Trang chủ :: Tin tức - Sự kiện :: Website tiếng Việt lớn nhất Canada email: vietnamville@sympatico.ca :: Bản sắc Việt :: Văn hóa - Giải trí :: Khoa học kỹ thuật :: Góc thư giãn :: Web links :: Vietnam News in English :: Tài Chánh, Đầu Tư, Bảo Hiểm, Kinh Doanh, Phong Trào Thịnh Vượng :: Trang thơ- Hội Thi Nhân VN Quốc Tế - IAVP :: Liên hệ
     Các chuyên mục 

Tin tức - Sự kiện
» Tin quốc tế
» Tin Việt Nam
» Cộng đồng VN hải ngoại
» Cộng đồng VN tại Canada
» Khu phố VN Montréal
» Kinh tế Tài chánh
» Y Khoa, Sinh lý, Dinh Dưỡng
» Canh nông
» Thể thao - Võ thuật
» Rao vặt - Việc làm

Website tiếng Việt lớn nhất Canada email: vietnamville@sympatico.ca
» Cần mời nhiều thương gia VN từ khắp hoàn cầu để phát triễn khu phố VN Montréal

Bản sắc Việt
» Lịch sử - Văn hóa
» Kết bạn, tìm người
» Phụ Nữ, Thẩm Mỹ, Gia Chánh
» Cải thiện dân tộc
» Phong trào Thịnh Vượng, Kinh Doanh
» Du Lịch, Thắng Cảnh
» Du học, Di trú Canada,USA...
» Cứu trợ nhân đạo
» Gỡ rối tơ lòng
» Chat

Văn hóa - Giải trí
» Thơ & Ngâm Thơ
» Nhạc
» Truyện ngắn
» Học Anh Văn phương pháp mới Tân Văn
» TV VN và thế giới
» Tự học khiêu vũ bằng video
» Giáo dục

Khoa học kỹ thuật
» Website VN trên thế giói

Góc thư giãn
» Chuyện vui
» Chuyện lạ bốn phương
» Tử vi - Huyền Bí

Web links

Vietnam News in English
» Tự điển Dictionary
» OREC- Tố Chức Các Quốc Gia Xuất Cảng Gạo

Tài Chánh, Đầu Tư, Bảo Hiểm, Kinh Doanh, Phong Trào Thịnh Vượng

Trang thơ- Hội Thi Nhân VN Quốc Tế - IAVP



     Xem bài theo ngày 
Tháng Mười hai 2022
T2T3T4T5T6T7CN
      1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31  
   

     Thống kê website 
 Trực tuyến: 11
 Lượt truy cập: 21979531

 
Tin tức - Sự kiện 03.12.2022 20:58
Cái khôn và nỗi quốc nhục của TQ chỉ giõi bắt nạt CSBK!
10.09.2022 09:12

Sự thất bại trong chiến tranh thuốc phiện mãi mãi là mối hận không thể xóa nhòa trong lịch sử Trung Quốc. Tự cho mình là quốc gia mạnh nhất thế giới thời bấy giờ, Trung Quốc dưới đế chế Thanh triều đã chuốc lấy thất bại cay đắng trước quân Anh và chấp nhận để ngoại bang đầu độc cả đất nước bằng “thứ bột trắng ma quỷ”.

Thất bại nhục nhã nào khiến Trung Quốc phải chấp nhận để ngoại bang "đầu độc" bằng thuốc phiện? 

Giao thương giữa Trung Quốc và các nước phương Tây đã manh nha từ những năm 1550 ở thời nhà Minh. Tới thời nhà Thanh, quan hệ thương mại giữa Trung Quốc và phương Tây, đặc biệt là với Anh, Pháp, Tây Ban Nha, phát triển rất mạnh mẽ.

Theo Bách khoa Toàn thư lịch sử Trung Quốc, người phương Tây tỏ ra rất ưa chuộng những hàng hóa Trung Quốc như lụa, sứ, nhân sâm, đồ thủ công mỹ nghệ và đặc biệt là trà.

Thất bại nhục nhã nào khiến Trung Quốc phải chấp nhận để ngoại bang

Giao thương của Trung Quốc với phương Tây ban đầu khá thuận lợi (ảnh minh họa).

Nhà Thanh quy định hàng hóa Trung Quốc bắt buộc phải trao đổi với phương Tây bằng vàng hoặc bạc. Vào khoảng thế kỷ 17, các nước như Anh, Pháp, Tây Ban Nha đẩy mạnh việc chinh phục, khai thác thuộc địa nên việc kiếm bạc, vàng để giao dịch với Trung Quốc không quá khó khăn.

Tuy nhiên, quan hệ giữa Trung Quốc với phương Tây cũng tồn tại sự bất đối xứng. Các nước phương Tây mua rất nhiều hàng hóa của Trung Quốc, giúp nhà Thanh kiếm hàng chục triệu lượng bạc.

Ngược lại, nhà Thanh tự cho rằng chẳng việc gì phải mua hàng ngoại nhập vì sản vật Trung Quốc dồi dào, lúc nào cũng có sẵn. Trong một nền kinh tế tự cung tự cấp như nhà Thanh, hàng hóa phương Tây rất khó bán. Nhà Thanh chỉ quan tâm đến một số mặt hàng như vũ khí, đồng hồ của phương Tây mà thôi. Vì vậy, giao thương với phương Tây, Trung Quốc là bên hưởng lợi.

Thất bại nhục nhã nào khiến Trung Quốc phải chấp nhận để ngoại bang

Người Anh buôn thuốc phiện khiến xã hội Trung Quốc suy thoái nghiêm trọng (ảnh: Sohu)

Vào khoảng thế kỷ 17, 18, kinh tế các nước như Anh, Pháp, Tây Ban Nha phát triển rất mạnh mẽ. Họ cần một lượng lớn vàng, bạc để đúc tiền kim loại. Sự kiện một số quốc gia ở châu Mỹ như Mỹ, Mexico tuyên bố độc lập cũng khiến những cường quốc châu Âu mất hẳn một thuộc địa giàu tài nguyên. Điều này khiến các nước phương Tây rơi vào “cơn khát thị trường”. Đặc biệt là việc tìm nguồn bạc để tiếp tục giao dịch với Trung Quốc rất khó khăn.

Người Anh cảm thấy buôn bán với Trung Quốc khiến họ bị lỗ rất nhiều. Anh quốc “đau đầu” tìm cách thu lại số bạc đã đổ vào Trung Quốc và họ tìm ra một thứ hàng hóa đặc biệt: Thuốc phiện - hay còn được người Trung Quốc bấy giờ gọi là “nha phiến”.

Từ thời nhà Đường, thuốc phiện đã được một số danh y sử dụng như một dược liệu giúp giảm đau hiệu quả. Tuy nhiên, thuốc phiện cũng rất dễ gây nghiện, tàn phá nặng nề thể chất, tinh thần người sử dụng nên dần bị hạn chế, theo Sohu.

Người Anh có được nguồn cung thuốc phiện từ Ấn Độ, ra sức tuồn hàng vào Trung Quốc. Nhà Thanh ban đầu chấp nhận thuốc phiện như một loại hàng hóa nhập khẩu vì có thể đánh thuế cao.

Mỗi năm Trung Quốc nhập từ 4.000 – 6.000 rương thuốc phiện của Anh. Mỗi rương thuốc phiện ban đầu có có giá khoảng 150 lượng bạc nhưng dần dần được đẩy lên 350 lượng. Thương thân Anh quốc dần dà kiếm bộn tiền từ việc bán thứ thuốc độc hại cho người Trung Quốc.

Thất bại nhục nhã nào khiến Trung Quốc phải chấp nhận để ngoại bang

Lâm Tắc Từ chống “quốc nạn” thuốc phiện (ảnh minh họa).

Đến năm 1773, công ty Đông Ấn của Anh đã chiếm độc quyền mua bán thuốc phiện của Ấn Độ. Việc bán thuốc phiện cho Trung Quốc lại càng được đẩy mạnh hơn nữa. Năm 1796, nhận ra tác hại khủng khiếp của thuốc phiện đối với kinh tế - xã hội, nhà Thanh cấm buôn bán mặt hàng này trong nước.

Nhà Thanh cho rằng, thuốc phiện bị người phương Tây khinh rẻ, coi như bùn đất, vậy mà mang vào bán ở Trung Quốc, lại trở nên quý như vàng bạc.

Theo Sohu, lệnh cấm buôn bán thuốc phiện được ban ra, các thương nhân Anh “lách luật” bằng cách mua nhiều thuyền cũ rồi biến chúng thành nhà kho nổi, trữ thuốc phiện trên đất liền rất ít. Quan lại Trung Quốc phần đông tham nhũng, ăn hối lộ nhiều nên để mặc cho thương nhân Anh buôn lậu thuốc phiện vào trong nước.

Sau này quan đại thần nhà Thanh là Lâm Tắc Từ được cử đi chống thuốc phiện. Khi tra sổ sách, ông kinh ngạc vì trong 20 năm kể từ khi thuốc phiện bị cấm bán, quan lại địa phương không phát hiện bất kỳ vụ buôn lâu nào.

Do tác hại của thuốc phiện, xã hội Trung Quốc ngày càng xuống cấp trầm trọng. Vàng bạc trong nước thất thoát rất nhiều. Trung Quốc từ một nước xuất siêu trở thành nhập siêu. Giá bạc tăng cao, kéo theo vật giá leo thang, đời sống của người dân khổ càng thêm khổ.

Thất bại nhục nhã nào khiến Trung Quốc phải chấp nhận để ngoại bang

Hải quân Anh được xem là mạnh hàng đầu thế giới lúc bấy giờ (ảnh minh họa).

Đạo Quang quy định, thuyền của thương nhân ngoại quốc phải bị lục soát nghiêm ngặt, nếu tra ra có thuốc phiện sẽ bị đuổi đi lập tức.

Năm 1839, Hoàng đế Đạo Quang bổ nhiệm Lâm Tắc Từ – được cho là vị quan hết lòng vì dân vì nước – giữ chức khâm sai, điều tới Quảng Đông (nơi thương nhân Anh tập trung buôn bán) chống nạn thuốc phiện.

Lâm Tắc Từ chống thuốc phiện rất nghiêm. Ông ra quy định, nếu phát hiện thuyền nào chở thuốc phiện, phải tịch thu tiêu hủy, thậm chí là xử tử kẻ buôn bán. Lâm Tắc Từ lập lời thề, chừng nào chưa quét sạch thuốc phiện sẽ quyết không quay lại triều đình.

Lâm Tắc Từ còn viết một bức thư cho Nữ hoàng Anh, chất vấn bà về đạo đức khi cấm thuốc phiện ở Anh, biết rõ tác hại, nhưng lại mang sang bán cho Trung Quốc.

Nhiều thương nhân Anh cố tình buôn bán thuốc phiện bị bắt giữ. Các kho hàng trá hình trên bờ đều bị phát hiện và đốt sạch. Lâm Tắc Từ còn đưa quân ra khơi, tiêu hủy số thuốc phiện trên các tàu Anh neo đậu. Lâm Tắc Từ đốt bỏ khoảng 1.200 tấn thuốc phiện. Ông được người Trung Quốc xem là một trong những anh hùng dân tộc, theo KK News.

Lâm Tắc Từ quy định, các thương nhân nước ngoài muốn tiếp tục làm ăn với Trung Quốc phải ký cam kết không buôn lậu thuốc phiện, nếu vi phạm sẽ tự nguyện nhận án tử hình. Chính phủ Anh kịch liệt phản đối quy định này nhưng nhiều thương nhân không buôn thuốc phiện đều chấp nhận ký. Thương mại dần đi nào nề nếp, mặc dù người Anh tỏ ra hằn học.

Thất bại nhục nhã nào khiến Trung Quốc phải chấp nhận để ngoại bang

Chiến tranh thuốc phiện bùng nổ nhưng quân Thanh đã không còn mạnh mẽ như trước (ảnh minh họa).

Năm 1839, xảy ra sự kiện một nhóm thủy thủ, thương gia Anh say rượu rồi giết người Trung Quốc ở Cửu Long (thuộc Hong Kong ngày nay). Lâm Tắc Từ yêu cầu phía Anh giao người để xét xử nhưng bị từ chối.

Tức giận trước hành động này, Lâm Tắc Từ ra lệnh cấm bán thực phẩm cho người Anh. Tình hình trở nên căng thẳng, các tàu thương nhân Anh đều rút khỏi Trung Quốc và một hạm đội tàu chiến Anh được điều tới hỗ trợ.

Tháng 9/1839, vụ đụng độ nhỏ đã xảy ra giữa các tàu chiến Anh và tàu chiến Trung Quốc ở Cửu Long. Tàu chiến Trung Quốc không địch nổi hỏa lực Anh nên bỏ chạy. Người Anh lên bờ và mua được thực phẩm. Đầu năm 1840, Hoàng đế Đạo Quang ra lệnh các thương nhân nước ngoài không được hỗ trợ cho người Anh nếu còn muốn làm ăn với Trung Quốc.

Cuối tháng 6/1840, Anh cử hạm đội hơn 40 tàu chiến tới Quảng Đông, ra yêu sách đòi Trung Quốc bồi thường về số thuốc phiện đã bị tiêu hủy. Nhà Thanh bác bỏ.

Theo Sohu, xét về tương quan lực lượng, quân Thanh tuy đông hơn về số lượng, nhưng chất lượng thì yếu kém. Trải qua khoảng 200 năm yên bình, sức chiến đấu của quân đội Bát Kỳ khét tiếng khi xưa đã suy giảm nếu không muốn nói là yếu kém, bạc nhược. Vũ khí quân Thanh sử dụng cũng không thể so bì với độ hiện đại của quân Anh cả về tầm xa, tốc độ nạp đạn và sức công phá.

Tháng 7/1840, quân Anh đánh chìm 13 tàu chiến Trung Quốc, chiếm đảo Chu Sơn làm căn cứ. Đầu năm 1841, người Anh tấn công pháo đài Hổ Môn ở Quảng Đông. Đô đốc hải quân trấn thủ Hổ Môn là Quan Thiên Bồi cho đốt tàu và thả trôi về phía hạm đội Anh để phóng hỏa nhưng vô dụng. Hổ Môn với hơn 300 khẩu pháo nằm trong vòng vây của quân Anh, nhà Thanh kinh sợ.

Thất bại nhục nhã nào khiến Trung Quốc phải chấp nhận để ngoại bang

Quân đội Trung Quốc dưới thời nhà Thanh thất bại nhanh chóng trước quân Anh (ảnh minh họa)

Giữa tháng 1/1841, quân Anh đột kích pháo đài Sa Giác, Đại Giác ở Quảng Đông, tiêu diệt 11 chiến thuyền nhà Thanh. Ngày 26/1/1841, Anh tổng công kích pháo đài Hổ Môn, Đô đốc Quan Thiên Bồi quyết chiến tới cùng và tử trận. Quân Anh phá hủy pháo đài này. Một ngày sau đó, Hoàng đế Đạo Quang tuyên chiến với nước Anh.

Tháng 10/1841, quân Anh đã chiếm được Ninh Ba (thuộc tỉnh Chiết Giang). Tháng 3/1842, nhà Thanh chia quân 3 đường, muốn chiếm lại Ninh Ba nhưng bị đánh bại hoàn toàn. Quân Anh được thể, cứ đánh tràn ra mãi, tới tháng 8/1842 đã áp sát Nam Kinh.

Nhà Thanh lúc này đã mất hết tinh thần chiến đấu, chỉ mong cầu hòa, bèn cử người sang đàm phán với quân Anh. Hiệp ước Nam Kinh được ký kết. Lâm Tắc Từ sau đó bị đổ lỗi và cách chức. Ông khẩn thiết xin hoàng đế chú trọng canh tân đất nước, cải thiện quốc phòng và bài trừ ma túy nhưng Đạo Quang gạt bỏ.

Nhà Thanh chấp nhận bồi thường toàn bộ chiến phí, thuốc phiện cho Anh. Hong Kong được chuyển giao cho Anh. Mở các cảng lớn cho thương nhân Anh buôn bán tự do. Lợi ích của Anh phải được đặt lên hàng đầu trong quá trình nhà Thanh tiến hành giao thương với bất kỳ quốc gia nào khác. Tổng cộng nhà Thanh phải bồi thường cho Anh hơn 2.000 vạn lạng bạc. Thuốc phiện sau đó cũng được buôn bán hợp pháp ở Trung Quốc.

Sự thất bại trong chiến tranh thuốc phiện đánh dấu quá trình suy thoái và diệt vong của nhà Thanh. Trung Quốc lúc này không còn là cường quốc hàng đầu châu Á nữa mà nằm dưới sự kiểm soát, chèn ép của phương Tây, đặc biệt là Anh.

Thất bại trong chiến tranh thuốc phiện cũng mở ra thời kỳ được giới sử gia gọi là “bách niên quốc sỉ” (mối nhục trăm năm của đất nước) khi Trung Quốc liên tục bị các nước phương Tây, Nhật Bản can thiệp và xâm chiếm lãnh thổ, theo Sohu.        (Dân Việt)

Vết thương sâu hoắm trong "thế kỷ ô nhục" khiến Trung Quốc hùng hổ, đặc biệt ở biển Đông

Chính sách đối ngoại hiện tại của Trung Quốc có nguồn gốc từ các cuộc đối đầu với phương Tây trong quá khứ.

Năm 1839, nước Anh gây chiến với Trung Quốc vì bất bình trước việc các quan chức nhà Thanh đóng cửa đường dây buôn bán ma túy và tịch thu thuốc phiện của nước này, theo The national interest (NI-Mỹ).

Sau khi được thành lập, nhà Thanh đi theo đường lối hướng nội và tự cô lập, từ chối tiếp nhận các đại sứ phương Tây vì họ không muốn tuyên bố nhà Thanh là tối cao trên các nguyên thủ quốc gia của họ.

Người nước ngoài - kể cả thương nhân - cũng bị cấm nhập cảnh vào lãnh thổ Trung Quốc.

Chỉ có ngoại lệ là ở Quảng Châu, thủ phủ tỉnh Quảng Đông ngày nay, tiếp giáp với Hồng Kông và Ma Cao. Người nước ngoài được phép giao dịch tại khu Thập Tam Hàng, thành phố Quảng Châu, với các khoản thanh toán hoàn toàn bằng bạc trắng.

Chính phủ Anh trao cho Công ty Đông Ấn Anh Quốc độc quyền thương mại với nhà Thanh và các tàu đóng tại Ấn Độ thuộc địa đã nhanh chóng mạnh tay đổi bạc lấy trà và đồ sứ. Nhưng Anh có nguồn cung bạc hạn chế.

Chiến tranh Nha phiến

Từ giữa những năm 1700, người Anh bắt đầu buôn bán thuốc phiện được trồng ở Ấn Độ để đổi lấy bạc trắng từ các thương nhân Trung Quốc. Thuốc phiện là bất hợp pháp ở Anh, nhưng đã được sử dụng trong y học cổ truyền Trung Quốc. Việc sử dụng thuốc phiện như một thú tiêu khiển là phi pháp và không phổ biến.

Tuy nhiên, điều đó đã thay đổi khi người Anh bắt đầu vận chuyển tới Trung Quốc hàng tấn ma túy bằng cách kết hợp các kẽ hở thương mại và buôn lậu để né lệnh cấm.

Các quan chức nhà Thanh đã tiếp tay cho hoạt động này. Các tàu của Mỹ chở thuốc phiện trồng ở Thổ Nhĩ Kỳ đã tham gia thị trường béo bở này vào đầu những năm 1800. Tiêu thụ thuốc phiện ở Trung Quốc tăng vọt, lợi nhuận cũng vậy.

Hoàng đế Đạo Quang cảm thấy lo sợ trước tình cảnh có hàng triệu người nghiện ma túy - và dòng bạc trắng rời khỏi Trung Quốc và điều này khiến xung đột trở nên gay gắt. Năm 1839, khâm sai đại thần mới được bổ nhiệm Lâm Tắc Từ đã bắt đầu thực hiện luật cấm thuốc phiện trên khắp Trung Quốc.

Lâm đã bắt giữ 1.700 đối tượng buôn thuốc, thu giữ các thùng thuốc phiện tại các bến tàu và trên các tàu ngoài biển. Các thùng thuốc phiện này sau đó đều bị tiêu hủy. Tổng cộng đến 2,6 triệu pao (tương đương 1.300 tấn) thuốc phiện đã bị ném xuống biển. Vị đại quan này thậm chí còn làm một bài thơ để xin lỗi Hải Thần vì đã gây ô nhiễm môi trường biển.

Vết thương sâu hoắm trong thế kỷ ô nhục khiến Trung Quốc hùng hổ, đặc biệt ở biển Đông - Ảnh 1.

Ảnh minh họa về chiến tranh Nha phiến

Bị chọc giận, các thương nhân Anh đã ép chính phủ Anh hứa bồi thường cho số thuốc bị mất, nhưng kho bạc không đủ khả năng chi trả. Cuối cùng, chỉ có chiến tranh mới giải quyết được nợ nần.

Nhưng những phát súng đầu tiên nổ ra khi người Trung Quốc phản đối việc người Anh tấn công một trong những tàu buôn của chính họ.

Nhà Thanh cho biết họ sẽ cho phép tiếp tục buôn bán các mặt hàng không phải thuốc phiện. Lâm Tắc Từ thậm chí còn gửi một lá thư cho Nữ hoàng Victoria chỉ ra rằng vì nước Anh có lệnh cấm buôn bán thuốc phiện, nên họ cũng có lý khi thiết lập một lệnh cấm tương tự ở Trung Quốc.

Bức thư không bao giờ đến tay Nữ hoàng, nhưng đã xuất hiện trên tờ Sunday Times.

Thay vào đó, Hải quân Hoàng gia Anh đã phong tỏa khu vực quanh Vịnh Châu Giang để phản đối việc hạn chế tự do thương mại… ma túy. Hai chiếc tàu chở bông của Anh đã tìm cách trốn tránh cuộc phong tỏa vào tháng 11/1839. Khi Hải quân Hoàng gia Anh bắn phát súng cảnh cáo vào chiếc thứ hai, tàu Royal Saxon, người Trung Quốc đã cử một đội chiến xa và bè lửa để bảo vệ tàu hàng này.

Thuyền trưởng tàu HMS Volage, không muốn chịu đựng “sự hăm dọa” của Trung Quốc, đã nã đạn vào các tàu của Trung Quốc. Rồi tàu HMS Hyacinth tham gia. Một trong các tàu của nhà Thanh bị nổ và ba chiếc khác bị đánh chìm. Cuộc bắn trả của họ đã làm một thủy thủ Anh bị thương.

7 tháng sau, một lực lượng viễn chinh quy mô gồm 44 tàu của Anh đã tiến hành tấn công vào Quảng Châu. Người Anh có tàu hơi nước, pháo hạng nặng, tên lửa Congreve và bộ binh được trang bị súng trường có khả năng bắn tầm xa chính xác. Trong khi đó, quân đội nhà Thanh – “đội quân Bát Kỳ Mãn Châu” - vẫn chỉ sử dụng súng hỏa mai có độ chính xác dưới 50m và tốc độ bắn 1 vòng/phút.

Các tàu chiến cổ lỗ sĩ của nhà Thanh đã bị Hải quân Hoàng gia Anh tiêu diệt nhanh chóng. Các tàu của Anh đi ngược dòng sông Chu Giang và Dương Tử, chiếm Thượng Hải trên đường đi và bắt giữ các sà lan thu thuế, bóp nghẹt tài chính của triều đình nhà Thanh. Quân đội nhà Thanh hứng hết thất bại này đến thất bại khác.

Khi nhà Thanh yêu cầu chấm dứt chiến tranh vào năm 1842, người Anh có cơ hội đặt ra các điều khoản theo ý mình. Hiệp ước Nam Kinh quy định rằng Hồng Kông sẽ trở thành lãnh thổ của Anh, và Trung Quốc sẽ buộc phải thiết lập 5 cảng theo hiệp ước, ở đó các thương nhân Anh có thể giao dịch bất cứ thứ gì với bất kỳ ai theo ý muốn của họ. Một hiệp ước khác sau đó đã buộc người Trung Quốc phải chính thức công nhận người Anh là bình đẳng và cấp cho các thương nhân Anh quy chế ưu đãi.

Thêm chiến tranh, thêm thuốc phiện

Chủ nghĩa đế quốc đang trên đà phát triển vào giữa những năm 1800. Pháp cũng tham gia vào công việc kinh doanh tại các cảng theo hiệp ước vào năm 1843. Người Anh nhanh chóng muốn chiếm được nhiều hơn sự nhượng bộ từ Trung Quốc - thương mại không hạn chế tại bất kỳ cảng nào, mở các đại sứ quán nước ngoài ở Bắc Kinh và dỡ bỏ các lệnh cấm bán thuốc phiện ở Trung Quốc đại lục.

Một chiến thuật mà người Anh sử dụng để tăng cường ảnh hưởng của họ là đăng ký các tàu của thương nhân Trung Quốc mà họ có giao thiệp với tư cách là tàu của Anh.

Vết thương sâu hoắm trong thế kỷ ô nhục khiến Trung Quốc hùng hổ, đặc biệt ở biển Đông - Ảnh 2.

Những người hút thuốc phiện ở Trung Quốc năm 1858. Hình tư liệu

Tháng 10/1856, nhà Thanh đã bắt giữ một con tàu từng là tàu hải tặc tên là Arrow cùng với thủy thủ đoàn người Trung Quốc và có đăng ký của Anh đã hết hạn. Thuyền trưởng tàu này nói với các nhà chức trách Anh rằng hải cảnh Trung Quốc đã hạ cờ của một tàu Anh.

Người Anh đã yêu cầu thống đốc Trung Quốc thả thủy thủ đoàn. Khi chỉ có 9 trong số 14 người được trao trả, quân Anh bắt đầu bắn phá các pháo đài của Trung Quốc xung quanh Quảng Châu và cuối cùng cho nổ tung các bức tường thành.

Những người theo chủ nghĩa Tự do của Anh, dưới thời William Gladstone, tỏ ra khó chịu trước sự leo thang nhanh chóng và lên tiếng trước quốc hội để phản đối việc bắt đầu một cuộc chiến tranh mới vì lợi ích của việc buôn bán thuốc phiện. Tuy nhiên, trong một cuộc bầu cử họ đã mất ghế về tay các đảng viên đảng Bảo thủ dưới thời Lãnh chúa Palmerston, người đã ủng hộ việc tiếp tục theo đuổi cuộc chiến.

Nhà Thanh không thể làm gì để chống trả vì lúc đó nước này bị cuốn vào cuộc khởi nghĩa nông dân Thái Bình Thiên Quốc. Nghĩa binh gần như chiếm được Bắc Kinh và kiểm soát phần lớn đất nước.

Một lần nữa, Hải quân Hoàng gia Anh đè bẹp quân đội nhà Thanh, đánh chìm 23 chiếc tàu trong trận giao tranh mở màn gần Hồng Kông và chiếm Quảng Châu. Trong ba năm tiếp theo, các tàu của Anh đã tiến lên thượng nguồn, đánh chiếm một số pháo đài của Trung Quốc thông qua sự kết hợp giữa các cuộc bắn phá của hải quân và tấn công đổ bộ.

Pháp tham gia vào cuộc chiến – với cái cớ là vụ hành quyết một nhà truyền giáo người Pháp đã bất chấp lệnh cấm người nước ngoài ở tỉnh Quảng Tây. Ngay cả Mỹ cũng tham chiến trong một thời gian ngắn sau khi quân đội nhà Thanh bất cẩn bắn trúng một tàu Mỹ.

Trong trận chiến sông Châu Giang, Hải quân Mỹ với một lực lượng gồm 3 tàu cùng 287 thủy thủ và lính thủy đánh bộ đã đột chiếm 4 pháo đài, thu được 176 khẩu pháo và bẻ gãy cuộc phản công của 3.000 bộ binh nhà Thanh. Mỹ vẫn chính thức giữ thái độ trung lập.

Khi các sứ thần nước ngoài đưa ra hiệp ước tiếp theo vào năm 1858, các điều khoản trong hiệp ước này thậm chí còn triệt thêm quyền lực của nhà Thanh. 10 thành phố nữa được chỉ định làm cảng theo hiệp ước, người nước ngoài được tự do vào ra sông Dương Tử và Trung Quốc đại lục, và Bắc Kinh sẽ mở đại sứ quán cho Anh, Pháp và Nga.

Hoàng đế Hàm Phong lúc đầu đồng ý với hiệp ước này, nhưng sau đó đổi ý, cử tướng Tăng Cách Lâm Thấm điều quân đến đồn trú Đại Cô Khẩu trên tuyến đường thủy dẫn đến Bắc Kinh. Quân đội nhà Thanh đã đẩy lùi nỗ lực của Anh nhằm chiếm pháo đài bằng đường biển vào tháng 6/1859, đánh chìm 4 tàu của Anh. Một năm sau, cuộc tấn công trên bộ của 11.000 quân Anh và 6.700 quân Pháp đã thành công.

Khi một phái đoàn ngoại giao của Anh đến để yêu cầu tuân thủ hiệp ước, triều đình nhà Thanh đã bắt sứ thần làm con tin, và tra tấn nhiều người trong phái đoàn đến chết. Cao ủy các vấn đề Trung Quốc của Anh, Lord Elgar, quyết định khẳng định quyền thống trị và đưa quân đội vào Bắc Kinh.

Với súng trường, quân đội Anh và Pháp đã bắn hạ 10.000 kỵ binh trong trận Bát Lý Kiều, khiến Bắc Kinh không còn khả năng phòng thủ. Hoàng đế Hàm Phong bỏ trốn. Để làm tổn thương “niềm tự hào cũng như cảm xúc của Hoàng đế” theo lời của Lord Elgar, quân đội Anh và Pháp đã cướp bóc và phá hủy Di hòa viên lịch sử.

Hiệp ước mới sửa đổi áp đặt lên nhà Thanh đã hợp pháp hóa cả Cơ đốc giáo và thuốc phiện, đồng thời thêm Thiên Tân - thành phố lớn gần Bắc Kinh - vào danh sách các cảng theo hiệp ước. Điều này cho phép các tàu của Anh vận chuyển những người lao động Trung Quốc có ký hợp đồng đến Mỹ, và phạt chính phủ nhà Thanh 8 triệu bạc trắng tiền bồi thường.

Người phương Tây xuất hiện dày đặc ở Trung Quốc đại lục dẫn đến cuộc nổi dậy của quần chúng chống phương Tây, phong trào Nghĩa Hòa Đoàn, vào năm 1899. Triều đình nhà Thanh, lúc bấy giờ do Từ Hi Thái hậu nắm quyền, lần đầu tiên cố gắng kiềm chế bạo lực trước khi dẫn Liên quân tám nước, bao gồm Mỹ, Nga, Đức, Áo, Ý, Pháp, Nhật và Anh, đến và dập tắt cuộc nổi loạn.

“Thế kỷ ô nhục”

Không thể không nhấn mạnh tác động của các cuộc Chiến tranh Nha phiến đối với Trung Quốc hiện đại. Trong nước, chúng đã dẫn đến sự sụp đổ của triều đại nhà Thanh, triều đại phong kiến kéo dài hàng thế kỷ, và chấm dứt hơn 2.000 năm phong kiến Trung Quốc. Chúng còn chỉ ra cho Trung Quốc thấy sự cần thiết phải hiện đại hóa và công nghiệp hóa.

Ngày nay, Chiến tranh nha phiến lần thứ nhất được giảng dạy trong các trường học Trung Quốc như là sự khởi đầu của “Thế kỷ ô nhục” - sự kết thúc của “thế kỷ” đó vào năm 1949 với sự tái thống nhất Trung Quốc dưới thời Mao Trạch Đông. Các trường học ở Trung Quốc dạy học sinh rằng đất nước của họ đã bị sỉ nhục bởi "những kẻ tham lam và công nghệ vượt trội của đế quốc phương Tây".

Các cuộc Chiến tranh Nha phiến chỉ rõ rằng Trung Quốc đã tụt hậu rất nhiều so với phương Tây - không chỉ về mặt quân sự mà còn về mặt kinh tế và chính trị. Chính phủ Trung Quốc qua nhiều thời kỳ - ngay cả triều đại nhà Thanh vào giai đoạn cuối, bắt đầu “Phong trào tự cường” sau Chiến tranh Nha phiến lần thứ hai - đều coi hiện đại hóa trở thành một mục tiêu rõ ràng, với lý do cần phải bắt kịp phương Tây.

Người Nhật, quan sát các sự kiện ở Trung Quốc, có cùng suy nghĩ nhưng đã hiện đại hóa nhanh chóng hơn so với Trung Quốc trong thời kỳ Minh Trị Duy tân.

Người dân Trung Quốc đại lục vẫn thường xuyên so Trung Quốc với các nước phương Tây. Các vấn đề kinh tế và chất lượng cuộc sống cho đến nay vẫn là mối quan tâm chính của họ. Nhưng truyền thông nhà nước cũng nêu ra sự ngang bằng quân sự như một mục tiêu.

Trong phần lớn lịch sử Trung Quốc, mối đe dọa chính của Trung Quốc đến từ các bộ lạc du mục cưỡi ngựa dọc theo đường biên giới dài phía bắc của nước này. Ngay cả trong Chiến tranh Lạnh, sự thù địch với Liên Xô đã khiến khu vực biên giới Trung Quốc-Mông Cổ trở thành một điểm nóng về an ninh. Nhưng các cuộc Chiến tranh Nha phiến - và thậm chí tệ hơn, cuộc tấn công của Nhật Bản năm 1937 - đã cho thấy Trung Quốc dễ bị tổn thương như thế nào trước sức mạnh hải quân dọc theo bờ biển Thái Bình Dương.

NI nói rằng, việc Trung Quốc hung hăng bành trướng hải quân ở Biển Đông, là hành động bị ảnh hưởng bởi quá khứ, là muốn để gia tăng sức ảnh hưởng ở Thái Bình Dương trong thế kỷ 21.

Lịch sử hình thành với cây thuốc phiện cũng khiến Trung Quốc áp dụng chính sách chống ma tuý đặc biệt khắc nghiệt với án tử hình được áp dụng ngay cả đối với những kẻ buôn lậu thuốc tầm trung.

Lịch sử quá khứ không phải lúc nào cũng quyết định những hành động trong tương lai.

Ngày nay, việc thúc đẩy các mối quan hệ tốt đẹp hơn, đòi hỏi thế giới phải hiểu chính sách đối ngoại hiện tại của Trung Quốc bắt nguồn từ các cuộc đối đầu với phương Tây trong quá khứ như thế nào./.

Theo Soha

CHIẾN TRANH THUỐC PHIỆN VÀ CHIẾN DỊCH TRỘM CHÈ

Hiệp ước Nam Kinh mở đầu "Bách niên quốc sỉ"

Tháng 6/1840 quân Anh từ mũi Hảo Vọng mang theo 16 chiến hạm, 4 tàu pháo cỡ lớn chạy bằng động cơ hơi nước, 28 thuyền vận tải, 4.000 quân kéo đến vùng biển Quảng Ðông.

Với sức mạnh quân sự lớn hơn, quân đội Anh đã lần lượt chiếm được Quảng Châu (Quảng Đông), Hạ Môn (Phúc Kiến), Đinh Hải (Chiết Giang), Nam Kinh, sau đó là Thượng Hải.

Thua trận, Nhà Thanh buộc phải ký Hiệp ước Nam Kinh vào ngày 29/8/1842 đánh dấu kết thúc cuộc Chiến tranh Nha phiến lần thứ nhất. Nhà Thanh phải bồi thường chiến phí cho Anh, mở 11 cảng và cho truyền đạo tự do.

Hương Cảng (Hong Kong) và vùng cửa sông Châu Giang được chuyển giao cho người Anh trong 99 năm và lợi ích của Anh phải được đặt lên hàng đầu khi Trung Quốc cân nhắc giao thương với bất kỳ quốc gia phương Tây nào khác.

Chú thích ảnh
Tàu HMS Cornwallis của Anh bắn pháo chào mừng ký Hiệp ước Nam Kinh. Ảnh: Wikimedia Commons

Đây chỉ là hiệp ước đầu tiên trong số một loạt hiệp ước bất bình đẳng mà người Trung Quốc buộc phải đồng ý khi họ phải đối mặt với sức mạnh quân sự vượt trội của người Anh. Thất bại của Hiệp ước trong việc thoả mãn các mục tiêu của Anh về cải thiện quan hệ ngoại giao và thương mại đã dẫn tới cuộc Chiến tranh Nha phiến lần thứ hai (1856-1860). Tại Trung Quốc, cuộc chiến này được xem là sự khởi đầu thời kỳ "Bách niên quốc sỉ", tức là 100 năm Trung Quốc bị sỉ nhục và xâu xé bởi ngoại quốc.

Robert Fortune - Kẻ trộm chè

Trong bối cảnh mối quan hệ ngoại giao giữa Anh và Trung Quốc đã bị phá hủy, nhà thực vật học người Scotland Robert Fortune đã bị đẩy vào một chiến dịch bí mật nhằm giúp đế chế Anh phá vỡ độc quyền chè của người Trung Quốc.

Khi còn nhỏ, Fortune thường mải mê theo cha lang thang trong trang trại khiêm tốn của gia đình. Xuất thân từ nhà nghèo, Fortune có được hầu hết kiến ​​thức về thực vật của mình thông qua học hỏi thực tế thay vì trường lớp chính thức.

Chú thích ảnh
Chân dung kẻ trộm chè Robert Fortune. Ảnh: Getty Images

Năm 1842, khi Chiến tranh Nha phiến lần thứ nhất giữa Anh và Trung Quốc kết thúc bằng Hiệp ước Nam Kinh, Fortune được Hiệp hội Trồng trọt Hoàng gia ủy nhiệm thực hiện một cuộc thám hiểm nhằm thu thập mẫu thực vật trong ba năm ở Trung Quốc.

Trong chuyến đi của mình, Fortune đã tới những vườn chè tuyệt đẹp của Trung Quốc. Nhưng ông cũng hứng chịu nhiều trận ốm do không quen thuỷ thổ, chưa kể nhiều cuộc tấn công của những nhóm cướp biển. Fortune đã ghi lại toàn bộ hành trình của mình ở Trung Quốc trong cuốn sách "Three Years’ Wanderings in the Northern Provinces of China" (Ba năm lang thang ở các tỉnh miền Bắc Trung Quốc) xuất bản năm 1847.

Không một người phương Tây nào từng đi sâu vào lãnh thổ Trung Quốc như Robert Fortune. Ông thậm chí đã đến cả vùng núi Vũ Di xa xôi ở tỉnh Phúc Kiến, một trong những vùng trồng chè chính.

Vì thế không có gì bất ngờ khi Công ty Thương mại Đông Ấn của Anh, giữa cuộc chiến chè với Trung Quốc, bỗng trở nên quan tâm tới công việc của Fortune. Công ty tin rằng nếu họ có thể tiếp cận hạt giống và cây chè ở Trung Quốc, rồi tìm cách tự trồng và thu hoạch chè, có thể ở thuộc địa Ấn Độ, thì người Anh có thể chiếm lĩnh vị trí thống trị của người Trung Quốc trong buôn bán chè.

Và thế là Đông Ấn đã bỏ tiền thuê Robert Fortune ăn cắp mẫu cây và hạt giống chè từ Trung Quốc.

Chiến tranh thuốc phiện: Hải chiến với người Anh và mối hận trăm năm trong lịch sử TQ

Thứ Hai, ngày 29/06/2020 00:30 AM (GMT+7)
CHIA SẺ

Sự thất bại trong chiến tranh thuốc phiện mãi mãi là mối hận không thể xóa nhòa trong lịch sử Trung Quốc. Tự cho mình là quốc gia mạnh nhất thế giới thời bấy giờ, Trung Quốc dưới đế chế Thanh triều đã chuốc lấy thất bại cay đắng trước quân Anh và chấp nhận để ngoại bang đầu độc cả đất nước bằng “thứ bột trắng ma quỷ”.

Chiến tranh thuốc phiện: Hải chiến với người Anh và mối hận trăm năm trong lịch sử TQ - 1

Giao thương của Trung Quốc với phương Tây ban đầu khá thuận lợi (ảnh minh họa)

Giao thương giữa Trung Quốc và các nước phương Tây đã manh nha từ những năm 1550 ở thời nhà Minh. Tới thời nhà Thanh, quan hệ thương mại giữa Trung Quốc và phương Tây, đặc biệt là với Anh, Pháp, Tây Ban Nha, phát triển rất mạnh mẽ.

Theo Bách khoa Toàn thư lịch sử Trung Quốc, người phương Tây tỏ ra rất ưa chuộng những hàng hóa Trung Quốc như lụa, sứ, nhân sâm, đồ thủ công mỹ nghệ và đặc biệt là trà.

Nhà Thanh quy định hàng hóa Trung Quốc bắt buộc phải trao đổi với phương Tây bằng vàng hoặc bạc. Vào khoảng thế kỷ 17, các nước như Anh, Pháp, Tây Ban Nha đẩy mạnh việc chinh phục, khai thác thuộc địa nên việc kiếm bạc, vàng để giao dịch với Trung Quốc không quá khó khăn.

Tuy nhiên, quan hệ giữa Trung Quốc với phương Tây cũng tồn tại sự bất đối xứng. Các nước phương Tây mua rất nhiều hàng hóa của Trung Quốc, giúp nhà Thanh kiếm hàng chục triệu lượng bạc.

Ngược lại, nhà Thanh tự cho rằng chẳng việc gì phải mua hàng ngoại nhập vì sản vật Trung Quốc dồi dào, lúc nào cũng có sẵn. Trong một nền kinh tế tự cung tự cấp như nhà Thanh, hàng hóa phương Tây rất khó bán. Nhà Thanh chỉ quan tâm đến một số mặt hàng như vũ khí, đồng hồ của phương Tây mà thôi. Vì vậy, giao thương với phương Tây, Trung Quốc là bên hưởng lợi.

Chiến tranh thuốc phiện: Hải chiến với người Anh và mối hận trăm năm trong lịch sử TQ - 2

Người Anh buôn thuốc phiện khiến xã hội Trung Quốc suy thoái nghiêm trọng (ảnh: Sohu)

Vào khoảng thế kỷ 17, 18, kinh tế các nước như Anh, Pháp, Tây Ban Nha phát triển rất mạnh mẽ. Họ cần một lượng lớn vàng, bạc để đúc tiền kim loại. Sự kiện một số quốc gia ở châu Mỹ như Mỹ, Mexico tuyên bố độc lập cũng khiến những cường quốc châu Âu mất hẳn một thuộc địa giàu tài nguyên. Điều này khiến các nước phương Tây rơi vào “cơn khát thị trường”. Đặc biệt là việc tìm nguồn bạc để tiếp tục giao dịch với Trung Quốc rất khó khăn.

Người Anh cảm thấy buôn bán với Trung Quốc khiến họ bị lỗ rất nhiều. Anh quốc “đau đầu” tìm cách thu lại số bạc đã đổ vào Trung Quốc và họ tìm ra một thứ hàng hóa đặc biệt: Thuốc phiện - hay còn được người Trung Quốc bấy giờ gọi là “nha phiến”.

Từ thời nhà Đường, thuốc phiện đã được một số danh y sử dụng như một dược liệu giúp giảm đau hiệu quả. Tuy nhiên, thuốc phiện cũng rất dễ gây nghiện, tàn phá nặng nề thể chất, tinh thần người sử dụng nên dần bị hạn chế, theo Sohu.

Người Anh có được nguồn cung thuốc phiện từ Ấn Độ, ra sức tuồn hàng vào Trung Quốc. Nhà Thanh ban đầu chấp nhận thuốc phiện như một loại hàng hóa nhập khẩu vì có thể đánh thuế cao.

Mỗi năm Trung Quốc nhập từ 4.000 – 6.000 rương thuốc phiện của Anh. Mỗi rương thuốc phiện ban đầu có có giá khoảng 150 lượng bạc nhưng dần dần được đẩy lên 350 lượng. Thương thân Anh quốc dần dà kiếm bộn tiền từ việc bán thứ thuốc độc hại cho người Trung Quốc.

Chiến tranh thuốc phiện: Hải chiến với người Anh và mối hận trăm năm trong lịch sử TQ - 3

Lâm Tắc Từ chống “quốc nạn” thuốc phiện (ảnh minh họa)

Đến năm 1773, công ty Đông Ấn của Anh đã chiếm độc quyền mua bán thuốc phiện của Ấn Độ. Việc bán thuốc phiện cho Trung Quốc lại càng được đẩy mạnh hơn nữa. Năm 1796, nhận ra tác hại khủng khiếp của thuốc phiện đối với kinh tế - xã hội, nhà Thanh cấm buôn bán mặt hàng này trong nước.

Nhà Thanh cho rằng, thuốc phiện bị người phương Tây khinh rẻ, coi như bùn đất, vậy mà mang vào bán ở Trung Quốc, lại trở nên quý như vàng bạc.

Theo Sohu, lệnh cấm buôn bán thuốc phiện được ban ra, các thương nhân Anh “lách luật” bằng cách mua nhiều thuyền cũ rồi biến chúng thành nhà kho nổi, trữ thuốc phiện trên đất liền rất ít. Quan lại Trung Quốc phần đông tham nhũng, ăn hối lộ nhiều nên để mặc cho thương nhân Anh buôn lậu thuốc phiện vào trong nước.

Sau này quan đại thần nhà Thanh là Lâm Tắc Từ được cử đi chống thuốc phiện. Khi tra sổ sách, ông kinh ngạc vì trong 20 năm kể từ khi thuốc phiện bị cấm bán, quan lại địa phương không phát hiện bất kỳ vụ buôn lâu nào.

Do tác hại của thuốc phiện, xã hội Trung Quốc ngày càng xuống cấp trầm trọng. Vàng bạc trong nước thất thoát rất nhiều. Trung Quốc từ một nước xuất siêu trở thành nhập siêu. Giá bạc tăng cao, kéo theo vật giá leo thang, đời sống của người dân khổ càng thêm khổ.

Năm 1820, Hoàng đế Đạo Quang nhà Thanh đẩy mạnh chính sách chống thuốc phiện. Ông nhận định, nếu không nhanh chóng cấm tiệt thứ “quốc nạn” thuốc phiện, không những người dân tan nhà nát cửa mà đất nước cũng suy vong.

Chiến tranh thuốc phiện: Hải chiến với người Anh và mối hận trăm năm trong lịch sử TQ - 4

Hải quân Anh được xem là mạnh hàng đầu thế giới lúc bấy giờ (ảnh minh họa)

Đạo Quang quy định, thuyền của thương nhân ngoại quốc phải bị lục soát nghiêm ngặt, nếu tra ra có thuốc phiện sẽ bị đuổi đi lập tức.

Năm 1839, Hoàng đế Đạo Quang bổ nhiệm Lâm Tắc Từ – được cho là vị quan hết lòng vì dân vì nước – giữ chức khâm sai, điều tới Quảng Đông (nơi thương nhân Anh tập trung buôn bán) chống nạn thuốc phiện.

Lâm Tắc Từ chống thuốc phiện rất nghiêm. Ông ra quy định, nếu phát hiện thuyền nào chở thuốc phiện, phải tịch thu tiêu hủy, thậm chí là xử tử kẻ buôn bán. Lâm Tắc Từ lập lời thề, chừng nào chưa quét sạch thuốc phiện sẽ quyết không quay lại triều đình.

Lâm Tắc Từ còn viết một bức thư cho Nữ hoàng Anh, chất vấn bà về đạo đức khi cấm thuốc phiện ở Anh, biết rõ tác hại, nhưng lại mang sang bán cho Trung Quốc.

Nhiều thương nhân Anh cố tình buôn bán thuốc phiện bị bắt giữ. Các kho hàng trá hình trên bờ đều bị phát hiện và đốt sạch. Lâm Tắc Từ còn đưa quân ra khơi, tiêu hủy số thuốc phiện trên các tàu Anh neo đậu. Lâm Tắc Từ đốt bỏ khoảng 1.200 tấn thuốc phiện. Ông được người Trung Quốc xem là một trong những anh hùng dân tộc, theo KK News.

Lâm Tắc Từ quy định, các thương nhân nước ngoài muốn tiếp tục làm ăn với Trung Quốc phải ký cam kết không buôn lậu thuốc phiện, nếu vi phạm sẽ tự nguyện nhận án tử hình. Chính phủ Anh kịch liệt phản đối quy định này nhưng nhiều thương nhân không buôn thuốc phiện đều chấp nhận ký. Thương mại dần đi nào nề nếp, mặc dù người Anh tỏ ra hằn học.

Chiến tranh thuốc phiện: Hải chiến với người Anh và mối hận trăm năm trong lịch sử TQ - 5

Chiến tranh thuốc phiện bùng nổ nhưng quân Thanh đã không còn mạnh mẽ như trước (ảnh minh họa)

Năm 1839, xảy ra sự kiện một nhóm thủy thủ, thương gia Anh say rượu rồi giết người Trung Quốc ở Cửu Long (thuộc Hong Kong ngày nay). Lâm Tắc Từ yêu cầu phía Anh giao người để xét xử nhưng bị từ chối.

Tức giận trước hành động này, Lâm Tắc Từ ra lệnh cấm bán thực phẩm cho người Anh. Tình hình trở nên căng thẳng, các tàu thương nhân Anh đều rút khỏi Trung Quốc và một hạm đội tàu chiến Anh được điều tới hỗ trợ.

Tháng 9.1839, vụ đụng độ nhỏ đã xảy ra giữa các tàu chiến Anh và tàu chiến Trung Quốc ở Cửu Long. Tàu chiến Trung Quốc không địch nổi hỏa lực Anh nên bỏ chạy. Người Anh lên bờ và mua được thực phẩm. Đầu năm 1840, Hoàng đế Đạo Quang ra lệnh các thương nhân nước ngoài không được hỗ trợ cho người Anh nếu còn muốn làm ăn với Trung Quốc.

Cuối tháng 6.1840, Anh cử hạm đội hơn 40 tàu chiến tới Quảng Đông, ra yêu sách đòi Trung Quốc bồi thường về số thuốc phiện đã bị tiêu hủy. Nhà Thanh bác bỏ.

Theo Sohu, xét về tương quan lực lượng, quân Thanh tuy đông hơn về số lượng, nhưng chất lượng thì yếu kém. Trải qua khoảng 200 năm yên bình, sức chiến đấu của quân đội Bát Kỳ khét tiếng khi xưa đã suy giảm nếu không muốn nói là yếu kém, bạc nhược. Vũ khí quân Thanh sử dụng cũng không thể so bì với độ hiện đại của quân Anh cả về tầm xa, tốc độ nạp đạn và sức công phá.

Tháng 7.1840, quân Anh đánh chìm 13 tàu chiến Trung Quốc, chiếm đảo Chu Sơn làm căn cứ. Đầu năm 1841, người Anh tấn công pháo đài Hổ Môn ở Quảng Đông. Đô đốc hải quân trấn thủ Hổ Môn là Quan Thiên Bồi cho đốt tàu và thả trôi về phía hạm đội Anh để phóng hỏa nhưng vô dụng. Hổ Môn với hơn 300 khẩu pháo nằm trong vòng vây của quân Anh, nhà Thanh kinh sợ.

Chiến tranh thuốc phiện: Hải chiến với người Anh và mối hận trăm năm trong lịch sử TQ - 6

 Quân đội Trung Quốc dưới thời nhà Thanh thất bại nhanh chóng trước quân Anh (ảnh minh họa)

Giữa tháng 1.1841, quân Anh đột kích pháo đài Sa Giác, Đại Giác ở Quảng Đông, tiêu diệt 11 chiến thuyền nhà Thanh. Ngày 26.1.1841, Anh tổng công kích pháo đài Hổ Môn, Đô đốc Quan Thiên Bồi quyết chiến tới cùng và tử trận. Quân Anh phá hủy pháo đài này. Một ngày sau đó, Hoàng đế Đạo Quang tuyên chiến với nước Anh.

Tháng 10.1841, quân Anh đã chiếm được Ninh Ba (thuộc tỉnh Chiết Giang). Tháng 3.1842, nhà Thanh chia quân 3 đường, muốn chiếm lại Ninh Ba nhưng bị đánh bại hoàn toàn. Quân Anh được thể, cứ đánh tràn ra mãi, tới tháng 8.1842 đã áp sát Nam Kinh.

Nhà Thanh lúc này đã mất hết tinh thần chiến đấu, chỉ mong cầu hòa, bèn cử người sang đàm phán với quân Anh. Hiệp ước Nam Kinh được ký kết. Lâm Tắc Từ sau đó bị đổ lỗi và cách chức. Ông khẩn thiết xin hoàng đế chú trọng canh tân đất nước, cải thiện quốc phòng và bài trừ ma túy nhưng Đạo Quang gạt bỏ.

Nhà Thanh chấp nhận bồi thường toàn bộ chiến phí, thuốc phiện cho Anh. Hong Kong được chuyển giao cho Anh. Mở các cảng lớn cho thương nhân Anh buôn bán tự do. Lợi ích của Anh phải được đặt lên hàng đầu trong quá trình nhà Thanh tiến hành giao thương với bất kỳ quốc gia nào khác. Tổng cộng nhà Thanh phải bồi thường cho Anh hơn 2.000 vạn lạng bạc. Thuốc phiện sau đó cũng được buôn bán hợp pháp ở Trung Quốc.

Sự thất bại trong chiến tranh thuốc phiện đánh dấu quá trình suy thoái và diệt vong của nhà Thanh. Trung Quốc lúc này không còn là cường quốc hàng đầu châu Á nữa mà nằm dưới sự kiểm soát, chèn ép của phương Tây, đặc biệt là Anh.

Thất bại trong chiến tranh thuốc phiện cũng mở ra thời kỳ được giới sử gia gọi là “bách niên quốc sỉ” (mối nhục trăm năm của đất nước) khi Trung Quốc liên tục bị các nước phương Tây, Nhật Bản can thiệp và xâm chiếm lãnh thổ, theo Sohu.

Nguồn: http://danviet.vn/chien-tranh-thuoc-phien-hai-chien-voi-nguoi-anh-va-moi-han-tram-nam-trong-lich...

Mối nhục Tĩnh Khang: 2 vua TQ bị ngoại bang đày đọa, nỗi uất hận đi vào kiếm hiệp Kim Dung

Anh hùng xạ điêu – một trong những tiểu thuyết kiếm hiệp nổi tiếng nhất của nhà văn Kim Dung – từng đề cập tới...



Cuộc chiến nha phiến nỗi ô nhục của người Trung Hoa


Thời Càn Long (1711 – 1799) đã ghi dấu sự thịnh trị cuối cùng của triều đại phong kiến Trung Hoa. Trên thực tế, ngay chính khi Càn Long trị vì, phía bên trong cũng đã tồn tại quá nhiều bất lợi, quan lại tham nhũng, quốc khố trống rỗng, bạo loạn kéo dài… Năm 1795, Càn Long nhường ngôi cho con trai thứ là Vĩnh Diễm, lui về làm Thái thượng hoàng. Vĩnh Diễm lấy hiệu là Gia Khánh. Những năm đầu làm vua, khi mà Càn Long còn tại thế, Gia Khánh gần như không có nhiều quyền lực.

Gần 4 năm sau khi nhường ngôi, Càn Long băng hà. Ngay khi Thái thượng hoàng mất, Gia Khánh đã thể hiện quyết tâm chấn chỉnh lại triều ca, trừ bỏ gian thần, tuyên chiến với tệ nạn thuốc phiện. Tuy nhiên, những người phương Tây mang thuốc phiện đến Trung Hoa mạnh hơn Gia Khánh tưởng… Kết cục, Gia Khánh và sau này là vua Đạo Quang (con trai của Gia Khánh), rồi Hàm Phong (con trai của Đạo Quang)… phải chịu mối nhục xâu xé từ các nước phương Tây kéo dài gần một thế kỷ, từ 1821 cho đến tận năm 1911.

Thế kỷ XVII đầu XVIII, người Anh tỏ ra lấn lướt phần còn lại của Châu Âu nhờ vào sự phát triển thần kỳ về hải quân. Để minh chính cho sự phát triển này thì Trung Hoa là cái đích họ nhắm tới tại Châu Á sau khi đã bài được người Pháp ở Ấn Độ. Năm 1792, người Anh phái sứ thần Mac Cartrey đến Bắc Kinh xin được thông thương, nhưng Càn Long từ chối. Năm 1816, họ tiếp tục phái sứ thần đến Bắc Kinh, xin thông thương thêm lần nữa nhưng lại tiếp tục thất bại. Triều đình nhà Thanh muốn họ phải chọn cách thông thương như người Bồ Đào Nha, Hà Lan hay Ả Rập, tức là chỉ được giao thương với số ít người Hoa làm trung gian. Những người Hoa làm trung gian này, sẽ có trách nhiệm nộp thuế cho triều đình, người phương Tây không được tự do đi lại trên đất Trung Hoa. Thời điểm này, người phương Tây thu mua của Trung Hoa nhiều nhất là trà và tơ lụa. Họ bán lại, vải dệt, đồ nỉ, đồng hồ, vài loại máy móc… Và thứ quan trọng nhất mà họ buôn bán cho Trung Hoa chính là thuốc phiện.

Theo nghiên cứu của cố học giả Nguyễn Hiến Lê, thuốc phiện được người Ả Rập đem vào Trung Hoa từ thế kỷ thứ VII, thời nhà Đường. Người Bồ Đào Nha mang thuốc phiện vào Trung Hoa giữa thế kỷ thứ XIII, thời nhà Minh. Ban đầu, thuốc phiện vào Trung Hoa rất ít, giới đại phu của Trung Hoa xem nó là một vị thuốc với tên gọi rất mỹ từ là “Phúc thọ cao”, với tác dụng dùng làm thuốc ngủ, dịu cơn đau.

Từ thế kỷ thứ XVI, người Trung Hoa bắt đầu dùng tẩu để hút thuốc phiện như là cách giải trí của phường nhà giàu, quan lại. Thuốc phiện, được xem như là một thứ để thể hiện đẳng cấp. Về sau, giàu nghèo gì cũng hút thuốc phiện cả. Trải qua thêm một thế kỷ nữa, thế kỷ thứ XVII, công ty Đông Ấn của Anh bắt đầu sản xuất và nhập vào Trung Hoa lượng thuốc phiện cực lớn. Đỉnh điểm có năm, người Anh mang vào Trung Hoa đến 40 nghìn thùng nha phiến, mỗi thùng có khối lượng 70 kg, nhẩm tính, chỉ riêng người Anh họ đã mang vào Trung Hoa 2.800 tấn thuốc phiện/năm. Hàng chục triệu người Trung Hoa mê muội trong ảo giác do thuốc phiện mang lại.

Để chống lại sự suy đồi của người dân Trung Hoa trong ngầy ngụa khói thuốc phiện, Gia Khánh và cả Đạo Quang (về sau) liên tiếp ban nhiều sắc lệnh cấm thuốc phiện, nhưng bất thành. Chỉ tính riêng Quảng Châu trong một năm, số tiền mà người Trung Hoa phải trả cho lượng thuốc phiện nhập cảng là 30 triệu lạng bạc. (Con số để so sánh -  năm 1685 đời Khang Hy, quốc khố chỉ thu được gần 25 triệu lạng bạc. Năm 1770 đời Càn Long thu được 29 triệu lạng bạc. Số liệu này đủ cho thấy, người Trung Hoa đốt bạc vào thuốc phiện nhiều như thế nào).

Tuy nhiên, triều đình càng ngăn cấm, người dân hút càng nhiều. Đám thương nhân mang thuốc phiện vào Trung Hoa ngày càng dày đặc với sự tiếp tay của bọn quan lại biến chất. Thuốc phiện được đưa vào Trung Hoa theo kiểu, tàu buôn Anh neo ở ngoài khơi, xa bờ một quãng, khỏi hải phận Trung Hoa, bọn buôn lậu chèo thuyền nhỏ ra chở thuốc phiện vào bờ để phân phối lại cho đầu nậu, đầu nậu cung cấp cho con nghiện.

Năm 1820, Gia Khánh băng hà, con trai thứ của Gia Khánh là Mân Ninh nối ngôi, hiệu Đạo Quang. Giới sử Trung Hoa không đánh giá cao về năng lực của Đạo Quang. Tuy nhiên, thừa hưởng đường lối bài trừ thuốc phiện từ Gia Khánh, Đạo Quang đã có những động thái quyết liệt trong việc dẫn đến cuộc chiến nha phiến tại Trung Hoa.

Năm 1830, Đạo Quang ban bố thánh chỉ, yêu cầu các tỉnh thi hành việc cấm thuốc phiện. Đạo Quang xuống chỉ, lệnh cho những người nghiện trong vòng một năm phải tự cai, đoạn tuyệt với thuốc phiện. Nếu như hết thời hạn một năm ấy, người nghiện vẫn còn tái nghiện sẽ bị xử tử. Đồng thời, ban tiếp sắc lệnh “lập bảo”, theo cách: cứ mười người thì cơ cấu thành một “bảo”. Người trong “bảo” có trách nhiệm khuyên răn lẫn nhau để cùng bỏ thuốc phiện, nếu có một người hút thì chín người kia đều bị tội, người hút, người bán đều bị xử tử; quan lại biết mà không báo thì bị cách chức.

Tiếp đến, Đạo Quang điều Lâm Tắc Từ, quan nhân nổi tiếng cứng rắn và thanh liêm, từ Hồ Quảng về Bắc Kinh, trong 8 ngày liên tục 8 lần nghe kế sách của Lâm Tắc Từ trong việc bài trừ thuốc phiện. Sau, Đạo Quang phong cho Lâm Tắc Từ Khâm sai Đại thần kiêm Tiết chế Thủy sư Quảng Đông để thi hành việc cấm tuyệt đối buôn bán thuốc phiện. Họ Lâm đến Quảng Châu (tỉnh lị của Quảng Đông), ngay lập tức điều quân tịch thu hơn 3.500 tẩu dùng để hút thuốc phiện cùng 1 vạn 2 nghìn lạng thuốc phiện để tiêu hủy. Lâm chỉ đạo quân lính xây những công trình phòng thủ tại bờ biển, đem quân đến đóng với mục đích xua đuổi thuyền chở thuốc phiện của người Anh.

Tiếp, Lâm viết thư cho Lãnh sự Anh, yêu cầu nội trong 3 ngày, toàn bộ thương nhân Anh phải giao nộp cho triều đình số thuốc phiện mà họ đã tích trữ. Thương nhân Anh từ chối, Lâm đem quân đến tận nhà truy bức. Hoảng sợ, thương nhân Anh miễn cưỡng giao nộp 1 nghìn 3 trăm thùng thuốc phiện.

Lâm gạt, cho rằng người Anh vẫn còn trữ thuốc phiện. Lâm mang quân bao vây Lãnh sự Anh, khí thế như sắp sửa tấn công. Lãnh sự Anh đành phải khuyên thương nhân giao nộp thuốc phiện. Lần này, thương nhân Anh phải giao toàn bộ cho họ Lâm, tổng cộng là hơn 2 vạn thùng. Lâm tự tay xem xét, kiểm tra rồi hạ lệnh cho quân đổ toàn bộ số thuốc phiện ấy xuống biển. Lâm ra nghiêm lệnh, biết nếu về sau thuyền buôn nào vào bến mà chở thuốc phiện thì hàng hóa bị sung công, người bị tội chết.

Đạo Quang, vị hoàng đế thứ 8 của nhà Thanh.

Người Anh rất khó chịu với Lâm, nhưng vì Lâm thực thi lệnh của Đạo Quang nên họ chưa có cái cớ hợp lý. Trong lúc mối quan hệ giữa họ Lâm và người Anh hết sức căng thẳng thì bất ngờ, một chiếc tàu của Anh ghé lại Hương Cảng để mua bán. Trong lúc chờ hàng, thủy thủ người Anh lên bờ uống rượu say và ẩu đả, đánh chết một người Trung Hoa rồi bỏ trốn.

Họ Lâm yêu cầu Lãnh sự Anh giao kẻ sát nhân để trừng thị theo luật pháp Trung Hoa, “Sát nhân thường mạng, người Trung Hoa hay người nước khác đều phải xử lý như nhau”. Lãnh sự Anh từ chối yêu cầu này của Lâm, họ bảo “Luật Anh quy định, say rượu ẩu đả lỡ tay đánh chết người, nặng lắm thì bị xử phạt 20 bảng và chịu giam cầm nửa năm”. Lâm tức giận, hạ lệnh cấm người Trung Hoa buôn bán với người Anh. Lần này, người Anh đã phản ứng. Đầu mùa hạ năm 1840, 15 nghìn quân Anh đến Ma Cao (Áo Môn) trên 15 chiếc thuyền chiến. Cuộc chiến nha phiến lần thứ nhất chính thức bùng nổ.

Quân Anh khai hỏa, nổ súng tấn công Quảng Châu. Vì đã lường trước người Anh sẽ tấn công, nên họ Lâm đã có sự chuẩn bị rất kỹ. Quân Thanh chống trả, quân Anh không đổ bộ vào Quảng Châu được.

Tránh Quảng Châu, quân Anh tiến lên phương Bắc, bắn phá điên loạn vào các quân doanh của nhà Thanh, chiếm được nhiều đảo và nhiều thị trấn một cách dễ dàng vì khí giới của Thanh đã kém xa, mà quân Thanh cũng thiếu tinh thần, quan tướng Thanh rất tồi tệ: lính của họ là lính ma, chỉ có trên giấy tờ. Quan tướng ghi tên đầy tớ, bà con vào sổ lính để nhận lương, chứ đám quân ma này không biết cách chiến đấu, không biết cách sử dụng súng. Khi được tin quân Anh vào Chiết Giang, vây hãm Định Hải rồi vào hải khẩu Thiên Tân, triều đình nhà Thanh vô cùng hoảng hốt. Họ cuống cuồng tìm cách thương lượng với quân Anh thông qua Lãnh sự Anh.

Lãnh sự Anh trao cho họ thư của Thủ tướng Anh bao gồm 6 điều khoản quan trọng, như: bồi thường hàng hóa đã bị thiêu hủy; mở Quảng Châu, Hạ Môn, Phúc Châu, Định Hải, Thượng Hải làm thương phủ (bến cho các tàu buôn) để cho thuyền Anh chở nha phiến vào, bồi thường quân phí… Nhà Thanh không nói không rằng về điều khoản trên, chỉ âm thầm lấy lòng người Anh bằng cách cắt chức Lâm Tắc Từ, điều Tổng đốc Kì Thiện về Quảng Châu thay thế. Kì Thiện, bản chất nhút nhát, ngu xuẩn, luôn cho rằng chỉ cần người Anh hài lòng, Thanh triều sẽ yên ổn. Thế nên, vừa đến Quảng Châu, Kì Thiện hạ lệnh cho phá tan các điểm phòng thủ trên bờ biển mà họ Lâm đã dày công xây dựng nhằm minh chứng “một tấm lòng thành” cho người Anh vừa ý. Chưa kể, Kì Thiện còn luôn tỏ ra khúm núm, bợ đỡ Lãnh sự Anh và Hải quân Đô đốc George Elliot.

Thế nhưng, Kì Thiện càng tỏ ra thuần phục, người Anh càng lấn tới. George Elliot yêu cầu Kì Thiện phải nhường Hương Cảng cho Anh, bồi thường 62 triệu lạng bạc cho số nha phiến mà họ Lâm đã tiêu hủy trước đó, thêm 6 triệu lạng bạc tiền quân phí… Vượt quyền Thanh Triều, Kì Thiện nhanh chóng đồng ý. Đến khi Đạo Quang nhận được tin báo thì đã muộn, Đạo Quang rất giận dữ, kiên quyết không phê chuẩn sự chấp nhận của Kì Thiện với người Anh. Quân Anh tiếp tục bắn phá.

Kì Thiện đã phá hủy hoàn toàn các điểm phòng thủ nên Quảng Châu nhanh chóng thất thủ, quân Anh dễ dàng chiếm được đến 500 khẩu đại bác của quân Thanh. Thừa thắng, quân Anh theo bờ biển ngược lên chiếm Hạ Môn, Thượng Hải, rồi ngược dòng sông Dương Tử, nã đại bác vào Nam Kinh. Thanh triều khiếp nhược, đành phải chấp nhận ký Điều ước Nam Kinh (1842 - Trung Hoa thường gọi đây là Ngũ khẩu thông thương điều ước), điều ước đầu tiên Trung Hoa bỏ cái huy hiệu Thiên triều mà đứng vào địa vị bình đẳng ký với nước khác.

Điều ước gồm 12 khoản mà những khoản trọng yếu như sau: Cắt nhường Hương Cảng cho Anh; Khai phóng năm hải khẩu Quảng Châu, Hạ Môn, Phúc Châu, Ninh Ba, Thượng Hải làm thương phụ cho người Anh buôn bán, cùng với vợ con cư trú; Bồi thường cho Anh 21 triệu đồng bạc Mễ Tây Cơ, hàng hóa nhập khẩu chịu một thứ thuế công bình do Trung Hoa công bố, khi thương nhân Trung Hoa chuyển vào nội địa, không phải chịu thêm thuế nào nữa, công văn hai nước trao đổi với nhau sẽ theo hình thức bình đẳng.

Việc ký điều ước này, nhà Thanh đã vô hình trung thừa nhận sự yếu kém của mình trước người Anh, họ hoàn toàn tỏ ra thuần phục những người da trắng đến từ phương Tây ngay thời điểm này. Đó là nỗi nhục mà bất cứ người Trung Hoa nào đều cảm nhận được nhưng bất lực

Ngô Tuệ Minh, CAND

Chuyện nhà Thanh làm mất đất TQ sau Chiến tranh Nha phiến với Anh

  • Nguyễn Giang
  • bbcvietnamese.com
The Arrow

NGUỒN HÌNH ẢNH,UNIVERSAL HISTORY ARCHIVE

Chụp lại hình ảnh,

Quan quân nhà Thanh lên tàu The Arrow giật cờ của Anh Quốc trong Chiến tranh Nha phiến lần hai. Nhưng các giao tranh chỉ đem lại thất bại cho Trung Hoa.

Ngày 15/01 năm 1840, Tổng đốc Lưỡng Quảng, Lâm Tắc Từ công bố một lá thư gửi Nữ Hoàng Victoria, yêu cầu người Anh ngừng đem nha phiến vào Trung Quốc.

Phụng mệnh Hoàng đế Đạo Quang đi tiễu trừ nạn nha phiến, tên tuổi Lâm Tắc Từ (1785-1850) đã gắn liền với nỗ lực tự vệ thất bại của Trung Hoa trong thế kỷ 19.

Nhưng tư duy của ông cũng phản ánh hạn chế của quan lại Trung Hoa lúc Phương Tây bành trướng theo các nguyên lý kinh tế mà nhà Thanh không thể hiểu nổi.

Trong lá thư được đăng ở Quảng Châu, Lâm Tắc Từ kêu gọi Nữ Hoàng Anh hãy "chọn lựa những thần dân để ngăn bọn xấu, bọn vô lại không sang Trung Hoa".

Lâm Tắc Từ vẫn tin rằng nạn buôn lậu nha phiến vào Trung Quốc để thu bạc trắng của người Anh xảy ra chỉ vì một số cá nhân bất hảo.

Trung Quốc

NGUỒN HÌNH ẢNH,BETTMANN

Chụp lại hình ảnh,

Một phụ nữ Trung Hoa nghiện bàn đèn thuốc phiện. Anh Quốc đã bán vào Trung Quốc thời nhà Thanh hàng nghìn tấn nha phiến, gây hủy hoại sức khoẻ người dân và rường mối xã hội để thu về hàng vạn lượng bạc

Ông nói Thiên Triều sẽ tha tội cho những người Anh nào đã trót buôn thuốc phiện vào Trung Quốc "vì nhầm lẫn" (by mistake), và không hiểu luật lệ sở tại.

Ông nêu quan điểm 'đức trị' của Nhà Thanh để hỏi Nữ hoàng Victoria không chấp nhận nha phiến ở Anh thì sao bà có thể để chuyện đó xảy ra với Trung Quốc.

Nhưng công ty Đông Ấn được Hoàng gia Anh bảo trợ không chỉ làm chủ một phần Ấn Độ mà còn độc quyền trồng nha phiến ở Bengal để bán vào Trung Hoa.

Hỗ trợ cho họ là kế hoạch 'ngoại giao pháo hạm' của chính quyền Anh nhằm ép Trung Quốc mở cảng biển, nhân danh 'tự do thương mại' và 'tự do truyền đạo'.

Trong khi đó, Lâm Tắc Từ vẫn coi người Anh chỉ là một thứ 'rợ', giống các bộ lạc du mục đánh vào Trung Quốc các thế kỷ trước.

Cứ lấy lễ giáo Thiên Triều để giáo hóa hẳn họ phải nghe.

Tàu Phương Tây

NGUỒN HÌNH ẢNH,DEA PICTURE LIBRARY

Chụp lại hình ảnh,

Liên quân Phương Tây dùng 'ngoại giao pháo hạm' buộc Thanh triều mở cửa

Trung Quốc

NGUỒN HÌNH ẢNH,HULTON ARCHIVE

Chụp lại hình ảnh,

Dù kiên cường chống ngoại xâm, các nhóm dân quân tự tổ chức ở vùng quê Trung Quốc, gồm cả thiếu niên, chỉ có gậy và lá chắn bằng tre, gỗ, không thể địch nổi các pháo hạm và súng trường của Phương Tây

Sau một vụ va chạm vì lính Anh say rượu giết chết dân Trung Quốc mà không trao nộp thủ phạm cho quan chức Thanh, Lâm Tắc Từ ra tối hậu thư, rồi cho đốt 1400 tấn nha phiến của Anh ở Quảng Châu.

Tháng 6/1840, Anh Quốc cử 16 thuyền chiến đưa quân lính và cả nhân viên của công ty sản xuất nha phiến Jardine Matheson & Co. đến Quảng Châu.

Trong hai năm liền, quân Anh chặn cảng, bắn phá các thành trì của Trung Quốc, lên bộ chiếm đô thị và ép nhà Thanh đàm phán.

Thời kỳ nhượng địa

Cuộc chiến Nha Phiến lần đầu đã làm bộc lộ toàn bộ những yếu kém chiến lược, chiến thuật, khả năng tác chiến của quân Thanh.

Trung Quốc

NGUỒN HÌNH ẢNH,BETTMANN

Chụp lại hình ảnh,

Tranh vẽ lễ ký kết Hoà ước Thiên Tân lần đầu năm 1858 giữa nhà Thanh với các sứ thần Anh và Pháp

Khi giao tranh kết thúc, nhà Thanh phải ký hòa ước Nam Kinh (1842), bồi thường chiến phí cho Anh, mở 11 cảng và cho truyền đạo tự do.

Hương Cảng (Hong Kong) và vùng cửa sông Châu Giang trở thành nhượng địa 99 năm cho Anh.

Con số 99 năm được ghi vào đó chỉ để Thanh triều khỏi mất mặt vì hai bên đều nghĩ nhượng địa đó là vĩnh viễn.

Điều cay đắng nhất cho Lâm Tắc Từ là dù nhận mật lệnh của vua để làm mạnh tay với quân Anh, ông đã bị tước chức khâm sai đại thần, cho về làm quan ở phía Bắc.

Các tính toán tiếp theo của nhà Thanh đều không cứu vãn được đất nước.

Tới cuộc chiến Nha Phiến lần hai, chiến thuyền Anh-Pháp lên tận Thiên Tân, uy hiếp triều đình.

Một hòa ước được ký năm 1858, mở toang cánh cửa Trung Quốc cho các đại cường xâu xé.

Sau Anh và Pháp đến Đức, Nga, Mỹ và Nhật đều vào bắt nạt Trung Quốc, biến nước này thành một mạng lưới các đặc khu - thuộc địa (enclaves - colonies).

Cho đến đầu thế kỷ 20, danh sách các đặc khu, gồm tô giới và nhượng địa lên tới hàng chục.

Tại đó, luật ưu tiên người nước ngoài và dân Trung Quốc chỉ vào làm thuê, bán sức lao động.

Dù đến sau Bồ Đào Nha, Anh là nước 'đầu têu' trong vụ bức bách Trung Quốc trao quyền 'tối huệ quốc' cho Phương Tây nên phần bánh của Anh là to nhất.

Bên cạnh tô giới ở Bắc Kinh, Thượng Hải, Hạ Môn, Anh Quốc có thuộc địa Hong Kong và quyền vào hàng loạt cảng biển, cảng sông trên toàn Trung Hoa.

Ngoài Anh, số nhượng địa của nước khác có thể điểm ra như sau:

  • Tô giới của Pháp ở Thiên Tân, Thượng Hải, Trạm Giang, Hán Khẩu, Vân Nam và đường xe lửa nối Côn Minh với Hà Nội đã thuộc Pháp.
  • Tô giới của Mỹ ở Thiên Tân, Hán Khẩu.
  • Tô giới của Nga ở Đại Liên, Hán Khẩu và đường xe lửa Cáp Nhĩ Tân.
  • Tô giới của Đức ở Thanh Đảo, Thiên Tân, Hán Khẩu và một số nơi khác.
  • Tô giới của Nhật ở Đại Liên, Hàng Châu, Tô Châu, Trùng Khánh và một số tỉnh khác.
  • Trung Quốc cũng mất hẳn Đài Loan cho Nhật, và mất mọi quyền ở Triều Tiên để Nhật biến xứ sở đó thành thuộc địa.
  • Ngoài Bồ Đào Nha đã chiếm Macau, đến cả Hà Lan, Ý và Bỉ cũng có 'phần bánh' ở Trung Quốc.

Đế quốc Trung Hoa rơi vào một thế kỷ ô nhục, và cái nhìn của họ với bên ngoài, nhất là về người Anh được sử gia A. P. Thornton mô tả như sau:

"Người Mỹ là bạn bè giả dối. Người Nga thì bất định và tệ hơn là rất kém hiệu năng. Người Nhật như thú dữ săn mồi nhưng không ai ngạc nhiên về họ. Nhưng trong con mắt người Trung Hoa thì bọn xấu đầu bảng vẫn là Anh Cát Lợi. Họ là siêu đế quốc và kẻ áp bức Trung Quốc."

Chỉ cần học kỹ thuật là đủ?

Trước khi qua đời năm 1850, Lâm Tắc Từ được vời ra làm quan và để lại nhiều bài học quý giá cho người Trung Quốc.

Ông thấy có nhu cầu thu thập bản đồ thế giới để hiểu về kẻ thù, và các ghi chép của ông sau được đăng trong bộ Hải quốc Đồ chí.

Tuy thế, dù dẫn đầu trường phái cải cách, đến lúc chết Lâm vẫn không hiểu nguyên tắc thương mại tự do, và mục đích của các nước Phương Tây là gì.

Thượng Hải

NGUỒN HÌNH ẢNH,GETTY IMAGES

Chụp lại hình ảnh,

Thượng Hải có các khu phố Âu là nhượng địa của Trung Quốc cho nước ngoài

Ông vẫn tin rằng văn hóa Trung Hoa là ưu việt hơn và để tự cường thì chỉ cần học kỹ thuật, công nghệ của bọn 'man di mọi rợ' từ Tây Phương.

Khi đến Quảng Châu, ông thấy nhiều quan lại tham nhũng đã làm ngơ để ăn tiền, hoặc tiếp tay cho nạn buôn lậu đưa chất gây nghiện từ tàu của người Anh vào bờ.

Ông tin rằng để chặn nạn tham nhũng thì cần đề cao 'vua sáng, tôi hiền' theo kiểu 'đức trị'.

Lá thư của ông chẳng vào giờ đến tay Nữ hoàng Victoria, và giả sử có đến thì cũng không thay đổi gì.

Sau đó, chính báo The Times of London lại đăng bản dịch tiếng Anh của lá thư.

Dư luận Anh và một phần giới trí thức cũng chia sẻ sự phẫn nộ của Lâm Tắc Từ trước tệ nạn dùng nha phiến đầu độc người Trung Hoa để kiếm lời.

Nhưng Anh Quốc và các đại cường vẫn khai thác Trung Quốc cho tới khi Thanh triều sụp đổ.

Sang thời Trung Hoa Dân Quốc, các tô giới của nước ngoài vẫn tồn tại.

Điều gây phiền toái là mỗi đặc khu có một luật riêng và nhiều băng đảng tội phạm gây án ở khu này chạy sang khu khác để tránh tội.

Các đặc khu chỉ bị xóa khi Mao Trạch Đông giành chiến thắng trong cuộc nội chiến năm 1949.

Macau và Hong Kong thì mãi đến tận cuối thế kỷ 20 mới được trả về 'cố hương'.

Di sản của các đặc khu kinh tế

Trung Quốc sau đó chủ động mở các đặc khu như thời ở Quảng Châu sau Chiến tranh Nha Phiến nhưng để chủ động thu hút công nghệ, đầu tư tư bên ngoài.

Một chi tiết đáng nhớ là Liên Xô cũng tiếp quản khu tô giới của Đế quốc Nga ở Đại Liên và giữ cho đến tận năm 1955 mới trả cho 'các đồng chí Trung Quốc'.

Những tô giới của ngoại kiều như khu phố Anh, phố Pháp ở Thượng Hải nay để nhiều kiến trúc Âu-Á thú vị.

Nhưng chúng là vết thương tinh thần sâu sắc, định hình tư duy của người Trung Quốc trong thế kỷ 20, khiến họ coi quan hệ quốc tế là 'mạnh được yếu thua'.

Ngày nay, thì thời thế đã thay đổi, thậm chí 180 độ.

Hambantota
Chụp lại hình ảnh,

Cảng Hambantota đã được trao cho Trung Quốc thuê 99 năm vì nước chủ nhà Sri Lanka nợ các công ty Trung Quốc hàng tỷ USD

Không chỉ rửa được 'nỗi nhục 100 năm', Trung Quốc còn thành đại cường kinh tế với sức mạnh quân sự dâng lên mạnh mẽ.

Có ý kiến nói Trung Quốc lại đang dùng chính sách 'creditor imperialism', đem đồng tiền và tín dụng để mở cảng biển, đặc khu trên thế giới.

Các đặc khu ngày nay khác tô giới ngày xưa nhiều, vì phần lớn do các nước có chủ quyền làm ăn kém cỏi mà phải cần tín dụng xây cơ sở hạ tầng.

Nhưng người ta cũng nói Trung Quốc đang nhắc lại thông điệp hệt như Anh ngày trước về 'tự do thương mại' để bành trướng kinh tế.

Brahma Chellaney viết trên The Project Syndicate (12/2017) rằng Vành đai và Con đường (BRI) đang đẩy cửa để Trung Quốc vào khai thác thị trường, tài nguyên và nhân khẩu của nhiều nước Á Phi.

Vì thế không lạ khi đã có phản ứng của giới trí thức bản địa lo ngại những khoản cho vay với lãi suất thị trường từ BRI là một thứ gông cùm kinh tế kiểm mới.

Nếu không tự cường được, các nước yếu kém, tham nhũng sẽ phải 'nộp cảng' vì nghiện Reminbi như nha phiến thời Lâm Tắc Từ.


Chú thích ảnh

Các tàu chiến của Anh thắng thế trong cuộc Chiến tranh Thuốc phiện (hay Chiến tranh Nha phiến) lần thứ nhất. Ảnh: Wikimedia Commons


Chú thích ảnh
Cảnh trồng chè ở Trung Quốc.
Đó là một công việc đầy rủi ro, nhưng với thù lao 624 USD mỗi năm - gấp năm lần mức lương của Fortune - cùng bản quyền thương mại đối với bất kỳ cây chè nào ông lấy được trong chuyến đi của mình, nhà khoa học khó có thể từ chối.


Năm 1848, Fortune bắt đầu hành trình thứ hai đến Trung Quốc nhưng lần này, với tư cách là một kẻ buôn lậu bí mật. Để vượt qua kiểm soát an ninh ở các cảng, Fortune đã cải trang thành một thương gia Trung Quốc bằng cách cắt tóc theo kiểu địa phương và mặc trang phục truyền thống.

Tiếp đến, ông phải thu thập các mẫu chè và tìm cách vận chuyển chúng đến Ấn Độ. Tổng cộng, Fortune đã thu thập thành công 13.000 cây chè và 10.000 hạt giống từ các tỉnh trồng chè trên khắp Trung Quốc và tìm cách đưa chúng qua biên giới.

Chú thích ảnh
Vùng trồng chè ở Vũ Di Sơn, tỉnh Phúc Kiến là nơi hẻo lánh mà nhà thực vật học Fortune đã thâm nhập được. 
Nhưng trong chuyến hàng lậu đầu tiên, hầu hết các cây chè được Fortune thu thập đã chết trên hành trình. Sau nhiều thử nghiệm và sử dụng một phương pháp mới - dùng hộp kính đặc biệt để giữ an toàn cho cây trong chuyến đi khó khăn ra khỏi Trung Quốc - Fortune cuối cùng đã đưa được 20.000 cây chè phi bản địa đến vùng Darjeeling của Ấn Độ.

Cuối cùng, nước Anh đã thành công trong việc tìm cách trồng, thu hoạch và tự sản xuất chè ở Ấn Độ, phá vỡ sự độc quyền hàng thế kỷ của người Trung Quốc. Lượng chè sản xuất tại Trung Quốc vì thế đã giảm đáng kể xuống còn 41.000 tấn/năm, trong đó chỉ có 9.000 tấn được xuất khẩu.

Trung Quốc nhanh chóng tụt lại phía sau trong thương mại khi người Hà Lan và Mỹ cũng theo bước Anh, tiến hành các cuộc tấn công vào những vùng trồng chè ở nước này để chiếm địa bàn sản xuất.

Ảnh hưởng của chiến dịch trộm cắp thương mại của Anh và các hiệp ước bất công sau Chiến tranh Thuốc phiện đã làm thay đổi đáng kể nền kinh tế Trung Quốc, đến nỗi đất nước này đã không thể phục hồi hoàn toàn cho đến những năm 1950.

Và phải mất 170 năm Trung Quốc mới có thể khôi phục vị thế là nhà xuất khẩu chè lớn nhất thế giới.




 Bản để in  Lưu dạng file  Gửi tin qua email  Thảo luận


Những nội dung khác:
Passport VN [29.07.2022 16:44]




Lên đầu trang

     Tìm kiếm 

     Tin mới nhất 
Trọn đời trung thành với Nga, Tàu, Bộ trưởng Công an CS Việt Nam hội kiến thư ký Hội đồng An ninh Nga thảo luận về Ukraine
Liên hợp quốc thông qua nghị quyết yêu cầu Nga bồi thường thiệt hại cho Ukraine
Không phải TBT Nguyễn Phú Trọng là người toàn quyền cai trị đất nước mà chính là trong tay Thái Thú Tô Lâm, đại tướng CA gốc Hoa đượcTãp tín cẩn
Nhớ! Hôm Nay Đổi Giờ! Nhưng lần đổi giờ này, có thể là lần cuối! Thời Sự Thế Giới & Việt Nam
Nga - Ukraine tử chiến, bước vào trận chiến giằng co quyết liệt khi mùa đông đang đến gần
Tổng động viên đưa thanh niên vào chỗ chết Nga đưa lính chưa qua đào tạo tới chiến trường
Người VN cẩn trọng trước nạn kỳ thị Á Châu có hệ thống - Vì sao nhân chứng thờ ơ khi thấy người gốc Á bị đánh đập giữa phố?
Thừa thắng xông lên quân Ukraine tấn công vào lãnh thổ Nga
Chê chồng yếu sinh lý cặp bồ thanh niên da đen trẻ tuồi khỏe mạnh cả vợ lẫn chồng Việt gốc Hoa bị bắn chết thảm
Ukraine đánh đuổi Nga chạy té khói không kịp mặc quần áo thoát chết, Giới lãnh đạo CSVN buồn man mác
Cái khôn và nỗi quốc nhục của TQ chỉ giõi bắt nạt CSBK!
Ukraine tổng phản công diệt Nga cứu nước, nổ tung vang rền trong nội địa Ng. Đồng bào VN hãy ủng hộ chính nghĩa
CSVN ra lệnh tay sai hải ngoại thành lập Hội Con Cháu Bác Hồ toàn thế giới Tình hình kinh tế tại Nga sau 6 tháng chiến tranh
CHXHCNVN: Quốc gia nỗi tiếng buôn nô lệ VN trên thế giới do các lãnh đạo BK chủ mưu
Vẻ vang dân tộc Việt! Thân phận công dân CHXHCNVN thời đại HCM: Người nô lệ VN tại Campuchia chạy trí mạng bơi qua sông về nước nhiều người tử vong, bị bảo vệ đánh như chó

     Đọc nhiều nhất 
Nhớ! Hôm Nay Đổi Giờ! Nhưng lần đổi giờ này, có thể là lần cuối! Thời Sự Thế Giới & Việt Nam [Đã đọc: 382 lần]
Nga - Ukraine tử chiến, bước vào trận chiến giằng co quyết liệt khi mùa đông đang đến gần [Đã đọc: 295 lần]
Không phải TBT Nguyễn Phú Trọng là người toàn quyền cai trị đất nước mà chính là trong tay Thái Thú Tô Lâm, đại tướng CA gốc Hoa đượcTãp tín cẩn [Đã đọc: 168 lần]
Trọn đời trung thành với Nga, Tàu, Bộ trưởng Công an CS Việt Nam hội kiến thư ký Hội đồng An ninh Nga thảo luận về Ukraine [Đã đọc: 145 lần]
Liên hợp quốc thông qua nghị quyết yêu cầu Nga bồi thường thiệt hại cho Ukraine [Đã đọc: 119 lần]

Trang chủ :: Tin tức - Sự kiện :: Website tiếng Việt lớn nhất Canada email: vietnamville@sympatico.ca :: Bản sắc Việt :: Văn hóa - Giải trí :: Khoa học kỹ thuật :: Góc thư giãn :: Web links :: Vietnam News in English :: Tài Chánh, Đầu Tư, Bảo Hiểm, Kinh Doanh, Phong Trào Thịnh Vượng :: Trang thơ- Hội Thi Nhân VN Quốc Tế - IAVP :: Liên hệ

Bản quyền: Vietnamville
Chủ Nhiệm kiêm Chủ Bút: Tân Văn.