng bố là phương tiện để đạt mục đích nào đó. Những kẻ khủng bố dùng tôn giáo, thường với các yếu tố xã hội, chính trị và các yếu tố khác, để bào chữa hành động của họ (Juergensmeyer 2017, 4-5). 

Một cách tổng quát, hầu như không tôn giáo nào khuyến khích phương pháp BĐ trong cuộc đấu tranh. Tuy nhiên, có những trường hợp ngoại lệ khi BĐ là biện pháp hữu hiệu như sẽ được trình bày sau. 

Tôn giáo cũng tham gia trực tiếp vào các cuộc đấu tranh hoặc các phong trào đòi hỏi tự do dân chủ. Cuộc cách mạng cà sa (Saffron Revolution) tại Miến điện kéo dài hơn hai tháng từ 15 tháng 8 năm 2007 cho tới cuối tháng 10, là một thí dụ điển hình (Xem, Burma Campaign UK). Vào cao điểm trong 2 tháng, có đến 100 ngàn tăng sĩ và dân trong mọi thành phần biểu tình tại thủ đô và các cuộc biểu tình chống đối lan tràn khắp nơi. Cuộc cách mạng cà sa tuy không đạt được mục tiêu cho tự do dân chủ ngay sau đó, nhưng là một bước tiến quan trọng cho Miến điện tiến tới nền dân chủ vào năm 2015 qua sự thành công của bà Aung San Suu Kyi trong cuộc tổng tuyển cử (RFA 2017). 

Như trong bài trước, bài này sẽ chú trọng đến hai tôn giáo chính yếu tại Việt Nam: Cơ-đốc giáo và Phật giáo. 

1. BĐ và BBĐ trong Cơ-đốc giáo: 

Như mọi tôn giáo, Cơ-đốc giáo chính yếu chủ trương BBĐ và đem tình thương yêu đến mọi người. Chúa Giêsu kêu gọi chống đối bất bạo động chủ động (active nonviolent resistance) (Borg 2008, 229). Chỉ trích công khai giới quyền lực là một hình thức chống đối bất bạo động (tlđd., 247). BBĐ không có nghĩa là thụ động, vì như thế là khuyến khích tà ác. BBĐ phải chủ động, thách thức tà ác, và không thối lui (Trocmé 2003, 153). "BBĐ của Cơ-đốc giáo mọc rễ từ lòng yêu thương" (tlđd, 160). 

Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là Cơ-đốc giáo bỏ qua các biện pháp BĐ. Thực ra, một vấn đề gây nhiều tranh cãi và khiến nhiều người theo Cơ-đốc giáo nhức đầu và hoang mang là sự mâu thuẫn giữa các diễn giải về bạo lực và tình yêu nhân loại trong Kinh Thánh, nhất là những hình ảnh và lời lẽ tàn bạo trong Cựu Ước và những khuyên dạy yêu thương trong Tân Ước. Đã có biết bao nhiêu sách vở, nghiên cứu, phân tích, diễn giải, và tranh luận về vấn đề này nhưng vấn đề vẫn chưa ngã ngũ. "Một mặt, Chúa Giêsu dạy chúng ta thương yêu kẻ thù và cầu nguyện những kẻ đối xử tàn bạo với chúng ta (Matthew 5:44). Mặt khác, chúng ta đọc luật của Moses về Đức Chúa Trời trong Cựu Ước ra lệnh cho các con Ngài 'không thương tiếc chúng' (Deut 7:2) và 'giết mọi sinh vật' (Deut 20:16)" (Flood 2014, 1). Vài học giả cho rằng Chúa Giêsu có nhiều mâu thuẫn, lúc thì kêu gọi hòa bình vô điều kiện, lúc thì cổ võ bạo động và tranh chấp (Aslan 2014, xxiv). 

Có ba cách chính giải quyết vấn đề này trong việc truyền bá hoặc học hỏi Kinh Thánh. Cách thứ nhất là không chấp nhận Cựu Ước là Kinh thánh của Cơ-đốc giáo, không đề cập đến những việc bạo lực trong Cựu Ước, hoặc chỉ nhắc đến Cựu Ước sơ sài và tránh né những khía cạnh bạo lực. Cách thứ nhì là cố giải thích những bạo lực trong Cựu Ước dưới ý nghĩa trong Tân Ước. Cách thứ ba là giải thích Cựu Ước dựa vào chứng cớ lịch sử và các đoạn văn khác trong Cựu Ước, làm giảm bớt tính chất tàn bạo của Cựu Ước. Cả ba cách này dường như không hoàn toàn thoả đáng. và tranh cãi vẫn còn tiếp tục. Trong bài này, tôi sẽ không đi sâu vào chi tiết đề tài này, vì đề tài quá bao la và nó chỉ có liên hệ một phần nhỏ với ý chính của bài. 

Trong Cựu Ước, Yahweh là Đức Chúa Trời. Nhiều học giả đưa ra những lý thuyết giải thích việc dùng bạo lực trong Cựu Ước. Thí dụ, những hành động bạo lực trong Cựu Ước là do ác quỷ Satan (Flood 2014, 93), do Đức Chúa Trời dùng cách "dĩ độc trị độc" (Boyd 2017, 144-146), hoặc do kỹ thuật giảng dạy theo lối thiên khải đạo đức tăng dần (Fleischer 2017, 9). Cho dù dưới lý thuyết nào, các giải thích đều đồng ý việc Đức Chúa Trời dùng bạo lực chống lại kẻ tàn ác, vì lý do hòa bình, hoặc để bảo vệ người dân yếu đuối. "Khi Đức Chúa Trời trong Cựu Ước hành động bạo lực Ngài hành động vì có lý do, và Ngài thường hành động để thúc đẩy hòa bình" (Lamb 2011, 94). "Yahweh sẵn sàng trừng phạt nặng nề con người và ngay cả quốc gia để bảo vệ kẻ yếu đuối và bảo tồn sinh mạng" (Lamb 2011, 99, 177). "Yahweh dùng bạo lực chỉ để trừng phạt kẻ gian tà hoặc để bảo vệ người yếu đuối" (Lamb 2011, 112). Ngay cả luật trả đũa "mắt đổi mắt, răng đổi răng" (luật mà Chúa Giê-su sửa đổi thành "đưa má kia cho họ tát" trong Bài Giảng Trên Núi) là phương tiện hữu hiệu làm giảm bớt tội bạo hành và cổ võ hòa bình trong con người (Lamb 2011, 106). 

Không những thế, nhiều học giả liên kết Yahweh trong Cựu Ước với Chúa Giê-su trong Tân Ước. "Yahweh và Chúa Giê-su, tuy có cá tính riêng biệt, đều là Đức Chúa Trời và thiết thực là một. Và quan trọng hơn, cả hai đều được mô tả bằng tình yêu thương" (Lamb 2011, 178). Sự liên kết này có thể giải thích những dấu vết bạo lực trong Tân Ước, và biểu lộ phần nào qua hành động và lời giảng của Chúa Giê-su. "Chính Chúa Giê-su cũng thỉnh thoảng chấp nhận, tha thứ, và kích động bạo lực" (Desjardins 1997, 73). Những nét bạo lực này không có mức độ tàn bạo như trong Cựu Ước nhưng cũng có những khía cạnh phản ứng mạnh mẽ qua phương tiện vật chất. 

Theo vài học giả, Tân Ước cổ võ cả BĐ lẫn BBĐ. Xem, thí dụ như, Desjardins 1997, 121. Một mặt, Tân Ước cổ võ hòa bình và thông điệp hòa bình được phân phối rộng rãi (Desjardins 1997, 60). Mặt khác, Tân Ước cũng cổ võ bạo lực (Desjardins 1997, 62). "Xuyên suốt Tân Ước, Chúa Giê-su và những người theo Ngài có thể thấy là chấp nhận, tha thứ, và ngay cả kích động bạo lực" (Desjardins 1997, 66). Tân Ước đồng ý việc dùng bạo lực chống lại bạo lực trong tình trạng hai phe đối đầu nhau. "Đức Chúa Trời còn phản ứng các lực tà ác với bạo lực cực kỳ" (Desjardins 1997, 72). Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là người dân khi bị thất thế, thí dụ bị dưới sự khống chế của chính quyền, dùng bạo lực chống lại chính quyền, theo "Bài Giảng Trên Núi" của Chúa Giê-su (Xem, thí dụ như, Cao-Đắc 2018). 

Chúa Giê-su không hề dạy không chống lại kẻ ác, và còn nhấn mạnh việc dùng bạo lực là việc cần thiết để tiêu diệt kẻ ác. C.S. Lewis (2001, 64-90), một học giả gốc Ái Nhĩ Lan nổi tiếng, trong bài luận văn nhan đề "Tại sao tôi không phải là người theo chủ nghĩa hòa bình,” lập luận rằng các diễn giải về Kinh Thánh không thuyết phục ông trở thành người theo chủ nghĩa hòa bình (2001, 88). Bạo lực được dùng để đem lại cuộc sống tốt đẹp cho mọi người và duy trì công lý. "Quan điểm trong Tân Ước là bạo lực đội khi cần thiết để tạo nên những thay đổi tốt đẹp" (Desjardins 1997, 70). "Qua khắp Tân Ước, bạo lực của Đức Chúa Trời được coi là cần thiết để cho con người tốt hơn, cho họ được đến gần thánh thiện hơn, để thưởng họ công bằng khi họ chết, và để dẹp bỏ thế giới tà độc" (Desjardins 1997, 72). Đức Chúa Trời có tác động bạo lực, gieo rắc cơn giận dữ cùa Ngài lên những kẻ bất lương (Gager và Gibson 2005, 17). "Phúc âm [Matthew] cũng xác nhận rằng sự bạo lực nào đó, nghĩa là bạo lực của Đức Chúa Trời, vị lãnh tụ tối cao là Thượng Đế của đất trời ([Matthew] 11:25), và Chúa Giê-su đại diện Đức Chúa Trời, thì hợp lý và cần thiết" (Carter 2005, 102). 

Bằng chứng rõ rệt nhất về việc dùng bạo lực trong Tân Ước là câu chuyện Chúa Giê-su tẩy uế đền thờ (Desjardins 1997, 75-76; Juergensmeyer 2017, 34). Trong bài trước (Cao-Đắc 2018), tôi thảo luận việc này, và do đó sẽ không ghi lại những chi tiết ở đây, nhưng chỉ nhắc đến để cho thấy một thí dụ về phản ứng mạnh bạo chống lại sự gian tà. "Chúa Giê-su quả thực nóng giận trong việc 'tẩy uế' đền thờ" (Lamb 2011, 43). Có người tin rằng việc xảy ra tại đền thờ cho thấy Chúa Giê-su chủ trương BBĐ và là một hành động có tính toán (Friesen 2010, 86; Desjardins 1997, 76). Tuy nhiên, cho dù hành động tẩy uế đền thờ là do một kế hoạch nào đó, người dân không biết đến kế hoạch đó (và Chúa Giê-su cũng không tiết lộ) mà chỉ thấy Chúa Giê-su dùng vũ lực (tuy không mạnh bạo như dùng vũ khí gây thương tích) và bộc lộ cơn giận dữ. 

Ngoài ra, Chúa Giê-su giảng dạy dùng bạo lực qua các dụ ngôn (parables). Trong các dụ ngôn, bạo lực được coi là cách đối phó hoặc trừng phạt những kẻ hung dữ hoặc có tội. Thí dụ, "[c]ác thiên sứ sẽ ném [những kẻ ác] vào lò lửa hực" (Matthew 13:40-43; Matthew 13:47-50); "các ngươi đã bị kết án vào lửa đời đời, là hình phạt dành sẵn cho Kẻ Quỷ Quyệt và các ác thần theo hắn... Và những kẻ này sẽ chịu hình phạt là sự chết vĩnh viễn, còn người công chính thì nhận được sự sống vĩnh cửu" (Matthew 25:31-46); "Ai rơi trên đá ấy sẽ tan xương nát thịt, và đá ấy rơi trúng ai thì sẽ đè nát người đó" (Matthew 21:33-46). 

Có nhiều lý lẽ giải thích các quan điểm hòa bình và bạo lực trong Tân Ước. Một nhận xét rằng hai phe cổ võ hòa bình và cổ võ bạo lực thực ra hỗ trợ nhau chứ không phải mâu thuẫn nhau (Desjardins 1997, 112). Tuy nhiên, cho dù có những lý do giải thích việc dùng bạo lực, Kinh Thánh cho thấy BĐ là phương thức cần thiết chống lại kẻ ác khi mọi biện pháp hòa bình thất bại. Cựu Ước "được viết để kể chuyện về những gì Đức Chúa Trời đã làm, đang làm và sẽ làm đối với kẻ ác độc" (Wright 2006, 45). 

2. BĐ và BBĐ trong Phật giáo: 

Như tất cả các tôn giáo, Phật giáo chủ trương không dùng bạo lực. Tuy nhiên. "lịch sử và nhiều giảng dậy của Phật giáo không hoàn hảo" (Juergensmeyer 2017, 142). Thí dụ, những cuộc chiếm đóng quân sự vương quốc Sinhalese tại Sri Lanka được thực hiện dưới danh nghĩa truyền thống Phật giáo và thường được chấp thuận bởi các tăng sĩ Phật giáo. Phòng thủ vũ trang - ngay cả chiến tranh - từng được bào chữa trên lý do rằng các hành vi bạo lực đó có tính chất đáp ứng chứ không phải là cố tình gây bạo lực (tlđd.). 

Đức Dalai Lama thứ 14 chủ trương BBĐ nhưng chấp nhận biện pháp BĐ trong vài trường hợp, nhất là khi dùng để chống lại kẻ tàn ác. Ngược lại, Ngài lên án những chính quyền cai trị dân bằng bạo lực, nhất là các chế độ độc tài như cộng sản. Theo Ngài, những chính phủ cộng sản cố hết sức kiểm soát xã hội họ và dẫn dắt công dân họ làm việc cho việc tốt chung, nhưng chủ nghĩa cộng sản thất bại thê thảm vì nó dựa vào bạo lực để thúc đẩy niềm tin (Dalai Lama 1993). Những kẻ dùng thủ đoạn lừa đảo và bạo lực có thể đạt được thành công ngắn hạn đáng kể, nhưng trước sau gì họ sẽ bị lật đổ (Dalai Lama 1993). 

Một trong những lý do Phật giáo chủ trương BBĐ là khái niệm nhân quả. Khái niệm nhân quả nhấn mạnh đến những mối liên hệ lệ thuộc nhau giữa con người và hành động. Phật giáo chống bạo động, coi đó là sản phẩm cùa các trạng thái tâm thần liên quan đến tham, sân, và si (Keown 2013, 121). Điểm chính yếu của quan điểm thế giới theo Phật giáo gồm có bất bạo động và sự phụ thuộc lẫn nhau (Dalai Lama và Chan 2014, 229). Không hại người khác là khái niệm nối dài từ sự phụ thuộc lẫn nhau. Vì mọi thứ là một phần của chúng ta, hại người khác sẽ tự hại chúng ta (Dalai Lama và Chan 2014, 229). Do đó, nếu ta dùng bạo lực lên người khác, việc đó sẽ có tác dụng ngược lại lên chính mình. 

Thực ra, Phật giáo không chủ trương BBĐ một cách mù quáng. "Từ thời nguyên thủy của Phật giáo, lý thuyết bất bạo động không bao giờ được trình bày mà không có vài giới hạn" (Dalai Lama và Carrière 2001, 167). Chúng ta phải hành xử tùy trường hợp và không phải lúc nào cũng khư khư giữ chính sách BBĐ. 

Đức Dalai Lama dường như khuyến khích việc dùng bạo lực để chống lại sự hung ác. Khi được hỏi về việc ám sát Osama bin Laden, Ngài nói, "Tha thứ không có nghĩa là quên những gì xảy ra... Nếu sự việc trầm trọng và cần phải có biện pháp đối phó, ta phải dùng biện pháp đối phó" (Richmond 2011). Khi kẻ hung ác phạm tội mà không ai đối phó, việc đó sẽ tạo ra hậu quả cực kỳ xấu cho kẻ hung ác đó. Thí dụ, hắn có thể tiếp tục phạm tội, gây thêm nghiệp chướng. và càng gây tác hại cho những người vô tội khác. Do đó, người ta có thể hành động bằng biện pháp mạnh mẽ chống lại kẻ phạm tội đó, miễn là hành động đó do bởi lòng từ bi và cảm thông cho kẻ phạm tội, và không tạo ra giận dữ hoặc hận thù (Dalai Lama 1997, 10). 

Việc dùng bạo lực chống lại kẻ ác độc với lòng từ bi và cảm thông được giải thich qua câu chuyện "Vị Thuyền Trưởng Nhân Từ" trong Kinh "Tài Năng Về Phương Tiện/ Phương Tiện Thiện Xảo (Skill in Means)." Tôi đã trình bày câu chuyện này trong bài trước (Cao-Đắc 2018) và do đó sẽ không nhắc lại chi tiết. Một cách vắn tắt, câu chuyện đó kể về kiếp trước của Phật Thích Ca Mâu Ni. Trong kiếp đó, Ngài là một thuyền trưởng, ra tay giết một kẻ tàn ác trước khi kẻ đó giết 500 người vô tội khác trên thuyền. Ý chính câu chuyện là Phật giáo cho phép giết người ác độc để cứu người hiền lành, nhưng việc đó phải được cân nhắc kỹ lưỡng và phải được thực hiện với niềm cảm thông và lòng từ bi. 

Việc dùng bạo lực trong trường hợp cần thiết thực ra nằm trong lý thuyết Phật giáo. Đức Dalai Lama nói, "Một trong những giới luật trong lời tuyên thệ Bồ tát là dùng biện pháp đối phó mạnh khi tình huống đòi hỏi. Nếu không, thì việc đó vi phạm một trong những lời thề đó" (Dalai Lama 1997, 10; Richmond 2011). Ngài nói thêm, "Nếu bạo lực dẫn đến lòng cảm thông, từ bi, và trắc ẩn (compassion) thì đó là chuyện tốt" (Dalai Lama và Carrière 2001, 163). Thurman cho rằng BBĐ có thể biến dạng thành BĐ. "Bất bạo động đôi khi chuyển sang bạo động chính xác" (Thurman 1999, 122). 

Ngoài ra, Đức Dalai Lama dạy rằng bạo động hay bất bạo động không nhất thiết do hình thức của hành động. Chính nội dung hoặc mục tiêu của hành động xác định hành động đó là bạo động hay bất bạo động. "Nếu chúng ta có động cơ thành thật, với lòng từ bi và quan tâm trong trí tuệ, cho dù chúng ta nói lời nặng nề, dùng lực vật chất, những hành động này là bất bạo động. Nhưng với động cơ tiêu cực, một cử chỉ thân thiện dùng ngôn từ tử tế và nụ cười to, và ráng bóc lột người khác, đó là loại bạo động tồi tệ nhất" đó (Dalai Lama và Chan 2013; Dalai Lama và Chan 2014, 226). Ý định là yếu tố quan trọng nhất (Deshung 2003, 220). 

Tuy nhiên, cho dù tình trạng cho phép và với lòng từ bi và cảm thông, Đức Dalai Lama không chủ trương chủ động dùng bạo lực, mà chỉ dùng bạo lực là một phản ứng cho một bạo lực khác. Ngài nói, "[N]ếu bạn thấy bạn ở trong một tình huống mà bạn rõ ràng phải hành động một cách mạnh bạo để tự vệ hoặc phòng thủ, thì bạn phải đáp ứng thích hợp" (Dalai Lama và Chan 2014, 226). 

Câu hỏi là thế nào là "tự vệ" hay "phòng thủ"? Phòng thủ có nhất thiết tương ứng với một hành động đang xảy ra tại hiện trường, hay là một loạt hành động xảy ra trong một khoảng thời gian? Thí dụ, một nhóm cai trị tàn ác đánh đập, cướp bóc, giết chóc người dân trong nhiều năm trời. Có cần khi nhóm tàn ác đó ra tay cướp bóc thì người dân mới phản ứng "phòng thủ" bằng bạo lực? Người dân có thể dùng bạo lực để ra tay trước trong tiến trình "phòng thủ" cho những hành động tàn ác của nhóm tàn ác đó trong tương lai? Nếu chờ bọn chúng giở trò cướp bóc giết người mới ra tay "phòng thủ" thì việc đó quá trễ, và còn gây ra hậu quả tác hại. Ngoài ra, nếu dùng bạo lực chỉ để tự vệ khi bị tấn công thì tác dụng sẽ không hiệu quả, vì kẻ tàn ác sẽ leo thang dùng bạo lực để trả thù, vì chúng nghĩ rằng người dân dùng bạo lực tự vệ vì bị dồn đường cùng chứ thực sự không có khả năng chống trả. 

Câu chuyện về vị thuyền trưởng bồ tát giết kẻ cướp trên thuyền dường như hỗ trợ cho việc phòng thủ bằng cách ra tay trước. Câu chuyện cho biết kẻ cướp gian ác đó là một người điêu luyện về võ khí. Việc giết kẻ cướp đó chắc chắn được thực hiện khi kẻ cướp đó không đề phòng vì vị bồ tát không thể đối đầu kẻ cướp một-đối-một trong một cuộc đánh nhau có chuẩn bị. Hành động của vị thuyền trưởng bồ tát đó không phải là để tự vệ hoặc để phòng thủ khi kẻ ác ra tay. mà để tiêu diệt kẻ ác đó trước khi hắn ra tay giết người lương thiện. 

Ngoài ra, một khía cạnh quan trọng trong câu chuyện "Vị Thuyền Trưởng Nhân Từ" là bản chất cao cả của sự bảo vệ người khác. Vị thuyền trưởng ra tay hành động không phải vì ông muốn bảo vệ mạng sống của ông mà ông muốn bảo vệ mạng sống của 500 người khác. Cứu người khác ra khỏi nguy hiểm là món quá thứ nhì trong 4 món quà quý báu nhất (Deshung 2003, 331). Cái tính chất cao cả đó là tính chất căn bản của hầu hết những cuộc đấu tranh cho tự do dân chủ, đặc biệt là cuộc đấu tranh tại Việt Nam. Hầu hết những người đấu tranh thực sự (không kể những kẻ đấu tranh "cuội" hoặc "quốc doanh") không hành động vì bảo vệ quyền lợi của mình, mà vì muốn bảo vệ quyền lợi người khác, cho những người thấp cổ bé miệng, và cho những thế hệ sau này. 

Tóm lại, Phật giáo chủ trương Bi Trí Dũng, nhấn mạnh đến ba khía cạnh tối quan trọng trong cuộc sống: từ bi (compassion), trí tuệ sáng suốt (wisdom), và lòng dũng cảm (courage). Tín đồ Phật giáo không nên nhầm lẫn các khía cạnh này mà phải biết phối hợp cả ba trong cuộc đấu tranh. 

C. Kết Luận: 

Trong cuộc biểu tình hoặc những cuộc biểu tình sắp tới, người dân Việt cần phải nhận rõ những yếu tố quan trọng trong cuộc đấu tranh về các phương thức BBĐ, thí dụ các kỹ thuật của Gene Sharp và kinh nghiệm của phong trào Otpor!, và rút tỉa những kinh nghiệm và lời khuyên cùa những nhà hoạt động thành công như Mahatma Gandhi và Nelson Mandela. Những người có niềm tin vào tôn giáo, thí dụ Cơ-đốc giáo và Phật giáo, nên tìm hiểu một cách sáng suốt những lời giảng dạy có tính chất tổng quát về BBĐ và những trường hợp đặc biệt khi phương thức BĐ không những được chấp thuận mà còn được khuyến khích. 

Sự thành công trong cuộc đấu tranh không nên đặt nặng quá nhiều vào hình thức, vì chính nội dung sẽ quyết định hình thức nào. Người dân nên chú trọng vào các yếu tố quan trọng trong tinh thần đấu tranh. Popović, thủ lãnh phong trào Optor! tại Serbia, chia sẻ cảm nghĩ của ông về sự thành công của phong trào Otpor! "Otpor! thành công vì nó có đầy rẫy nhiệt tình và sáng tạo - cả hai đặc tính đó phải nằm trong con tim và trí óc bạn và tất cả mọi người đang hoạt động với bạn." (Popović và Miller 2015, 247). 

Popović kết luận với yếu tố quan trọng nhất. "Tuy nhiên, phần can đảm hoàn toàn ở bạn." (tlđd., 260). 

Cuộc cách mạng của Sợ Hãi

Tội ác lớn nhất của một triều đại không hẳn là đốt sách, 
giết người hay làm cho đất nước trở nên nghèo khó, 
mà là làm cho cả một dân tộc trở nên hèn nhát, ích kỷ và mê muội. 

Vũ Đông Hà (Danlambao) - Chúng ta là nạn nhân của tội ác đó. Là kết quả của nhiều năm tháng, nhiều thế hệ nối tiếp bị cai trị bởi chế độ độc tài toàn trị. 

Đúng! Chúng ta là những con người sợ hãi. Nhưng cũng chính chúng ta, không ai khác, phải vác nỗi sợ hãi của chính mình và của cả dân tộc lên vai mà đi làm Cuộc Cách Mạng của Sợ Hãi này.

*

Nhìn lại mấy mươi năm, lột da, rướm máu chính mình để thấy bóng ma sợ hãi chế ngự cả một dân tộc như thế nào. Để không trách nhau là hèn. Để đừng mắng nhau là nhát. Để biết sẽ khó mà có một cuộc cách mạng dân chủ nếu sự sợ hãi vẫn tiếp tục là bóng ma lởn vởn trên đầu. Để biết tại sao mọi lời kêu gọi chỉ có được vài trăm người hưởng ứng, không đủ để tạo thành cơn sóng đổi đời. Để biết mọi kế hoạch đều bất khả thi nếu bước chân con người vẫn rụt rè và chôn cứng trong bốn bức tường hãi sợ.

Gần nửa thế kỷ với căn bệnh trầm kha này, liều thuốc nào có thể chữa trị được cho chúng ta? Đã đến lúc chúng ta phải tập trung ngậm ngãi tìm trầm, đi tìm, đi kiếm để sớm chấm dứt tình trạng đứng bên này bờ ảo vọng bằng đôi chân run mà cứ ước mơ đội đá vá trời, để những lời kêu gọi tha thiết nhất không chỉ dội lại như những tiếng vọng từ vực sâu...

Từ Điện Biên Phủ đến Sài Gòn 

Khi mùi thuốc súng không còn phảng phất trong không gian lòng chảo Mường Thanh, khi những tiếng hò vang chào đón đoàn quân chiến thắng trở về thủ đô đã chìm lắng, khi những người nông dân tải gạo ra chiến trường đã về lại "xứ Đoài mây trắng lắm..., trở lại đồng Bương Cấn, về núi Sài Sơn ngắm lúa vàng..." (1) thì những người lãnh đạo đảng Cộng sản đối diện với một thử thách mới, gay go gấp ngàn lần cuộc chiến Điện Biên: giữ quyền và điều hành, xây dựng, phát triển đất nước.

Những câu thơ "Trên đất nước, như huân chương trên ngực / Dân tộc ta, dân tộc anh hùng! / Điện Biên vời vợi nghìn trùng / Mà lòng bốn biển nhịp cùng lòng ta..."(2) không là những câu thần chú làm nên cơm áo. 

Những "Chiến sỹ anh hùng / Đầu nung lửa sắt / Năm mươi sáu ngày đêm / Khoét núi, ngủ hầm, mưa dầm, cơm vắt / Máu trộn bùn non / Gan không núng / Chí không mòn!" (2) không thừa trí tuệ để tự mình thảo nên một phương án thích nghi cho chính sách phát triển quốc gia. 

Thiên tài quân sự của thời chiến không đương nhiên là lãnh đạo tài ba trong thời bình. Winston Churchill, Charles de Gaulle, Harry S. Truman - những người hùng ca khúc khải hoàng vào thời khắc sau cùng của Thế chiến thứ 2, trong thời bình chỉ để lại dấu ấn của những nhà lãnh đạo tầm thường. Vai trò của họ được lịch sử ghi nhận, nhưng thời của họ đã qua, nhường chỗ lại cho những người lãnh đạo tương lai, thích hợp cho bối cảnh và nhu cầu phát triển đất nước thời bình. 

Tại Việt Nam, tham vọng cầm quyền vô thời hạn đã được thể hiện sau cuộc cướp chính quyền bằng những khẩu hiệu màu đỏ với những cụm từ "đời đời""muôn năm", được bổ sung thêm bằng những "quang vinh", "vĩ đại". Tham vọng đó, nếu đặt trong nhu cầu xây dựng lại đất nước sau một thế kỷ mất độc lập, đã không thể đạt được bằng khả năng và trí tuệ của những người chỉ quen cầm súng, khoét núi, ngủ hầm, đào địa đạo và đầu óc chỉ được bồi dưỡng bằng giáo điều cộng sản. Đảng cộng sản Việt Nam phải bằng mọi cách để duy trì vai trò lãnh đạo lâu dài sau khi tiếng súng đã im hơi và tiếng óc ách từ bao tử đói của người dân đang trỗi dậy

Từ đó, một cuộc chiến mới được dựng lên và trở thành sứ mạng của toàn đảng, được áp đặt lên toàn dân miền Bắc: Đấu tranh giai cấp. Kẻ thù không còn là những tên thực dân da trắng mà là những con người da vàng máu đỏ trong làng trong xóm. Phương án đã có sẵn, đã được tiến hành bởi những đồng chí đồng mộng đồng sàng từ phía "bên kia biên giới cũng là quê hương" (3). Những tên Hồng Vệ Binh một thời từng là thảo khấu trên con đường Vạn lý Trường chinh khi bị truy đuổi bởi Tưởng Giới Thạch được mời sang làm cố vấn. Ảnh Mao chủ tịch và Hồ chủ tịch được song hành treo lên "Bác Hồ ta đó cũng là Bác Mao" (4). 

Cải cách Ruộng đất bắt đầu... 

Cuộc "kắt mạng" long trời lỡ đất "Giết, giết nữa đi bàn tay không phút nghỉ / Cho ruộng đồng lúa tốt thuế mau xong / Cho đảng bền lâu cùng rập bước chung lòng / Thờ Mao chủ tịch, thờ Xì ta Lin bất diệt." (5) được lệnh xuất quân. 

Cho đảng bền lâu... 

Chiến dịch vĩ đại để cấy những con vi trùng SỢ HÃI vào tim não của mấy mươi triệu người dân được khởi xướng. 

Cho đảng muôn năm... 

Vũ khí là những cái loa và miếng vải đen bịt mắt. 

Chiến sĩ diệt thù và kẻ thù đều mang cùng một màu da, một dòng máu, cùng chia sẻ với nhau một nơi chôn nhau cắt rốn: nhân dân. 

Những thành phần có khả năng đe dọa đến vai trò lãnh đạo của đảng qua đó bị loại trừ. 

Khả năng lãnh đạo đất nước của đảng vinh quang không đo đạt bằng mức độ tăng trưởng mà bằng thành tích bao nhiêu "kẻ thù" bị tiêu diệt. 

Con số người bị tiêu diệt trong cuộc cách mạng "long trời lỡ đất" không ai biết đích xác nhưng chắc chắn một điều: gần như toàn bộ lòng can đảm của một nửa phần đất nước từ dòng sông Bến Hải trở lên, mới ngày nào làm nên chiến thắng Điện Biên lẫy lừng, đã bị giết chết nội trong vòng 3 năm

Từ đó, Đảng cộng sản xây dựng và củng cố guồng máy cai trị bằng những con vi trùng sợ hãi mỗi ngày một ăn sâu vào từng tế bào của người dân miền Bắc. Lởn vởn trên những cái đầu bấy giờ chỉ biết cúi xuống là những bóng ma... 

Bóng chúng
đè lên
số phận
từng người
Em cúi đầu đi mưa rơi
Những ngày ấy bao nhiêu thương xót
Tôi bước đi
không thấy phố
không thấy nhà
Chỉ thấy mưa sa
trên màu cờ đỏ... (6) 

Hai mươi năm sau. Sài Gòn được "giải phóng". Nhà văn nữ Dương Thu Hương ngồi khóc bên lề đường khi nhận ra rằng "nền văn minh đã thua chế độ man rợ"(7). Những người cộng sản một lần nữa phải đối diện với bài toán của 20 năm trước: bất tài nhưng phải nắm lấy độc quyền cai trị. Thời kỳ toàn trị do đó được mở ra và cuộc "kắt mạng" long trời lỡ đất ngày xưa được thay thế bằng những chiến dịch "Học tập cải tạo" không biết ngày về, chính sách đổi tiềnchiến dịch X1, X2 “Cải tạo kinh tế tư bản chủ nghĩa” mà vẫn được quen gọi là “Đánh tư sản mại bản”xua dân đi kinh tế mới để lấy nhà và tài sản của dân. Chỉ vài năm sau, từ một trung tâm công nghiệp lớn nhất Đông Nam Á, toàn bộ nền sản xuất của Sài Gòn bị tê liệt. Người dân Sài Gòn 300 năm trước đó chưa bao giờ thiếu gạo, sau khi giải phóng xong thì cái dạ dày của người dân thành phố được giải phóng khỏi gạo. (8) 

Gần 1 triệu người Việt Nam bỏ nước ra đi, một cuộc di tản vĩ đại nhất trong lịch sử hơn 4000 năm của một dân tộc có truyền thống bám lấy quê cha đất tổ. Những thành phần ưu tú nhất của xã hội miền Nam phải đành đoạn lìa bỏ quê hương. 

Miền Nam, 20 năm sau đã cùng với đồng bào miền Bắc cúi đầu trong nỗi sợ hãi triền miên. 

Sợ hãi - căn bệnh ung thư và di truyền 

Gần 60 năm ở miền Bắc và 40 năm ở miền Nam, bầy vi trùng sợ hãi đã đục khoét vào từng phế phủ của dân tộc Việt Nam. Sợ đảng, sợ cán bộ, sợ lẫn nhau và sợ ngay cả ý tưởng độc lập của chính mình. Nỗi sợ bám theo năm tháng làm cho người ta phải tự đánh mất chính mình để có thể yên thân sống. 

Những người cha, người mẹ cũng đã truyền lại cho những đứa con của mình những con vi trùng độc hại ấy. Truyền lại bằng chính thái độ sống của họ mà con cái chứng kiến từ lúc lọt lòng cho đến trưởng thành. Truyền lại bằng những lời "dạy bảo" tóm gọn trong triết lý sống tiêu biểu của thời đại búa liềm "khôn sống, dại chết". Hậu quả là những thế hệ thứ hai, thứ ba sau Cải cách Ruộng đất, sau Cải tạo Tư sản Mại bản đã coi đó là lẽ thường tình, một lẽ sống không có lẽ khác. 

Ngoài đảng thì thế. Ở trong đảng, đồng chí sợ nhau. Con người nhìn nhau trong ánh mắt xoi mói. Phê và tự phê trở thành "văn hóa" đảng. Người ta sợ ngay cả khi không có gì xấu xa để tự khai và để chứng minh sự thành khẩn. Kẻ thù thực dân, đế quốc đã cút; cường hào ác bá địa chủ đã được đảng tuyên bố "đào tận gốc, trốc tận rễ" thì đã có ngay một kẻ thù mới: thế lực thù địch và tự diễn biến. Kẻ thù này vô hình nhưng hiện hữu khắp nơi và bất cứ lúc nào. Theo chiếc đũa trừ ma huyền diệu của đảng, mọi tư tưởng, mọi hành động của mỗi người - hợp lòng dân nhưng không theo ý đảng - đều do bóng ma kẻ thù này kích động, xúi dục, giựt giây. 

Dân sợ đảng, đảng viên sợ đồng chí, cả nước đội lên đầu bảng hiệu "Đảng là cuộc sống của tôi" với sự sợ hãi triền miên. 

Và cứ thế, hơn nửa thế kỷ trôi theo mưa sa trên màu cờ đỏ, đảng đã thành công trong sứ mạng biến đại khối nhân dân thành những con người ngoan ngoãn nhất, biết cúi đầu, câm miệng trước dối trá, bất công và tội ác. Khi bộ não đã bị đảng chiếm đoạt, tư tưởng bị dẫn dắt, con người đã trở thành nạn nhân dễ dàng nhất cho những tiểu xảo tuyên truyền, chính sách nhồi sọ, bưng bít thông tin. Sợ hãi, tê liệt, nhiều người đã trở thành mù quáng với những giả-dối-tưởng-là-sự-thật. Stalin, Lenin, Mao, Castro, Kim, Hồ... tất cả trở thành những ông thánh trong cái thế giới mà “sự thật” nằm trong tay đảng, trong tay những kẻ có toàn quyền sở hữu những cái loa cũng như cái giẻ vô hình bịt miệng nhân dân. Trong thế giới ấy, ngày xưa, và bây giờ vẫn còn, những đám khóc vĩ đại với những giọt nước mắt mù khi lãnh chúa qua đời nhưng sự nghiệp vẫn đời đời sống mãi từ những cái loa và khẩu hiệu. 

Trong cái thế giới tê liệt vì sợ ấy, người dân như những con cừu non được dàn lãnh đạo cáo nhào nặn tâm hồn để lớn lên trở thành con (bị) lừa và sau đó là một con (đi) lừa những chú cừu trẻ thơ khác. Cuối cùng cừu, lừa, cáo chung chạ và thành một loài mới: loài sản. Trong không gian độc trị của loài sản ấy, lằn ranh phân định giữa nạn nhân và kẻ thủ ác cũng dần dà bị xóa mờ. Nhân dân Việt Nam chưa bao giờ góp phần vào quyết định chọn lựa ngôi sao vàng nằm trên lá cờ màu máu do đảng bắt chước từ các đồng chí "bên kia biên giới là nhà" nhưng đã đứng nghiêm trang và sẵn sàng hy sinh trước mảnh vải đã trở thành biểu tượng quốc gia. Đối với nhiều người, những gì có được ngày hôm nay là nhờ ơn bác và đảng chứ không phải bằng mồ hôi và trí tuệ của mấy chục triệu người. Lãnh tụ của đảng đã trở thành cha già muôn vàn kính yêu của cả dân tộc và là thước đo, chuẩn mực đạo đức trên mọi ngôn từ và diễn văn. 

Cũng có những người không đui mù, cũng chẳng ngu dại, nhưng nỗi sợ hãi thâm căn cố đế, cộng với tính tinh ranh của loài sóc khi phải sống đời với cáo, đã biến hoá tinh thông thành những mợ két hát theo thuần thục nhất, những chú khỉ đu dây lão luyện nhất. Họ mau mắn tung hô thủ lãnh của đảng khi các đồng chí thả cho vài cọng cỏ rơm và thiếu điều quên ngay chính đồng chí này là người bao năm nay vừa ăn cắp, ăn cướp vừa đốt rụi cánh đồng cỏ xanh mướt đáng lý là của họ. 

Cũng có khi, chúng ta như những con cừu - thành lừa - thành sản một ngày nào đó soi gương và nhận ra mình vốn dĩ là một con cừu bị lừa. Những đêm khuya trằn trọc đau đớn có đến, lương tâm tưởng đã ngủ quên có choàng thức giữa canh thâu. Thế nhưng khi con gà cất tiếng gáy, tiếng loa đầu ngõ vang lên thì chúng ta lại lồm cồm ngồi dậy và sống y lại cuộc sống đong đầy nỗi sợ của ngày hôm qua. Nhìn ra ngoài khung cửa, chúng ta sợ những chiếc áo vàng thấp thoáng và tiếng leng keng hình số 8. Nhìn vào gương, chúng ta sợ làm thất vọng, sợ làm rách thêm cái lương tâm vốn đã bị đảng xé rách toang theo năm tháng cuộc đời. 

Trong cuộc đời với lương tâm rách bươn vì sợ hãi đó, xuất hiện một thái độ sống mới: thờ ơ - hay mackeno, theo danh từ thời thượng đã quá mùa. Thái độ sống đó, chủ động có ý thức hay nằm trong tiềm thức của mỗi người, đều là hệ quả của sự sợ hãi đã truyền kiếp hay vốn đã thành bẩm sinh. Thờ ơ với tất cả, không quan tâm với mọi sự, con người tự chích cho mình mũi thuốc vô cảm để không còn cảm giác gì nữa đối với những điều tồi tệ chung quanh. Khi sự quan tâm bị đóng nút chai thì ý tưởng phản kháng sẽ không thể tiết phát. Và như vậy không còn gì để sợ hãi, không làm gì để phải sợ hãi. Đó là giai đoạn sau cùng của căn bệnh ung thư mãn tính - sống không còn cảm giác. 

Và đó là điều mà đảng cộng sản muốn; ý muốn của những người không có khả năng điều hành đất nước nhưng muốn độc quyền lãnh đạo muôn năm. Vai trò lãnh đạo đó đã được xây dựng bằng máu và nước mắt của nhiều thế hệ, của cả đảng viên lẫn không đảng viên để phát tán căn bệnh ung thư thời đại búa liềm: Sợ. Vai trò đó tồn tại đến ngày hôm nay, không tùy thuộc vào khả năng phát triển đất nước mà nhờ vào gần 90 triệu người dân đã và đang được "thuần"


Nhìn lại mấy mươi năm, lột da, rướm máu chính mình để thấy bóng ma sợ hãi nó chế ngự cả một dân tộc như thế nào. Để không trách nhau là hèn. Để đừng mắng nhau là nhát. 

Để biết sẽ khó mà có một cuộc cách mạng dân chủ nếu sự sợ hãi vẫn tiếp tục là bóng ma lởn vởn trên đầu. 

Để biết tại sao mọi lời kêu gọi chỉ có được vài trăm hoặc vài ngàn người hưởng ứng, không đủ để tạo thành cơn sóng đổi đời. 

Để biết mọi kế hoạch đều bất khả thi nếu bước chân con người vẫn rụt rè và chôn cứng trong bốn bức tường hãi sợ. 

Gần nửa thế kỷ với căn bệnh trầm kha này, liều thuốc nào có thể chữa trị được cho chúng ta? Đã đến lúc chúng ta phải tập trung ngậm ngãi tìm trầm, đi tìm, đi kiếm để sớm chấm dứt tình trạng đứng bên này bờ ảo vọng bằng đôi chân run mà cứ ước mơ đội đá vá trời, để những lời kêu gọi tha thiết nhất không chỉ dội lại như những tiếng vọng từ vực sâu. 

***

Những viên gạch nền tảng

Cây đại thụ cũng phải lớn lên từ một hạt mầm yếu đuối.

Hình ảnh sau cùng của một cuộc cách mạng là hàng trăm ngàn người, cả triệu người trên một quãng trường. Warsaw, Moscow, Prague, Manila, Belgrade, Tunis, Cairo... Chỉ thấy hình ảnh của những người can đảm. Không tìm ra được những khuôn mặt sợ hãi. Ôi! những dân tộc anh hùng và can đảm. Ôi! Dân tộc ta, sao mà hèn nhát! 

Có thật như vậy không?

Sợ hãi không phải chỉ riêng ai 

Những ngày trước tháng Hai năm 2011, trước thời khắc hàng trăm ngàn người đứng thẳng tại quảng trường Tahrir, đối diện với chiến xa và những họng súng lạnh lùng của bạo quyền Mubarak, người dân Ai Cập cũng đã sống trong nỗi sợ hãi triền miên. 

Mật vụ của Mubarak không chỉ bắt người dân lên xe bus, đem về đồn công an và một ngày sau thả ra. Chúng tra tấn, dùng nhục hình, đôi khi bắt luôn cả vợ, hoặc chị, em, hay con gái và luân phiên hãm hiếp họ ngày đêm ngay trước mặt những người chống lại vua không ngai Mubarak. 

Mật vụ của Mubarak không chỉ tra tấn người dân trong đồn kín; chúng tra tấn El-Sharkawi, một sinh viên kêu gọi dân chủ, ngay trên đường phố như là một hình ảnh bình thường, phổ thông, cố tình đập vào mắt người dân để quần chúng phải sợ hãi cúi đầu. El-Sharkawi không phải là trường hợp duy nhất của những năm dài bóng đêm Mubarak bao phủ. 

< iframe allowfullscreen="" frameborder="0" height="360" src="https://www.youtube.com/embed/CZelXuQsSBQ" width="480" style="border-width: 0px; border-style: initial; padding: 0px; vertical-align: baseline; max-width: 99%;">< /iframe>

Mật vụ của Mubarak không chỉ đem xe bus để chở tù mà còn dùng để cày nát lên thân xác người dân trên đường phố Cairo. 

Trước mùa xuân 2011, độc tài Mubarak nắm trong tay guồng máy quân đội sẵn sàng bắn xả vào dân chúng và một nền công an trị tàn ác hàng đầu thế giới. Con cháu của những Pharaoh thật sự sống trong sự sợ hãi đến tê liệt trong một thời gian dài trước Mùa Xuân Ai Cập. 

Những người hoạt động trẻ tuổi từ Miến Điện, Tibet, Trung Quốc, Ai Cập, Zimbabwe, Việt Nam... khi gặp nhau ở một thành phố nhỏ như Chiang Rai -Thái Lan hoặc tại thành phố xinh đẹp với những đại lộ rợp mát bóng cây cam như Seville - Spain đã than thở với nhau về nỗi sợ hãi đến hèn nhát của đa phần người dân của họ. Cuối cùng tất cả nhìn nhau và nhận ra rằng đó không phải là vấn nạn của riêng đất nước nào trong nhóm họ. 

Vào năm 2011, những sinh viên phản kháng Miến Điện gặp gỡ những thành viên lãnh đạo Phong trào Optor, những người đã thành công trong việc hạ bệ độc tài Slobodan Milošević tại Serbia và sau đó hỗ trợ cho nhiều cuộc cách mạng thành công khác trên thế giới, gần đây nhất là Ai Cập. Khi được hỏi "các bạn muốn học hỏi những điều gì?", K2, một lãnh đạo cốt cán của giới trẻ Miến Điện, người đã dự phần tổ chức và tham gia vào Cách mạng Màu vàng cam (Saffron Revolution) trả lời: "Chúng tôi muốn học cách huy động quần chúng và vượt qua sợ hãi." 

Làm thế nào để người dân vượt qua sự sợ hãi vốn đã mọc rễ sâu qua nhiều năm dưới chế độ độc tài?. Câu hỏi riêng của mỗi người, mỗi đất nước nhưng lại rất chung cho những người cùng chia sẻ một lý tưởng - gỡ bỏ ách độc tài trên quê hương họ. 

Đó cũng là bài toán cốt lõi mà Mohamed Adel (ảnh trái), một blogger lúc 20 tuổi và là thành viên của Phong trào 6 Tháng 4 (6th April Movement) mang theo khi anh cùng với một nhóm bạn đến thủ đô Belgrade - Serbia vào mùa hè năm 2009. Ở đó, những chàng thanh niên làm nên cuộc Cách mạng Mùa Xuân Ai Cập đã gặp những linh hồn của cuộc Cách mạng Tháng 10, 2000 của Serbia - Phong trào Otpor. 

Điểm khởi đầu của một con đường 

Hãy tưởng tượng bạn là Mohamed Adel của 6 tháng 4, hãy tưởng tượng bạn là Srdja Popovic, một trong những thủ lãnh của Otpor và đây là bài toán họ phải giải quyết: 



Bạn sẽ làm gì để có được đám đông ấy, một đám đông bỏ lại sau lưng nỗi sợ hãi dường như đã ăn sâu vào tim não bởi chính sách cai trị độc tài trải qua nhiều năm tháng, nhiều thế hệ để bước ra khỏi nhà làm nên cuộc cách mạng? 

Tuyên bố thành lập một tổ chức hoành tráng với đầy đủ đại diện sáng giá nhất của những thành phần khác nhau trong xã hội? Đưa ra một lời kêu gọi hùng hồn và hay nhất trong lịch sử loài người? Nếu chỉ đơn giản như thế thì lịch sử đã không phải mỏi mòn mong đợi để có một cuộc đổi đời. Bởi vì những câu hỏi mấu chốt vẫn chưa thể trả lời được: 

* Làm thế nào để biết rằng MỘT NGƯỜI - dù đó chỉ là một sinh viên, một blogger đã từng viết bài phê phán sai trái của nhà cầm quyền, hay một nhà thơ đã viết lên nỗi nhục của con người bị bịt miệng, hoặc là một thành viên của cộng đồng mạng đã viết cả trăm phản hồi, phụ họa kêu gọi mọi người đáp ứng lời kêu gọi... sẽ xuống đường hay ở nhà? 

* Cách gì để biết rằng đây sẽ không chỉ là một loại "xuống đường trên mạng", hiện hữu khi máy còn được "logged-on", biến mất khi "logged-off" và đường phố vẫn vắng tênh? 

* Làm sao để thay vì là chiếc xe bít bùng của công an chở nhóm biểu tình về đồn thì là hàng trăm chiếc xe chở hàng ngàn người đến trước quãng trường Ba Đình như đã xảy ra trước tòa nhà quốc hội tại Belgrade? 

* Và với những người dân thầm lặng khác, những người không cần ai rao giảng về một giấc mơ công bằng vì cuộc đời họ chính là phiên bản của những bất công? Họ có hưởng ứng đơn thuần chỉ bằng một lời kêu gọi? 

* Và sau đó sự việc tiếp nối sẽ như thế nào trong tiến trình dài hạn? Và thật sự có một "tiến trình" để có sự "tiếp nối" hay không? 

* ...

Không trả lời được thì tất cả chỉ là một "chiến-dịch-không-có-kế-hoạch" và yếu tố thành công / thất bại là sự may rủi. 

Đích đến của một cuộc đổi đời không thể dựa vào yếu tố cầu may. 

Và không thể nào quên vẫn còn đó một guồng máy bạo lực khổng lồ, những đe dọa có thật to như tảng núi đè nặng lên vai mỗi con người khi đôi chân muốn bước ra khỏi nhà: 


Sự can đảm dấn thân sẽ không có được; ngược lại - không chừng nỗi sợ hãi lại càng gia tăng bởi những động thái thuần hy vọng như ném viên đá qua bên kia tường mà không biết trúng vào đâu. Cùng lúc, guồng máy bạo lực kia lại biết rất rõ họ sẽ làm gì.

Hơn ai hết, Mohamed Adel của Phong trào 6 Tháng 4 hiểu rõ chuyện này khi anh và các bạn hỗ trợ cho cuộc đình công của nhà máy dệt quốc doanh tại thành phố El-Mahalla el-Kubra. Anh và các bạn đã làm nên phép lạ trên thế giới mạng - trong vòng một thời gian cực ngắn đã huy động được hơn 70.000 người theo (follower) trên Facebook của nhóm. Nhưng cuộc đình công đã thất bại với nhiều thiệt hại bao gồm cả nhân sự. Những cuộc biểu tình dự phóng xảy ra khắp nơi đã tắt ngúm mau chóng.

Họ đã nhận thức được những điều gì sau đó?:

- Con số người tham dự hưởng ứng trong thế giới thật khác hẳn với những gì "thấy" được trước đó trên thế giới ảo. 

- Những con người trên thế giới ảo biết rất rõ những gì mình muốn nhưng mơ hồ và khác nhau về những điều mình phải làm.

- Những người đứng ra kêu gọi không biết gì nhiều về chiến lược, chiến thuật, phương pháp và chiêu thức.

- Xuống đường trên mạng khác hẳn với xuống đường trên đường phố!

Mạng xã hội là một công cụ thần kỳ để gầy dựng mạng lưới (network) để chuyển tải thông điệp và nối kết. Thần kỳ nhưng không là phép lạ. Cần nhưng không đủ. 

Và vì thế Mohamed Adel đã lên đường sang Serbia để học hỏi kinh nghiệm làm cách mạng đường phố trong thời đại tin học. 

Và vì thế, những người sinh viên trẻ tuổi như Mohamed Adel của Phong trào 6 Tháng 4, như Slobodan Djinovic, Srdja Popovic (ảnh trái) của Otpor vào thập niên trước, từ ban đầu đã ngồi xuống, bỏ lại sau lưng những thói quen truyền thống, tư duy đóng khung, từ bỏ cách làm việc theo lối "mì ăn liền". Bắt đầu như một trang giấy trắng, họ đã từng bước nhỏ, bằng tinh thần khoa học và kiến thức lập kế hoạch hiện đại, tiến hành những công việc cụ thể nhất để giải đáp bài toán căn bản nhất: 

1. Làm thế nào để thay đổi tư duy của số đông đang tin rằng tập đoàn cai trị phải ra đi, nhưng lại nghĩ đó là chuyện không thể thực hiện được hoặc quá nguy hiểm. Từ đó: 

2. Làm thế nào để thuyết phục những người có lòng, quan tâm hiểu rằng không phải cứ như là một phép lạ, như là một-sự-xảy-ra-tức-thì khi thấy ở một quốc gia nào đó, hàng trăm ngàn người xuống đường - mà thật sự đó là kết quả của những chuẩn bị, xây dựng, phát triển qua nhiều năm tháng. Sau cùng: 

3. Làm thế nào để những con người thụ động, hoài nghi, yếm thế, sợ hãi, tản mác trở thành những người cùng-nhau-tranh-đấu trên đường phố. 

Những "làm thế nào" đó, những "công án" nền tảng này đã được giải toán bằng những chiến lược, chiến thuật, chiêu thức, phương thức (grand strategy, strategy, tactics, methods) theo một tiến trình có kế hoạch, khoa học (strategic planning, methodology) để từng bước xây dựng và phát triển sức mạnh quần chúng nhằm:làm cho "ta" mạnh, làm cho "địch" yếu

Những "làm thế nào" đó không được giải trình bằng những diễn văn, tuyên ngôn và lời kêu gọi. 

Đích đến của một cuộc cách mạng quần chúng 

Mục tiêu sau cùng của cách mạng dân chủ là xóa bỏ độc tài. Tuy nhiên, đó là mục tiêu nhắm tới (đường dài). Ở mỗi kế hoạch mục tiêu trước mắt (ngắn hạn) là có thêm người tham gia; mỗi chuyển động xã hội, mỗi biến sự chính trị là thời cơ, là cơ hội để đưa ra những kế hoạch hành động nhằm có thêm người tham gia. Thời điểm chín mùi để đạt được mục tiêu sau cùng chỉ xảy ra khi lực lượng quần chúng có đủ lực để tạo nên tình trạng đột biến, bùng nổ. Lá cờ Dân chủ và khẩu hiệu Tự do đa phần được giương lên vào thời khắc sau cùng. 

Sẽ không có một cuộc cách mạng tức thì. Sẽ khó để trải qua một đêm dài trong giấc ngủ SỢ HÃI mở mắt ra bỗng thành người CAN ĐẢM. Cuộc cách mạng của sợ hãi là một tiến trình có kế hoạch và nhiều chông gai. Một con đường luôn có điểm khởi hành và điểm đến và giữa chúng là một khoảng cách dài. 

Kinh nghiệm của Otpor: ít ai thoát ra khỏi sự sợ hãi của mình CHỈ VÌ sau khi đọc một bài bình luận, một tuyên ngôn, một lời kêu gọi! 

Đón đầu đi tắt, ăn xỗi ở thì không thể thay đổi được vận mạng của một đất nước với 90 triệu người. 

Làm thế nào để người dân vượt qua sự sợ hãi để có thể nắm lấy lại danh dự, và vận mạng đời sống của CHÍNH MÌNH trong cái chung là danh dự và vận mạng của TỔ QUỐC? 

Làm thế nào? và điểm khởi đầu... 

Cafe Greenet - nơi khởi đầu của Otpor (ảnh Vũ Đông Hà)

Bước đầu tiên mà Slobodan Djinovic, Srdja Popovic đã làm là tìm những người đồng hành, dấn thân, có thể tin tưởng nhau và gắn bó nhau để trở thành những hạt nhân của Phong trào Otpor

Bước thứ hai họ cùng nhau bỏ hết thì giờ để học hỏi những phương thức đấu tranh - từ của Mohandas Gandhi sang Martin Luther King đến Gene Sharp..., phối hợp với phương thức "Lượng giá Chiến lược" của Bob Harvey và mô hình lập kế hoạch hiện đại của các công ty. Họ không chỉ "đọc". Họ đã gặp Gene Sharp, Bob Harvey, đã ăn, đã ngũ với những kinh nghiệm thành công lẫn thất bại với nhiều xương máu của người đi trước. Cùng lúc, họ thẳng thắn đối chiếu những thất bại quá khứ

Từ đó, bước thứ ba, họ đã tiến hành LẠI công cuộc đấu tranh bằng con số 10 người, khởi đi vào mùa thu năm 1998 tại quán cà phê Greenet, thủ đô Belgrade. 

2 năm sau, từ con số 10 người ấy, Otpor có 70.000 thành viên trên khắp mọi vùng đất nước Serbia. 

11 năm sau, Mohamed Adel và vài người bạn của anh trong 6 Tháng 4 theo bước Otpor. Chỉ 2 năm sau đó, thế giới có một cụm từ mới làm phấn khởi lòng người: Mùa xuân Ai Cập


***
Sức mạnh của đám đông

Đám đông. Ở nơi đó và trong một khoảnh khắc kỳ diệu, một người có thể cảm nhận rằng có điều gì đó ý nghĩa hơn, to lớn hơn cá nhân đơn lẽ của mình. Mỗi tiếng hô rõ ràng dạn dĩ hơn, vang lớn hơn. Mỗi cánh tay vung lên rõ ràng mạnh mẽ hơn. Mỗi bước chân đi tới rõ ràng dứt khoát hơn. Con người có lúc cảm thấy mình dường như được chấp cánh. Nỗi sợ hãi hôm qua nhường bước cho lòng can đảm. Sức mạnh quần chúng. Cá thể đã chan hòa, đã TRỞ THÀNH đám đông. People Power. Hàng ngàn con người nhỏ bé, yếu đuối kết hợp lại đã trở thành một sức mạnh vô biên, đẩy lùi sợ hãi.

Nhưng làm thế nào để có 1 người vẫn còn nhiều sợ hãi + 1 + 1 + 1... để có được hàng trăm ngàn người cộng hưởng xua tan bóng mây sợ hãi trong lòng mỗi người và có khoảnh khắc kỳ diệu ấy?

Câu chuyện hành trình muối của Mohandas Gandhi 

Đạo luật "Thuế muối" của thực dân Anh ngăn cấm người dân Ấn Độ quyền sản xuất và buôn bán muối. Đó là độc quyền của người Anh. Vi phạm đạo luật này bị khép vào tội hình sự.

Mọi người dân đều cần muối. Đạo luật này ảnh hưởng đến đời sống sát sườn của TẤT CẢ nhân dân Ấn. "Bên cạnh nước và không khí, muối có lẽ là thứ con người cần nhất" - Mohandas Gandhi đã nhận xét như thế và đó là nền tảng để xác định đối tượng vận động cho chiến dịch "Satyagraha March" tạm dịch là "Hành trình Sức mạnh Sự thật"

Ngày 2 tháng 3 năm 1930 Gandhi gửi thư đến cho quan toàn quyền Anh tại Ấn, Edward Frederick Lindley Wood, công khai tuyên bố bắt đầu vào ngày 11 tháng 3 ông sẽ bất tuân đạo luật thuế muối; nơi ông thể hiện hành động bất tuân này là một làng biển mang tên Dandi, bên bờ Ấn Độ dương, cách nơi ông đang ở 386 cây số; hành động ông sẽ làm là vốc một nhúm muối - biểu tượng phản kháng của ông. 

Ngày 12 tháng 3, sau khi gia hạn cho toàn quyền Anh thêm một ngày, Gandhi cùng với 78 thành viên bắt đầu hành trình dài 386 cây số từ Sabarmati đến nơi ông sẽ thể hiện hành động bất tuân luật. Toàn quyền Anh xem chuyện muối này là chuyện nhỏ, đòi độc lập mới là chuyện lớn. Cảnh sát Anh bình thản đón chờ để bắt Gandhi tại bãi biển Ấn Độ dương. 

Đoàn người của Gandhi với y phục trắng cổ truyền, dừng lại ở những ngôi làng, thị trấn trên đường đi. Ở mỗi nơi ông Gandhi diễn thuyết, tấn công đạo luật muối là vô nhân đạo và đây là cuộc chiến đấu của những người cùng khổ. Dân chúng tiếp tế rau cải và nhiều người gia nhập hành trình muối của ông. 

Hành trình 386 cây số của Gandhi đã được người dân Ấn của nhiều thành phố chứng kiến, ủng hộ. Những buổi mít tinh đông đảo xảy ra ở nơi ông dừng chân. Truyền thông thế giới hướng về "người đàn ông gầy gò nhỏ bé" đang được một đoàn người dài 3 cây số nhập dòng từ mỗi làng xã và mỗi ngày một tăng. 

Tay không, chân đất họ tiến về bờ biển Ấn Độ Dương. 

Ngày 5 tháng 4, 1930 Mohandas Gandhi và đoàn người lúc này từ 79 thành viên ban đầu đã vượt quá con số 50.000 đến bãi biển làng Dandi sau 23 ngày dài. 6:30 sáng, ngày 6 tháng 4, Gandhi vốc một nắm muối và công khai cùng với người dân Ấn thể hiện hành động bất tuân đạo luật của thực dân Anh. Biểu tượng lịch sử này đã dấy lên phong trào bất tuân phục với hàng triệu người dân Ấn chống lại những đạo luật muối. 

Lúc ấy, Toàn quyền Anh chỉ biết nhìn và bất lực. 

Đã quá muộn. Tại bãi biển Dandi không phải chỉ có mình ông Gandhi và vài người tùy tùng mà hơn 50.000 người Ấn không biết sợ hãi là gì. Đã quá muộn, cả nước Ấn, dân chúng Anh và thế giới đang chăm chú theo dõi và chấn động bởi những gì đang xảy ra tại bãi Dandi, với người đàn ông nhỏ bé ỏ bờ biển Ấn Độ Dương. 

Tất cả đều nằm ngoài dự đoán của toàn quyền thực dân Anh. 

Tất cả đều nằm trong sự tính toán chiến lược của Mohandas Gandhi. 

Vũ khí duy nhất ông có khi ông ngồi trong ngôi nhà nhỏ ở làng Sabarmati là bộ óc chiến lược và sự khéo léo. Trên sân khấu chính trị, Mohandas Gandhi đã trình chiếu cho dân Ấn và thế giới thấy được sức mạnh khủng khiếp của quần chúng khi nó được chuẩn bị, tính toán bởi một chiến lược gia đại tài. 


Mohandas Gandhi có lẽ sẽ khó thành công trong môi trường và bối cảnh VN ngày hôm nay nếu áp dụng 100% phương cách của hành trình muối. Trước cửa nhà ông sẽ có một đội ngũ công an của thực dân đỏ canh gác ngày đêm. Sẽ khó mà có được hành trình 23 ngày dài để từ 1 người trở thành một sư đoàn nhân dân nơi bờ biển cát. 

Gần 70 năm sau, Mohandas Gandhi có lẽ cũng phải biến hóa chiến lược của ông nếu ông sống tại Serbia. Nhưng đã có 10 sinh viên đại học Serbia, rút tỉa những bài học tinh túy của ông để trong vòng 2 năm sau ngày khởi động, phong trào quần chúng của họ đã phát triển đến hơn 70.000 thành viên. 

Tranh đấu đòi hỏi sự sáng tạo. Và chúng ta có thể học hỏi được từ nhà chiến lược vĩ đại này? 

Trong kế hoạch hành trình muối của Gandhi có những điểm nền tảng: 

Công khai thách đố bộ máy cai trị (đối phương) bằng một đòi hỏi dân sinh, vừa phải đối với kẻ cai trị, nhưng ảnh hưởng đến đời sống của đa phần dân chúng (chúng ta) và tạo sự quan tâm của truyền thông (dư luận thế giới) bằng một "kịch bản" một người nhỏ bé phản kháng lại cả một guồng máy cai trị khổng lồ. Trong toàn bộ kế hoạch ông đều có những chuẩn bị kỹ lưỡng nhắm vào 3 đối tượng ở trên: gia tăng sự tham gia của người dân, tạo thế khó xử cho bộ máy cai trị và tạo sự quan tâm hay đồng tình từ dư luận

Mohandas Gandhi không/chưa đề cập đến mục tiêu sau cùng là độc lập dân tộctrong chiến dịch này. Thông điệp của ông ngắn gọn: Muối là nhu cầu sống của dân Ấn và người dân Ấn phải được quyền tự mình sản xuất và buôn bán muối. 

Monhandas Gandhi không/chưa kêu gọi quần chúng Ấn đứng lên chống lại chính phủ thực dân. Ông chỉ kêu gọi CÙNG NHAU bất tuân MỘT đạo luật bất công đang ảnh hưởng đến đời sống của từng người dân Ấn. Ông hiểu được tâm lý còn sợ hãi của dân ông.

Hiểu rõ đối tượng vận động, vận động để làm chuyện gì, mức độ phản kháng của người dân và phản ứng của đối phương lẫn dư luận... tất cả đều được tính toán để người dân vượt qua sợ hãi và tham gia. 

Về mặt chiến lược: Monhandas Gandhi đã tạo ấn tượng cho toàn quyền Anh là "trận chiến đối đầu" với ông và 78 thành viên của ông sẽ xảy ra tại bờ biển Ấn Độ dương. Trên thực tế, Gandhi đã bắt đầu trận chiến ngay từ lúc ông ra khỏi nhà. "Mặt trận" thật sự của ông là những thị trấn, làng xã đi qua để ông ra quân phát triển thành hàng ngàn người trước khi đến "mặt trận miền biển". Trong suốt 23 ngày người dân "ra quân không thấy bóng quân thù". Họ bớt đi sự sợ hãi và nhập dòng. Sự sợ hãi giảm xuống theo tỉ lệ nghịch với con số gia tăng của đám đông. Đó là bí quyết của ông để từ đạo quân 78 người tăng lên 50.000 người.

Về mặt huy động quần chúng: Lời kêu gọi của Mohandas Gandhi chính là đôi bàn chân của ông. Người dân Ấn bước theo vết chân của ông trên hành trình dài 386 cây số và khát vọng của đích đến không phải là khát vọng của riêng ông, không phải là những điều to lớn, vô hình mà là nhu cầu hàng ngày, sát sườn, thấy được và sự bất công rõ rệt thể hiện bằng một nhúm muối nhỏ bé. 

Hành trình Satyagraha đi qua 4 khu vực dân cư và 48 ngôi làng. Ở mỗi nơi, Gandhi gửi thành viên đến trước để nghiên cứu tình hình. Ở mỗi nơi, kế hoạch tuyển mộ người đã có sẵn, những hoạt động tại chỗ đều đã lên kế hoạch, và những chương trình khai thác truyền thông cũng đã được chuẩn bị. 

Tại làng Aslali đầu tiên ông dừng bước, ông nói chuyện với 4.000 người, vận động sự gia nhập của dân làng, và những quan chức người Ấn tuyên bố chấm dứt hợp tác với nhà nước thực dân. Làng Aslali là bàn đạp quan trọng tạo trớn cho những chặng kế tới. Đó là chiến thuật của ông để từ đạo quân 78 người cuối cùng tăng lên 50.000 người. 

Về mặt xây dựng biểu tượng: Trên hành trình muối này, người ta thấy một đoàn người màu trắng dài 3 cây số. Đó không phải là một ngẫu nhiên là một tính toán chiến lược của một người đã sống cách đây gần thế kỷ. Sức mạnh của quần chúng thể hiện ở sự đồng nhất, hình ảnh đồng đội của một đạo quân nhân dân. Mỗi cá nhân có cảm giác mạnh mẽ là một phần tử của đám đông hợp nhất. Khi đó, nỗi sợ hãi riêng tư của mỗi người đã được sự cộng hưởng của đoàn quân biến thành lòng can đảm. Và hình ảnh đạo quân đồng nhất màu trắng của y phục cổ truyền Ấn đó cũng tạo nên sự sợ hãi từ phía cầm quyền. Ngày 6 tháng 4 - ngày đánh dấu bất tuân phục - cũng được chọn lựa vì ý nghĩa của nó. Đó là ngày đầu tiên của "Tuần lễ Quốc gia". 

Về mặt khai thác truyền thông: Nhiều tuần trước khi bắt đầu hành trình, Gandhi liên tục gửi thông tin đến truyền thông Ấn và thế giới. Với nhiều kịch tính trong ngôn ngữ, ông tạo nên sự hồi hộp theo dõi những gì sẽ xảy ra. Biểu tượng đoàn người màu trắng đã trở thành những tấm ảnh lạ và đẹp được các báo cho lên trang nhất và truyền thông thế giới đã trở thành những con mắt "cú vọ" vô tình tiếp tay ông theo dõi "những người Ăng Lê có truyền thống quý phái - gentlemen" sẽ phản ứng ra sao. Toàn bộ hành trình muối đã được Mohandas Gandhi chu đáo dàn dựng như một vở kịch vĩ đại buộc truyền thông Ấn Độ, Âu châu và Hoa Kỳ phải chạy theo để đưa tin. Mọi hành xử, trấn áp của tập đoàn thực dân Anh đối với ông và quần chúng sẽ được cả thế giới biết đến. 

Về mặt thực lực cốt lõi: Gandhi khởi hành với 78 thành viên. Họ là những "ashram" thân cận nhất của ông. Đây là thông điệp quan trọng và là nhu cầu căn bản cho việc tiến hành một kế hoạch, hoặc xây dựng một phong trào: Muốn có một đám đông hàng ngàn người thì người lãnh đạo phải có khả năng thuyết phục vài chục người để hình thành nên một tập hợp nòng cốt. 78 thành viên này lịch sử không nhắc nhiều đến tên tuổi nhưng chính là con tim và linh hồn của hành trình muối mà trong đó Mohandas Gandhi là bộ óc thần kỳ. Không có họ và chỉ có mỗi Gandhi, lịch sử nước Ấn chưa chắc đã có được hành trình muối để ghi lại.

Thế đánh và mục tiêu: 

Mục tiêu của Mohandas Gandhi khi bốc một nắm muối thể hiện hành động bất tuân điều luật vô lý của thực dân Anh? Thực dân Anh ban đầu nghĩ đó là mục tiêu thách đố của ông. Người dân Ấn ban đầu cũng tưởng đó là mục tiêu của ông và nó đáp ứng với khát vọng đời sống của họ. Nhưng không, đó chỉ là chiêu thức cho một mục tiêu ngắn hạn hơn là mục tiêu tối hậu. Bằng kế hoạch tinh vi, khéo léo, đầy trí tuệ, Gandhi và những thành viên của ông đã từng bước mở cho người dân Ấn một mục tiêu cao hơn: Danh dự của người dân ẤnHành trình muối của ông đã đánh thức cả dân tộc Ấn. Và đó là mục tiêu CHIẾN LƯỢC (dài hạn) của ông. Với CHIẾN THUẬT (ngắn hạn) của ông, trong vòng 23 ngày và 386 cây số miệng nói chân đi, thành viên của ông đã từ con số 78 nâng lên con số 50.000 tại bãi biển Dandi. Và đó là tập hợp những con người hành động, nhân tố nền tảng của công cuộc vận động toàn dân giành lại độc lập cho Ấn Độ. 

*

(Slobodan Djinovic - Phong trào Otpor - ảnh Vũ Đông Hà)

Theo thói quen, chúng ta thường chú trọng nhiều vào ước muốn thể hiện qua cái gọi là mục tiêu. Tuy nhiên, ở mỗi giai đoạn của một tiến trình tranh đấu lâu dài, ước muốn không tự nó làm nên thành quả. Như Slobodan Djinovic, một thành viên sáng lập Phong trào Otpor chia sẻ với tôi khi gặp nhau ở Belgrade: "Hãy tập trung vào khả năng và đừng tập trung vào ước muốn". 

Xây dựng khả năng, gia tăng thành viên, mở rộng network, đào tạo kiến thức... là mục tiêu thật sự cho từng chiến dịch ngắn hạn trong giai đoạn đầu. Mỗi tiến trình của công việc luôn luôn đặt câu hỏi: Việc này sẽ giúp có thêm bao nhiêu người? Kết quả của kế hoạch có tạo NỀN TẢNG để mở rộng sự tham gia hay chúng ta lại bắt đầu lại từ đầu mỗi lần trong tương lai?... 

"Đôi khi công việc là phương tiện để tìm kiếm sự tham gia": Kế hoạch này có những CÔNG VIỆC để nó là cơ hội cho một số bạn tham gia, lãnh trách nhiệm? 

"Đôi khi công việc là cơ hội để gia tăng kiến thức": Mỗi thành viên học hỏi được gì sau khi làm những việc này? 

"One at a time revolution - and it's a revolution of number" - "Hãy làm cách mạng với từng người một và đó là cuộc cách mạng của con số người"Slobodan Djinovic, người lãnh đạo phong trào Otpor thành công, sau đó sang Georgia hỗ trợ phong trào Kmatra! với Cách mạng Nhung, và cuộc Cách mạng Cam tại Ukraine, đã chia sẻ với tôi bí quyết thành công của anh như vậy.

Mọi việc làm dù mục tiêu cao cả đến đâu, dù có gây được khó khăn cho bộ máy độc tài, nhưng sau đó vẫn chừng đó một nhúm người là một kế hoạch thất bại. Một việc làm dù được dư luận ca ngợi đến đâu (hào hùng, can đảm, nhiệt tình, yêu nước...) nhưng sau đó gây thêm sự sợ hãi trong quần chúng cũng không nên xem là một thành công. Làm thế nào để người dân vượt qua sợ hãi để tham gia mới là mục tiêu, mới là thành công, mới là chiến thắng. 

Bài học của Gandhi, giúp được gì cho chúng ta khi đối chiếu với những gì đã được thực hiện tại Việt Nam? Câu hỏi này dành chung cho những người đặt trọng tâm, thì giờ, công sức vào việc chuẩn bị, lập kế hoạch, xây dựng thực lực và không rành viết tuyên ngôn.

***

Kẻ gieo rắc sợ hãi cũng biết sợ hãi

Ngày 4 tháng 6 năm 1989, quảng trường Thiên An Môn nhuộm máu. Quân đội và xe tăng được lệnh của lãnh đạo đảng CSTQ xả súng vào quần chúng. Trong suốt gần 7 tuần lễ trước đó, bắt đầu từ 15 tháng 4, nửa triệu người dân Trung Hoa, phần lớn là sinh viên, đã vượt qua sợ hãi để làm người tự do đúng nghĩa tại quảng trường có hình chân dung vĩ đại của Mao. Cả ngàn thanh niên thiếu nữ đã chết. Họ đã thắng nỗi sợ hãi nhưng bị dẹp tan trong máu và nước mắt vì một điều đơn giản: họ đã đẩy một guồng máy cai trị tàn ác vào vị trí đường cùng khi thiểu số lãnh đạo và tập đoàn thừa hành của guồng máy ấy chưa biết sợ; vẫn còn những cái đầu điên cuồng tuân lệnh và những ngón tay chưa biết run bấm vào cò súng. 

Cuộc cách mạng của sợ hãi không chỉ là một cuộc cách mạng một chiều: làm người dân hết sợ. Nó còn cần được thực hiện theo một tiến trình khôn ngoan, có lượng giá để từng bước: làm cho độc tài bắt đầu biết lo; chùn bước chùng tay; hãi sợ; và cuối cùng là đầu hàng. 

Cách mạng chỉ nên được đẩy đến giai đoạn dứt điểm để thành công khi "cán cân sợ hãi" bắt đầu nghiêng về phía độc tài. Nếu không sẽ có nhiều xác suất dẫn đến một cuộc tắm máu vì vũ khí đang nằm trong tay kẻ thống trị. Ngay cả khi buộc phải có "sự thương lượng" với tập đoàn độc tài, cán cân sức mạnh giữa quần chúng và guồng máy lúc đó phải được tương đối cân bằng thì những đòi hỏi chính đáng và lâu dài của nhân dân mới có thể được đáp ứng. Nếu không thì "sự thương lượng" sẽ mở cho độc tài một giải pháp thoát hiểm và công cuộc đấu tranh bị rơi vào một trò chơi chính trị. 


Câu chuyện của một cô gái xuất khẩu lao động một cán bộ công an phường

HL là một sinh viên ở một tỉnh miền Tây. Trong khi bạn bè rủ nhau trở thành cô dâu Đài Loan thì HL làm đơn xin đi lao động hợp tác. Cán bộ phường là một gã côn đồ, hống hách, xem dân như cỏ rác. HL cũng không thoát khỏi hoàn cảnh đó, vừa sợ hãi, vừa căm giận, vừa phải nhịn nhục khi đến xin chữ ký. "Cuối cùng em nghiệm ra rằng em là nô lệ cho sự sợ hãi của chính em và từ đó danh dự, nhân phẩm của em đã trở thành nô lệ cho chúng nó " - HL tâm sự. 

3 năm sau, HL về nước. Những cảm nhận ở nước ngoài làm HL có một nhận thức mới về chính mình. Ngày lên phường để khai báo, cũng tên cán bộ phường đó, cũng thái độ hống hách, coi thường người dân. "Em đã đứng thẳng dậy, nhìn thẳng vào mắt nó và rất nghiêm trang nhưng rất dữ, "quạt" nó cả 10 phút không ngừng nghĩ. Anh biết gì không? Mặt mày nó tái mét, khi em dừng nói nó bối rối dữ lắm, không biết phản ứng ra sao. Cuối cùng nó lí nhí xin lỗi và bỏ tuốt vào bên trong. Từ đó đến nay, thái độ của nó đối với em khác hẳn. Em ngộ ra một điều là qua nhiều năm, tụi em vì thời thế đã tự tạo cho mình khả năng tự vệ khi bị làm khó làm dễ; ngược lại có kẻ quen tấn công người khác thì không có khả năng phản ứng khi bị tấn công vì chưa có kinh nghiệm bao giờ. Tụi nó chỉ biết núp bóng bộ đồng phục ở trên người và cái bóng của hệ thống..."

Cơ chế không biết sợ, chỉ có cá nhân - chuyện kể của Srdja Popovic 

Srdja Popovic (ảnh Vũ Đông Hà)

Ngồi tại quán cà phê Greenet, Srdja bây giờ không còn là một sinh viên 25 tuổi, vô danh, theo học ngành sinh vật học ngày nào của đại học Belgrade. Bây giờ Srdja Popovic - chàng cách mạng bụi đời và đang chuẩn bị lên xe hoa - đã vang danh khắp thế giới sau cuộc cách mạng mùa xuân Ả Rập. Cũng tại quán Greenet này, vào tháng 10 năm 1998, 10 sinh viên mang tên Srdja Popovic, Slobodan Djinovic, Slobodan Homen, Dejan Randjic, Ivan Marovic, Ivan Andric, Nenad Konstantinovic, Vukasin Petrovic, Jovan Ratkovic, Andreja Stamenković đã thành lập nhóm phản kháng - Otpor. Vài năm sau thế giới biết đến nó dưới tên gọi Phong trào Otpor

"Tụi tao 10 thằng không chọn con đường tấn công vào cả hệ thống của Slobodan Milosevic". Srdja kể lại với tôi theo đúng phong cách thường có với bạn bè. 

"Đừng phải tốn sức vạch trần tội ác của cả hệ thống, công việc đó để dành cho các bình luận gia và những nhà viết sử. Trong sách lược đối đầu, đem cả hệ thống ra để tấn công vừa bất khả vừa làm gia tăng hình ảnh trứng chọi đá, hoặc củng cố thêm cho tâm lý bạc nhược của đám đông đang chán ghét chế độ nhưng vẫn tin rằng thật là không tưởng và nguy hiểm để làm một điều gì đó...''. 

"Công việc của tụi tao là với chừng này đứa làm sao có thể "đục" được tụi nó. Làm sao có thể từ 10 đứa, rủ thêm 10 đứa nữa bớt sợ và nhập cuộc. Làm sao từ 20 đứa mà KHÔNG CẦN RỦ RÊ có thêm 20 đứa khác sẵn sàng bắt chước làm theo. Và do đó, tụi tao nắm đầu một số thằng và đứa chủ chốt là Slobodan Milosevic ra mà đục". 

Câu chuyện có vẻ bình thường và giọng kể bạt mạng. Nhưng đó là bước khởi đầu cho một chiến lược lâu dài của Otpor

Những "đứa" nhập cuộc sau đó là Branko Ilic, Pedja Lecic, Milja Jovanovic, Sinisa Sikman, Vlada Pavlov từ thành phố Novi Sad, Stanko Lazentic, Milan Gagic, Jelena Urosevic và Zoran Matovic từ Kragujevac và Srdjan Milivojevic từ Krusevac. 

Những "đứa" không cần rủ rê mà sẵn sàng bắt chước làm theo trên các ngõ ngách, hẽm tối của Serbia đã tăng lên 70.000 thành viên ở khắp các đại học, thành phố khác nhau chỉ 2 năm sau ngày Otpor thành lập. Trong số này là những sinh viên xinh đẹp, tuổi mới đôi mươi, nhưng 10 năm sau đã trở thành những người huấn luyện cho các thành viên lãnh đạo của Phong trào 6 tháng 4 thành công trong cuộc cách mạng tại quãng trường Chiến Thắng ở Cairo. 

Chiến dịch lớn đầu tiên được tung ra mang tên gọi: “Nó thối nát. Nó sẽ đổ”. 

- Slobodan Milošević bị đem ra chế diễu như một tên hề. 

- Slobodan Milošević bị tạo ấn tượng như một tên độc tài ngu dốt. 

- Slobodan Milošević bị vẽ ra như một tên chính khách gian trá và ích kỷ... 

Hãy biến nó thành một trò bỡn cợt đối với tên trùm sò. 

"PR" nó để trở thành những trò chơi tinh nghịch phù hợp với cá tính của giới trẻ. 

Nghĩ và chọn ra những phương thức dễ dàng, không nguy hiểm, không tốn kém thì giờ công sức và ai làm cũng được

Tạo nó thành một phong trào sinh viên thách nhau, thi đua, bắt chước làm theo, sáng tạo phương thức mới, biến nó thành một đám cháy rừng lây lan trên đường phố. 

Nghĩ ra những công việc đem đến những nụ cười khoái chí cho chúng ta và những đêm dài mất ngủ của kẻ bị tấn công

Chuẩn bị 1 tuần, thực hiện trong vòng 5 phút - Hit and run - chơi nhanh chạy lẹ và nhớ luôn luôn công bố chiến thắng dù rất nhỏ. Người ta chỉ thích đi theo những ai thành công bằng hành động chứ không đi theo những lời kêu gọi suông và kết quả không thể cân đo đong đếm được. 

Quan trọng và luôn luôn là nền tảng: thành công của mỗi việc làm là có thêm người; đó mới là mục tiêu cốt lõi; đó mới là kết quả cần đạt được; nỗ lực sẽ bị phí phạm nếu vẫn chừng đó người tham gia và không thêm ai bước ra khỏi vòng sợ hãi bằng hành động... 

Kết quả là sinh viên Belgrage khoái chí đêm đêm tham gia trò chơi tấn công và góp phần biến gã độc tài thành một tên hề ngu dốt, gian trá và ích kỷ. Nhiều người trước đó chẳng quan tâm hay hiểu nhiều về chính trị; họ chỉ biết và biết rõ một điều dựa vào thật tế đời sống: “Nó thối nát. Nó sẽ đổ”. Và từ đó họ đồng ý với thái độ của Otpor “ГOTOB JE! – Hắn đã hết thời”. Và họ tham gia cũng vì đây là một trò chơi hợp với bản tính tuổi trẻ nổi loạn và tinh nghịch của họ. 

Và cứ như thế, từ một nhóm thành viên nhỏ nhưng với định hướng mục tiêu rõ ràng, hiểu được khả năng giới hạn ban đầu của chính mình và bộ máy to lớn của chế độ, nắm bắt tâm lý quần chúng mà đối tượng chính là sinh viên, Otpor đã tạo nên một "phong trào". Nhiều thanh niên sinh viên, không những tại thủ đô Belgrade mà ở những thành phố khác, chưa từng đọc một tuyên ngôn của Otpor(vì Otpor không có tuyên ngôn và không hoạt động bằng tuyên ngôn) đã đêm đêm khắp hang cùng ngõ hẻm thả tờ rơi, viết lên tường một câu đơn giản “ГOTOB JE! – Hắn đã hết thời”. Cạnh hàng chữ là biểu tượng nắm đấm của Otpor. 

"Không có nhiều sinh viên hứng thú đọc chứ đừng nói đến việc chuyền nhau một bài viết dài dòng lên án guồng máy Milosevic. Nhưng với một tranh biếm họa về "thằng hề" Slobodan Milosovic thì đứa nào cũng khoái thách thức nhau đêm đêm đi dán khắp nơi." Srdja Popovic nheo mắt cười kể lại. 

Ngay từ lúc khởi hành, những thành viên của Otpor đã không bước vào cuộc tranh luận "không thể có thắng thua, đúng hay sai" là có nên tiếp tục lên án và tấn công cả một tập đoàn khát máu như thế hệ đàn anh đã và đang làm, hay chỉ tập trung tấn công vào tên đầu não. Otpor không tốn thì giờ tranh cãi có nên tấn công vào một guồng máy, một bức tường khổng lồ hay nhắm vào một mắc xích, một viên gạch trọng yếu. Quyết định của họ dựa vào yêu cầu thực tế: chọn lựa nào nằm trong khả năng đang có và làm người dân bớt sợ và có thể tham gia để dẫn đến việc làm sụp đổ cả hệ thống. Công việc được chọn phải làm cho "đám sinh viên khoái, thấy 'cool, chính trị là 'sexy' và nhào theo bắt chước". Đó là chiến thuật của họ trong chiến lược đánh sập guồng máy độc tài. 

"Bước đầu để có xác suất thành công cao, để các bạn trẻ còn đang ngại ngùng, sợ hãi, hãy lôi những tên đã và đang là trò hề của quần chúng, đang có những hành động, chính sách làm người dân khinh bỉ, tốt hơn nữa là đang bị phe nhóm khác trong nội bộ tấn công và nó là đứa cùng bầy đàn với tên đầu sỏ của chiến dịch tấn công từng đứa..." Srdia Popovic góp ý khi được nghe kể về chuyện của Việt Nam. 

Nỗi sợ hãi của kẻ bị tách riêng để tấn công 

Không riêng gì đảng CSVN, những cá nhân cầm quyền và thuộc hạ của các nước độc tài khác đều núp bóng cơ chế để vừa trốn tránh trách nhiệm vừa mang cảm giác an toàn. Những tấn công vào cơ chế không làm cho cá nhân trong tập đoàn cai trị lo sợ nhiều mà đôi khi lại gia tăng cảm giác an toàn của họ khi chúng ta vô tình kết họ vào một khối. 

Viễn ảnh về ngày tàn của chế độ không phải không có trong đầu của một bộ trưởng hay bí thư tỉnh ủy hoặc một tên công an côn đồ. Hình ảnh của Muammar Gaddafi bị lôi ra khỏi ống cống và bị giết không phải không ẩn hiện trong đầu của họ. Nhưng trong viễn ảnh nhiều ác mộng đó, họ tự nhủ rằng, cùng lắm thì cả một thể chế sụp đổ, một vài "đồng chí" cao cấp nhất sẽ bị đem ra xử còn "ta" sẽ hạ cánh an toàn. Từ đó, họ "yên tâm" tiếp tục thủ ác trong khung cảnh toàn cơ chế, hệ thống bị tấn công.

Không ai có thể phản biện được với khuynh hướng lên án toàn bộ, không để sót kẻ gây ra tội ác vì đó là phán xét hợp lý và mang tính công bằng, phù hợp với chuẫn mực của công lý. Tuy nhiên, trong tiến trình tranh đấu, đôi khi cảm xúc, công bằng và công lý đành phải nhường chỗ cho nhu cầu thực tiễn của mục tiêu xóa bỏ độc tài: hiệu quả đạt được. Sẽ không mang lại nhiều hiệu quả mong đợi khi tấn công cả hệ thống tham nhũng, cả tập đoàn công an còn đảng còn mình là ác ôn, trong khi mỗi cá nhân trong tập thể xấu xa đó không có cảm giác cá nhân mình đang bị tấn công. Đối với những kẻ gieo ác, khi một tên sợ hãi sẽ dẫn đến tâm lý sợ hãi của đồng bọn. Bệnh sợ hãi là bệnh hay lây cho dù chúng là những kẻ nắm quyền. Ngược lại, khi lực chúng ta còn mỏng và còn yếu, tập trung tấn công vào một điểm vẫn mang lại nhiều kết quả hơn là tấn công cả một tảng núi. 

Khi bắt đầu bằng những kế hoạch, việc nhắm vào một cá nhân sẽ có khả năng làm nhiều người tham gia hơn. Nó sẽ tạo ảnh hưởng đến cá nhân kẻ thủ ác. Nỗi sợ hãi sẽ lây lan, ảnh hưởng và làm suy yếu guồng máy. Khi gió bắt đầu xoay chiều, chính những người phục vụ trong guồng máy sẽ xé rào và chạy về phía nhân dân - đó là trường hợp của một số đại sứ, bộ trưởng của chế độ Gaddafi trong thời điểm quyết định của cuộc cách mạng tại Lybia.

Đánh vào những tên cai ngục, nhà tù sẽ đổ.

***

Đám đông và những trò chơi tinh nghịch

Biểu tượng của Phong trào phản kháng Thay đổi Dân chủ của Zimbabwe là bàn tay mở. Trong một chiến dịch phát huy biểu tượng này mà mục đích là để tạo cơ hội cho nhiều người tham gia, nhất là giới trẻ, phong trào đã đẩy mạnh một công việc đơn giản: nhúng bàn tay vào sơn và đóng dấu bàn tay lên mông những con bò khắp nơi trên đất nước họ. (Ở Zimbabwe, trên phố, mọi ngả đường, đâu đâu cũng thấy bò).

Chiến dịch này dựa trên khái niệm huy động đám đông bằng những trò chơi tinh nghịch: 

1. Ai làm cũng được: Chỉ với một ít sơn, một bàn tay sẵn sàng chịu dơ và đôi chân chạy lẹ, những con bò khắp xứ sở Zimbabwe bắt đầu mang biểu tượng của phong trào trên... mông. 

2. "Ta" tốn công ít "họ" tốn công nhiều: chỉ cần một khoảnh khắc là mông chú bò bị đóng dấu. Ngược lại phía cầm quyền Zimbabwe đã phải tốn rất nhiều nhân lực, thì giờ công sức để đi lùa những con bò và... chùi mông cho chúng. Khi hình ảnh những công an rượt bò chùi mông được loan truyền, khi những tiếng cười vang của sinh viên rộn rã kể nhau nghe về hình ảnh ấy thì chiến dịch này đã đạt được mục tiêu của nó: càng nhiều người tham gia vào trò chơi tinh nghịch khoái trá này; trong đó nhiều người không có một khái niệm sâu xa về chính trị. Đối với họ, đây chỉ là những trò đùa. Nhưng khi có những lệnh cấm đoán hay trấn áp xảy ra, họ lại là những người chống đối mạnh mẽ nhất bằng hành động phản kháng: tiếp tay phổ biến "thương hiệu" của Phong trào. 

3. "Hit and run" - Làm nhanh chạy lẹ: vừa mang tính hài hước vừa là nền tảng của thái độ không đối đầu, gia tăng an toàn, giảm sợ hãi. Tinh túy của nó là tạo ra tâm lý đây là một trò chơi - ai đập nhiều mông bò hơn ai. 

4. "Hề hóa" hình ảnh "dễ sợ" của guồng máy bạo lực: bằng hình ảnh an ninh, công an lụp xụp đuổi bò, chùi mông. Nói theo Srdja Popovic của Phong trào Otpor - "Hài hước và châm biếm có thể tạo ra thông điệp tích cực, hấp dẫn lượng khán giả lớn nhất có thể, làm cho các đối thủ trông ngu ngốc và lố bịch. Quan trọng nhất, nó phá tan sợ hãi và khích lệ xã hội vốn mệt mỏi, thất vọng, và thờ ơ". 

5. Xây dựng "thương hiệu" của phong trào: Trong một thời gian ngắn, từ những cái mông bò, Phong trào phản kháng Thay đổi Dân chủ của Zimbabwe hiện hữu khắp nơi qua biểu tượng bàn tay. Biểu tượng lan tràn từ mông những chú bò sang ngõ hẻm, đường phố, qua đến cử chỉ đưa bàn tay lên chào nhau. Ở Serbia,"hài hước và châm biếm" cũng đã trở thành thương hiệu của Otpor (giống như "Just do it." của công ty giày Nike), nhằm phá tan tâm lý sợ hãi, mệt mỏi và thờ ơ của giới trẻ xứ này trong chiến dịch hạ bệ nhà độc tài Milošević. 

Ai là thành viên? 

Ai cũng có thể là thành viên!

Ai cũng có thể không là thành viên! 

Một phong trào quần chúng thành hình nhưng không có danh sách thành viên, được điều động bởi những "lãnh đạo tập thể". 

Những trò chơi, sau một thời gian ngắn đã không còn có thể biết đích xác ai là những người khởi xướng, bắt nguồn từ đâu, chỉ hiện hữu những người hưởng ứng, bắt chước. 

Dưới con mắt của công an, ở đâu cũng hiện hữu phong trào. Ngay cả một chú bò hiền từ nhai cỏ! 

Đó là kết quả của một trò chơi tinh nghịch. Chiến lược (grand strategy) là gầy dựng SỐ ĐÔNG nhân sự cho phong trào. Chiến thuật (strategy) là tạo sự tham gia xây dựng biểu tượng. Phương thức (tactics) là trò chơi tinh nghịch. Công việc (task) là... đập mông bò. Đối tượng thu hút (target audiences/participant) là giới trẻ. 

Chia sẻ của S.T - một trong những người huấn luyện cho các thành viên cốt cán của Phong trào 6 Tháng 4 (April 6) tại Ai Cập: 

(Ảnh Vũ Đông Hà) 

"Trò chơi tinh nghịch này cũng thể hiện sự khác biệt và tính hiệu quả to lớn giữa đấu tranh bạo động và bất bạo động. Trung Đông là cái nôi của những khuynh hướng bạo động. Nhưng bạn thử nghĩ và so sánh giữa việc kêu gọi một bạn trẻ đi tấn công và hay giết 1 tên an ninh ác ôn với trò chơi in biểu tượng của phong trào? Nghĩ đến số lượng hưởng ứng tham gia của quần chúng. So sánh phản ứng của đám cảnh sát uể oải khi nhận lệnh phải đi gom bò để chùi mông, làm trò cười cho thiên hạ với phản ứng của mật vụ, công an khi nhận lệnh săn tìm thủ phạm đã giết đồng bọn của chúng. Ở Ai Cập, chúng không cần tìm ra thủ phạm đúng. Chúng chụp lên đầu nhiều người hoạt động dân chủ là thủ phạm và sau đó thì tra tấn, hãm hiếp, giết tù đã xảy ra trong sự điên cuồng... 

Điều gì sẽ xảy ra đối với phong trào sau đó? 

Điều gì sẽ tác động lên tâm lý của đám đông đang muốn thoát ra sự sợ hãi? 

Và hãy nghĩ đến những kẻ đang làm luật đối với hai tình huống: họ sẽ làm luật cấm đóng dấu mông bò (!) hay họ ra nghị luật đặt bất cứ những gì liên quan đến phong trào ra ngoài vòng pháp luật với luận điệu tuyên truyền "chúng là khủng bố, hành động của chúng đã tự chứng minh điều đó..."? 

Trong chiến dịch “Nó thối nát. Nó sẽ đổ” tấn công vào Slobodan Milošević, thành viên Otpor đã sử dụng một cái thùng bên ngoài có hình Slobodab Milošević, kéo đến một nơi không có cảnh sát và lập trò chơi: ai bỏ một đồng tiền vào thùng thì được dùng một cây gậy đánh vào thùng. Vài phút sau, đám đông càng ngày càng đông. Mỗi cú đánh vào thùng là tiếng cười vang của tuổi trẻ. Lúc này những "kẻ chủ mưu" đã không còn đó. Họ đã âm thầm rút êm - Hit and Run - Làm nhanh chạy lẹ. Chỉ còn lại đám đông vô tư, vui nhộn và vài người "bàng quan" nào đó với máy ảnh trên tay. 

Công an nhào đến. Đám đông vừa cười vừa bỏ chạy tứ tán. Nơi chốn diễn ra trò chơi đã được nghiên cứu trước. Đó là khu vực nhiều quán cà phê đông đúc gần chung cư đại học, rất nhiều sinh viên và nhiều ngõ ngách có thể "biến nhanh" vào các phòng ốc nội trú. 

Cái thùng có hình lãnh tụ Milošević được công an “bắt đem về đồn”. Hình ảnh đó đã được những người "bàng quan" ngồi uống cà phê chụp và xuất hiện khắp các mặt báo đối lập ngày hôm sau. Người dân và sinh viên đại học Belgrade được một trận cười hả hê và rủ nhau lập lại trò chơi, tự nhận mình là "đám Otpor". 

Khu phố tại Belgrade, nơi trò chơi tinh nghịch được thực hiện. 
Căn phòng ở tầng 2 nhìn xuống đường chính là "tổng hành dinh" của Otpor - 
"núp" ngay trước mũi của mật vụ và an ninh trong những ngày đầu. 
Ảnh Vũ Đông Hà

Trò chơi tinh nghịch “Cái thùng Slobodan Milošević” là một phần của chiến dịch“Nó thối nát. Nó sẽ đổ” trong chiến lược “Hạ bệ nhà độc tài”. Mục tiêu là gia tăng sự tham gia của giới trẻ, sinh viên. Trò chơi tinh nghịch này cũng “hề hóa” hình ảnh của lãnh tụ Slobodan Milošević, không còn là một nhà độc tài dễ sợ và làm giảm đi tâm lý sợ hãi của người dân đối với Milošević.

Milošević phải làm gì? Chẳng lẽ nhà "lãnh đạo vĩ đại" ra "nghị định" cấm dân chúng làm thùng tiền có hình của lãnh tụ? Cấm người dân gõ gậy vào thùng? Dĩ nhiên, sau một thời gian ngắn, Milošević ra lệnh cảnh sát "hốt" hết đám sinh viên tinh nghịch, bắt giam luôn những "thùng tiền lẻ Milosevic" mà không cần nghị định. 

Điều này nằm trong dự trù kế hoạch và những ý định đã có trước của các lãnh đạo phong trào: 

Thay vì tìm mọi cách để tránh bị bắt giam, Otpor tìm cách "khiêu khích" để có những sự bắt giam hàng loạt với những tội danh rất nhỏ. Việc này tạo nên hình ảnh kệch cởm và ngu dốt của những kẻ cầm quyền. Dự đoán trước nhà cầm quyền sẽ không ban ra nghị luật cấm trò chơi này, biết trước an ninh, cảnh sát không thể cầm tù quá vài ngày những người bị bắt, Otpor lên kế hoạch sẵn từ ban đầu để gửi một nhóm đông người đến trước đồn công an đòi thả tù - nếu không hãy bắt luôn tất cả chúng tôi; chờ đón những người bạn được thả ra và hoan hô họ. Điều mà Otpor cho là thành công nhất là sau đó, nhiều người đã tự động đến tham gia. Nỗi sợ hãi đã không còn chế ngự họ khi đã có một nhóm người tiên phong.

S.J - Ảnh Vũ Đông Hà

Vào năm 1999 S.J  chỉ là một sinh viên ở Novi Sad, theo dõi những gì xảy ra ở Belgrade, đã tự đeo biểu tượng Nắm Đấm để bắt chước và tham gia trò chơi tinh nghịch, kể lại dưới góc nhìn của một sinh viên bước vào phong trào: 

"Otpor chỉ có 2 loại thành viên và không bao giờ điền đơn gia nhập. "Đơn" của mình là biểu tượng nắm đấm mang trên áo và cùng với bạn bè tự xem mình là thành viên của Otpor, là những người gặp nhau đưa nắm tay lên chào, là những người đêm đêm đi dán khẩu hiệu “ГOTOB JE! – Hắn đã hết thời” và tham gia vào những trò chơi tinh nghịch. Loại thành viên thứ hai là... rock star - siêu sao - dành cho những người bị bắt.Và bạn bè mình đã tìm mọi cách để trở thành... siêu sao, trong đó có mình. Mọi người cùng nhau đi từ trạng thái của một nạn nhân bước qua tâm lý muốn trở thành người hùng..." 

"Tất cả phải nằm trong một kế hoạch kỹ lưỡng và khó nhất là giai đoạn khởi động và những nhân sự tiên phong để khai mào cho sự hưởng ứng, làm theo, bắt chước. Chuẩn bị sẵn sàng với kế hoạch chi tiết, lượng giá kỹ lưỡng, nhân sự có sẵn, và nhất là khi có một nhân vật đang trở thành "danh hề" của dư luận là tung ra..." Srdja Popovic cười, nheo mắt bổ túc. Và anh kết luận:

"Để có hàng ngàn người tham gia những trò chơi tinh nghịch là Ý MUỐN. Ý muốn đó sẽ không bao giờ thành hiện thực nếu bước đầu không tập trung vào việc XÂY DỰNG NHÂN LỰC. Sẽ không ai tham gia nếu không có một nhóm người can đảm, chấp nhận những rủi ro "có lượng giá" của những người đi đầu để người khác làm theo. Mọi sáng kiến đều vô nghĩa nếu nó chỉ nằm trên mặt giấy, ấp ủ bởi những nhà thông thái chống gậy và đôi chân không bước được xuống đường."

***

Dilemma Action - Đặt đối phương vào thế Tiến thoái lưỡng nan

Thời gian: Ngày 8 tháng 6, 2005. Địa điểm: Sân bóng đá Azadi, thủ đô Tehran, Iran. Bối cảnh: Trận đấu vòng loại World Cup 2006 giữa Iran và Bahrain. Đạo luật: Cấm phụ nữ Iran tham gia những chương trình tổ chức công cộng (trong đó có bóng đá). 

Trận đấu vòng loại mang lại chiến thắng cho đội nhà Iran với kết quả 1-0. Một chiến thắng khác, lớn hơn, thuộc về những người phụ nữ Iran đấu tranh cho Nữ quyền. Chống lại đạo luật cấm đoán, một nhóm phụ nữ đã giả dạng nam giới và xâm nhập vào tham dự cuộc thi đấu. Khi trận bóng xảy ra, dưới ống kính truyền hình BBC trực tuyến đến nhiều quốc gia, những người phụ nữ này đã xuất hiện giữa 70.000 khán giả tại Azadi và trước hàng triệu người trên thế giới đang theo dõi trực tuyến trận bóng. 

Lực lượng an ninh của nhà cầm quyền đối diện với 2 chọn lựa: (1) bắt những người phụ nữ này trước sự chứng kiến của thế giới và bôi đen uy tín của nhà nước Iran; (2) để yên cho họ ngồi đó và để cả nước chứng kiến hành động bất tuân của những người phụ nữ này đối với một đạo luật của nhà nước. 

Cả hai đều là chọn lựa xấu và mỗi chọn lựa đều phải trả một giá đắt. 

Hành động của những phụ nữ Iran là một thí dụ cho một "Dilemma action" - hành động tạo thế tiến thoái lưỡng nan cho đối phương. 

Khi bà Aung San Suu Kyi dùng biểu tượng nón lá vốn là một thứ mà đa phần người dân Miến Điện sử dụng, bà cũng đã đặt nhóm lãnh đạo quân phiệt Miến vào thế khó xử: (1) để người dân bình thường (và bây giờ cộng thêm những người ủng hộ bà Suu Kyi) tiếp tục đội nón lá như là một hình ảnh, biểu tượng của phong trào đang ngày càng rộng lớn; hay (2) bắt tất cả những người đội nón lá và đi ngược lại truyền thống, làm gia tăng sự căm phẫn của quần chúng. Hành động của bà Aung San Suu Kyi là một "Dilemma action". 

Trong phần trên, việc thành viên phong trào Otpor sử dụng một thùng tiền bên ngoài có hình Slobodan Milošević và lập trò chơi tinh nghịch ai bỏ một đồng tiền vào thùng thì được dùng một cây gậy đánh vào thùng... cũng là một loại "Dilemma action". Milošević đối diện với hai chọn lựa khó khăn: (1) Bắt tất cả đám thanh niên chỉ vì một trò hề nhắm vào ông ta và tạo thêm "hề tính" cho vụ việc; hay (2) cứ để cho sinh viên đem mình ra làm trò hề. Otpor đã phối hợp "những trò chơi tinh nghịch" với "dilema action". Phối hợp này cũng được thực hiện bởi người dân Zimbabwe với chiến dịch "đóng dấu mông bò". 

Khi Mohandas Gandhi bốc một nắm muối nhỏ tại bãi biển Dandi, ông đã đặt thực dân Anh vào thế tiến thoái lưỡng nan: (1) Nếu đàn áp và bắt ông cùng 50.000 người dân Ấn vì hành động "nhỏ bé" này, toàn quyền Anh sẽ mất uy tín ngay cả đối với dân Anh tự hào với truyền thống "gentlemen" đang theo dõi vụ việc. (2) Nếu không bắt ông, toàn quyền Anh không những bị nguy cơ mất độc quyền muối, mất lợi nhuận qua thuế muối mà còn mất tư thế cai trị đang áp đặt lên hàng triệu dân Ấn. "Dilemma action" của Gandhi được xem là một trong những hành động thần kỳ và đến nay, 70 năm sau vẫn được nhiều phong trào đấu tranh quần chúng học hỏi, bắt chước với nhiều sáng tạo để phù hợp với hoàn cảnh tại chỗ. 

"Dilemma action" đặt đối phương vào tình trạng mà bất kỳ phản ứng nào cũng mang lại hệ quả tồi tệ. 

"Dilemma action" đặt đối phương vào thế "thua và thua" (lose-lose) và "thắng và thắng" (win-win) cho phong trào quần chúng. 

"Dilemma action" dựa vào một vấn đề có ý nghĩa với số đông, được quan tâm và có xác suất cao được sự ủng hộ hay đồng cảm bởi quần chúng. Những vấn đề mang tính hiệu quả nhất thường liên hệ đến những cấm đoán hay chính sách đi ngược lại truyền thống hay niềm tin. 

"Dilemma action" có thể là một chiêu thức (trong trường hợp thùng tiền Milošević của phong trào Otpor) hay một chiến lược (trong trường hợp Hành trình Muối của Mohandas Gandhi). 

- Tập trung ủng hộ một lãnh đạo cao cấp nước ngoài mà nhà cầm quyền đang tìm cách có quan hệ tốt, để ca ngợi một chính sách hay đòi hỏi về nhân quyền của nước ấy trong quan hệ ngoại giao, trước ống kính của hàng trăm phóng viên quốc tế là một Dilemma action

- Đông đảo tham dự phiên tòa xử một công an giết người dân vô tội và yêu cầu pháp luật phải công minh và công lý phải được thực thi là một Dilemma action

- Cùng nhau tham gia đám tang của một người tranh đấu cho tự do, dân chủ, nhân quyền và ca ngợi những việc làm cũng như những thông điệp tốt đẹp từ người ấy lúc còn sống là một Dilemma action.

- Ngăn cấm, ép buộc, không cho biểu tình thể hiện lòng yêu nước ngoài đường thì biểu tình tại nhà là một Dilemma action...

Tác dụng của "Dilemma action" đối với vấn đề sợ hãi: 

Lấy trường hợp những người phụ nữ Iran. Bất kỳ những hành động phạm luật nào khác họ sẽ bị bắt ngay. Trong "Dilemma action" của họ tại sân bóng đá Azadi, họ đã lượng giá mức độ xấu xảy ra cho họ chắc chắn sẽ nhẹ hơn. Với sự chứng kiến của cả triệu người trong nước lẫn khắp nơi trên thế giới, mức độ trấn áp của an ninh chắc chắn sẽ không bằng mức độ nếu sự việc xảy ra ở một đường phố Tehran. Nếu hành động của họ là độc tài Iran bối rối thì cũng chính "Dilemma action" của họ làm cho họ bớt sợ hãi. 

Việc làm của những phụ nữ Iran cũng đã gửi một thông điệp - thông điệp bằng hành động - được chứng minh bởi thực tế, đến quần chúng rằng: nếu biết cách, chúng ta có thể phản kháng mà không phải đối diện với những hệ lụy quá đáng. Sau này, nhiều phụ nữ Iran tranh đấu cho nhân quyền đã nói rằng hành động của họ có hiệu lực gấp ngàn lần những bài viết, những lời kêu gọi hãy vượt qua sự sợ hãi. 

Dĩ nhiên sau đó những người phụ nữ này có thể bị "bắt nguội". Nhưng nếu hành động tạo thế tiến thoái lưỡng nan của họ nằm trong một kế hoạch mà trong đó truyền thông thế giới vẫn tiếp tục nhận được những thông tin về tình trạng của họ, những cơ quan quốc tế quan tâm, có những vận động tạo nên sự ủng hộ của cộng đồng phụ nữ Iran, tình trạng an toàn của họ vẫn hơn hẳn những hành động mang tính "tự phát", không có tính toán. 

Dĩ nhiên, không có một hành động phản kháng nào là 100% an toàn, không đối diện với nguy cơ"Dilemma action" chỉ giúp để giảm thiểu xác xuất và mức độ bị đàn áp và giảm bớt sự sợ hãi của chính những người đã dấn thân, lẫn những người đang còn nhiều sợ hãi, chưa dấn thân

Những giới hạn của "Dilemma action" 

Có những hành động tạo thế tiến thoái lưỡng nan áp dụng tốt cho nơi này mà không áp dụng được ở nơi khác, tùy vào bản chất của bộ máy độc tài, quan hệ quốc tế và nhiều yếu tố khác. 

Nếu bản chất của độc tài tệ hại đến mức không còn xem những truyền thống, giá trị đạo đức ra gì thì những "Dilemma action" dựa vào giá trị truyền thống, đạo đức hay niềm tin chung sẽ không có nhiều hiệu quả trong khía cạnh an toàn cho người thực hiện. Đảng CSVN nằm trong trường hợp này. Tuy nhiên, tình huống "thua" và "thua" vẫn xảy ra cho nhà cầm quyền và cái giá phải trả của họ là bộ mặt xấu xa càng bị phơi bày rõ ràng hơn. 

Nếu nhà cầm quyền không cần biết đến dư luận thế giới, không quan tầm đến uy tín của họ dưới con mắt của cộng đồng chung nhân loại thì những "Dilemma action" tạo khó khăn cho họ dựa vào dư luận thế giới đều vô nghĩa. Điển hình là trường hợp của tập đoàn quân phiệt Miến trong những năm trước đây. 

Nếu "Dilemma action" không được khai dụng bởi truyền thông và dư luận thì đôi khi tự nó sẽ không mang lại tác động đáng kể nào. Thí dụ: Khi công an cưỡng chế nhà thờ, đất đai của giáo hội, một hành động được xem là "Dilemma action" là treo tượng, hình ảnh Thiên Chúa thật nhiều vào những nơi sắp bị cày nát. Những người già, em bé sẽ ôm tượng Đức Mẹ quỳ xuống khắp nơi trên vùng đất sắp bị cưỡng chế. Không gì tệ hơn là hình ảnh công an, côn đồ cày nát những biểu tượng linh thiêng, hay đánh đập, bắt những người già, em bé. Tuy nhiên, "Dilemma action" đó sẽ không tạo khó xử cho kẻ cầm quyền nếu nó chỉ giới hạn ở nơi xảy ra mà khán giả chỉ là nạn nhân và kẻ thủ ác. Nó chỉ có kết quả nếu hình ảnh đó được thâu, chụp lại, có kế hoạch để chuyển tải đến những cơ quan giáo hội toàn cầu, những hệ thống nhà thờ nhiều quyền lực ở Tây Phương kèm theo những vận động, lên án, tạo áp lực. Một video clip cho người Việt Nam xem với nhau không đủ, vì có lúc, nhà cầm quyền không còn quan tâm thái độ của người dân đối với họ. 

Tác động ngược nếu ngộ nhận và áp dụng sai nguyên tắc "Dilemma action" 

Lấy cớ ủng hộ một nhân vật, một chủ trương tạm thời của guồng máy độc tài để đạt được một mục tiêu nào đó và xem đây là một "Dilemma action". Việc làm này dựa trên suy nghĩ là khi chúng ta ủng hộ thì đối phương không thể đàn áp vì như vậy là ngược đời và lố bịch. Trên thực tế: 

Nếu nhà cầm quyền đàn áp: 

a. Người dân có thể chán ghét họ hơn (nhưng sự chán ghét đã hiện hữu, thêm một chút cũng vậy), ngược lại: 

b. Làm cho người dân thêm sợ hãi khi thấy rằng ngay cả ủng hộ còn bị đàn áp huống hồ gì chống; 

c. Phải nhận những phê phán như "ngây thơ, tưởng ủng hộ chúng ai ngờ chúng cũng bắt về đồn". Điều này sẽ làm giảm uy tín của những người chủ xướng; 

Nếu nhà cầm quyền không đàn áp: 

a. Hình ảnh có thể đọng lại trong lòng của những người theo dõi là một nhóm người, đoàn người yên ắng ủng hộ chính phủ độc tài hay đồng hành với một số điều thuộc về giới cai trị. Đó là chưa kể những dư luận sau đó gán ghép về một thương lượng, hợp tác, bắt tay hay "âm mưu" với độc tài. 

b. Nếu muốn, và sẽ xảy ra khi cần, với sự kiểm soát toàn bộ về truyền thông, tập đoàn độc tài có thể lèo lái, "quay tròn" - "spin" sự kiện để tuyên truyền và chứng minh với đại khối nhân dân thầm lặng lẫn cả thế giới rằng ngay cả những người "có những bất đồng với nhà nước" cũng ủng hộ họ. "Dilemma action mà không phải là Dilemma action" này và những người thực hiện trở thành công cụ tuyên truyền đánh bóng chế độ và tạo phân hóa trong hàng ngũ những người ủng hộ phong trào. 

Trong cả hai tình huống, hành động lấy chính sách - biểu tượng - con người hiện tại, hay "thần tượng" quá khứ CỦA chế độ độc tài... đã không dựa vào những giá trị phổ quát, những chuẩn mực đạo đức không thể tranh cãi, những điều tốt đẹp mang tính chân lý mà dân tộc đang muốn hướng đến. Ngược lại, những hành động đó đã dùng thủ phạm hoặc nguyên nhân của tội ác, đại diện của gian dối để làm lá chắn hầu mong có được sự an toàn nào đó. Đây không phải là Dilemma action mà là hành động vô tình chống cây-gậy-dối-trá-và-xảo-quyệt để đi tìm sự thật và lương thiện. 

*

Tội ác lớn nhất của một triều đại không hẳn là đốt sách, giết người hay làm cho đất nước trở nên nghèo khó, mà là làm cho cả một dân tộc trở nên hèn nhát, ích kỷ và mê muội. 

Chúng ta là nạn nhân của tội ác đó. Là kết quả của nhiều năm tháng, nhiều thế hệ nối tiếp bị cai trị bởi chế độ độc tài toàn trị. 

Đúng! Chúng ta là những con người sợ hãi. Nhưng cũng chính chúng ta, không ai khác, phải vác nỗi sợ hãi của chính mình và của cả dân tộc lên vai mà đi làm cuộc Cách Mạng của Sợ Hãi này.

*

Thương tặng những người em của tôi, những người đang đứng thẳng giữa cô đơn.

Làm thế nào để vượt qua nỗi sợ hãi?

Sợ hãi là một việc hết sức bình thường – tất cả chúng ta đều có những nỗi sợ riêng. Nhưng nếu nỗi sợ đang ngăn bước bạn hoàn thành những mục tiêu hoặc khiến bạn căng thẳng quá mức thì đã đến lúc bạn cần khắc phục chúng. Bên dưới là các bí quyết của Oriflame.

1. THẤU HIỂU 
Cố gắng tìm hiểu lý do vì sao bạn sợ một điều gì đó. Liệu nỗi sợ của bạn có thực tế hay không? Điều gì khiến bạn cảm thấy không thoải mái? Việc phân tích rõ ràng sẽ giúp bạn loại bỏ nỗi lo sợ từ tận gốc.

2. HÍT THỞ 
Khi bạn cảm thấy sợ hãi, hãy thực hiện bài tập đơn giản sau: Nín thở và đếm đến 10, sau đó thở ra thật chậm. Tiếp đến, hít sâu trong khoảng ba giây và thở ra bằng miệng. Bài tập này sẽ giúp bạn cảm thấy thư giãn hơn.

3. TRÒ CHUYỆN 
Chia sẻ nỗi sợ với người khác có thể hơi khó khăn, nhưng đó lại là một giải pháp vô cùng hiệu quả. Tâm sự với một người bạn hoặc một thành viên trong gia đình – những cuộc trò chuyện chân thành sẽ giúp bạn giải tỏa mọi lo lắng.

4. VIẾT RA GIẤY 
Nếu bạn cảm thấy việc trò chuyện quá khó khăn, hãy thử viết về nỗi sợ của bạn. Việc ghi chép sẽ giúp bạn theo dõi mức độ căng thẳng và những nguyên nhân gây ra nó.

5. SUY NGHĨ TÍCH CỰC 
Dù không dễ dàng, nhưng bạn hãy cố gắng biến nỗi sợ thành một điều gì đó bạn có thể biết ơn. Sợ nói trước đám đông? Hãy biết ơn vì bạn có cơ hội thuyết trình trước nhiều người. Cảm thấy lo lắng vì những chuyến bay? Hãy nghĩ xem bạn đã may mắn thế nào khi có cơ hội du lịch nước ngoài. Lòng biết ơn có thể giúp bạn khống chế cảm giác lo lắng, sợ hãi.

6. NGHIÊN CỨU 
Đối mặt với những điều mà chúng ta không hiểu rõ có thể hơi đáng sợ. Do đó, hãy tìm hiểu thêm về những nỗi ám ảnh của bạn bằng cách đọc sách, xem phim tài liệu hoặc nghe các bài phân tích – kiến thức có thể giúp bạn đánh bại nỗi sợ hãi.

7. THAY ĐỔI LỐI SỐNG 
Cắt giảm lượng cồn và caffeine hấp thu vào cơ thể, tập thể dục thường xuyên và tuân theo một chế độ ăn uống cân bằng, lành mạnh. Đây là những thay đổi nhỏ trong cuộc sống giúp bạn sẵn sàng về mặt thể chất để đương đầu với nỗi sợ hãi.

8. TÌM KIẾM SỰ GIÚP ĐỠ 
Nếu nỗi sợ quá lớn khiến bạn bị suy nhược, thì đã đến lúc bạn cần được tư vấn. Một bác sĩ chuyên khoa có trình độ chuyên môn sẽ giúp bạn kiểm soát tình trạng lo lắng – vì suy cho cùng, đôi khi chúng ta cũng cần nhận trợ giúp từ xung quanh.




 Bản để in  Lưu dạng file  Gửi tin qua email  Thảo luận


Những nội dung khác:




Lên đầu trang

     Tìm kiếm 

     Tin mới nhất 
Nữ sinh gốc Việt đi thuê nhà bị bắt cóc hiếp dâm diệt khẩu ở Pháp, nghi phạm 58 tuổi bị truy tố tội giết người [NEW]
Nghề sáng tạo: Khỏa thân làm việc nhà, mẹ đơn thân kiếm gần 2 tỷ/năm [NEW]
Nghề sáng tạo: Khỏa thân làm việc nhà, mẹ đơn thân kiếm gần 2 tỷ/năm [NEW]
Chủ tịch nhà nước(tổng thống) Trần Đại Quang từ trần theo bác Hồ - CS sắp sụp đổ
Mỹ cần hủy diệt lập tức căn cứ quân sự Trung Quốc xây dựng đòi lại Hoàng Sa cho VN
Nữ hoàng phim dâm sex Hong Kong: Chật vật mưu sinh, phải sang Việt Nam bán cafe kiếm sống
Một người hùng gốc Việt bắn chết cướp Mỹ có súng
Người Việt gốc Bắc XHCN làm nhục dân VN vì tập quán tội phạm trên khắp thế giới
Tham nhũng VN: Căn nhà 400 tỷ của đệ tử tướng Vĩnh ở Sài Gòn: Đại gia nhìn cũng khiếp
Nguyễn Thị Kim Ngân ngợi ca nền giáo dục thời VNCH chửi cha CS
Nữ sinh viên Quảng Nam - Trần Tiểu Vy đăng quang Hoa hậu Việt Nam 2018
Đã đến lúc đảng CSVN và nhà nước CHXHCNVN phải trả lời nhân dân Việt Nam về việc Hồ Chí Minh không phải là Nguyễn Ái Quốc
Độc đáo VN và thế giới: Làm kinh tế thị trường bằng công nghệ Hoa Hậu Mại Dâm định hướng XHCN
Khúc ruột ngàn dặm từ Canada về quê cưới vợ bị trộm rút hết ruột!
Chiến dịch cứu giúp đồng bào thảm nạn ở Campuchia

     Đọc nhiều nhất 
Bảng Tổng sắp huy chương ASIAD 25/8: Bất ngờ VN thua Campuchia- Thắng túc cầu Syria [Đã đọc: 298 lần]
Tin trong Nước: Phong trào toàn dân mặc áo cờ vàng xé tan cờ đỏ [Đã đọc: 264 lần]
4 Động tác phòng chống đột quỵ rất hiệu nghiệm -Trị gút, đái đường- Đọc bài nầy có thể cứu sinh mạng bạn và người thân [Đã đọc: 254 lần]
2-9 Tổng biểu tình, cả nước xuống đường từ Nam đến Bắc ra toàn thế giới - Bãi đậu xe phi trường TSN phát hỏa [Đã đọc: 248 lần]
Thực hiện nếp sống văn hoá, văn minh kiểu CSVN [Đã đọc: 245 lần]
Máy bay Su-22 do Nga chế tạo rơi ở Nghệ An, hai phi công CSVN hy sinh vì kỹ thuật dỏm [Đã đọc: 243 lần]
Cuộc sống thủ đô Hà Lội lước ngập tận giường ghe đi trên đường, đất trời sụp đổ [Đã đọc: 237 lần]
CSVN tan ác, côn đồ: Ca sĩ blogger Nguyễn Tín bị bắt, đánh trong đêm nhạc [Đã đọc: 220 lần]
Nguyễn Ái Quốc đã chết từ năm 1932, HCM là gián điệp người Tàu, lừa cả dân tộc VN gần suốt thế kỷ! [Đã đọc: 213 lần]
Thương mại: Mỹ hòa với châu Âu để dồn sức đánh Trung Quốc - TQ sắp đầu hàng! [Đã đọc: 211 lần]

Trang chủ :: Tin tức - Sự kiện :: Website tiếng Việt lớn nhất Canada email: vietnamville@sympatico.ca :: Bản sắc Việt :: Văn hóa - Giải trí :: Khoa học kỹ thuật :: Góc thư giãn :: Web links :: Vietnam News in English :: Tài Chánh, Đầu Tư, Bảo Hiểm, Kinh Doanh, Phong Trào Thịnh Vượng :: Trang thơ- Hội Thi Nhân VN Quốc Tế - IAVP :: Liên hệ

Bản quyền: Vietnamville
Chủ Nhiệm kiêm Chủ Bút: Tân Văn.