Lão Sơn là tên chung mà phía Trung Quốc nói về những trận đánh ác liệt giữa quân Trung Quốc lấn chiếm với bộ đội Việt Nam trên các mỏm núi tại khu vực ngã ba Thanh Thuỷ, gồm địa bàn hai xã Thanh Đức, Thanh Thuỷ, huyện Vị Xuyên, tỉnh Hà Giang (Việt Nam) giai đoạn từ 1983-1989.

Tại những mỏm núi từng xảy ra những trận đánh giằng co, ác liệt, quân hai bên tranh giành nhau từng hốc đá, từng khe suối; Phía Việt Nam đã gọi các tên các trận đánh này theo cách riêng:

-Trận đánh bảo vệ Cao điểm 1509 diễn ra ngày 28/4/1984;

- Trận phản công đánh chiếm lại Cao điểm 772, (lính Hà Giang thời đó gọi là “ Đồi thịt băm” );

-Những trận đánh giằng co cuối năm 1984 kéo sang năm 1985 tại Cao điểm 685 (lính Hà Giang gọi 685 là “Lò vôi thế kỷ” vì đạn pháo hai bên ngày đêm bắn phá nên ngọn núi này trắng xoá như vôi…);

-Khu vực Ngã ba Thanh Thuỷ thì lính Hà Giang gọi là “Cối xay thịt” thế kỷ.

-Còn các trận đánh tại đồi Đài, đồi Cô X., thì phía Trung Quốc gọi là Điểm cao 211, 400.

Trận Cao điểm 1509

Về trận đánh bảo vệ Cao điểm 1509 ngày 28/4/1984, người viết bài này đã gặp cựu chiến binh Việt Nam Đường Minh Tuấn, ông nguyên là kế toán pháo binh đại đội 14, trung đoàn 122, Sư 313, có quê ở Hương Canh, Phúc Yên.

Đường Minh Tuấn là một trong những người lính cuối cùng rút khỏi 1509 chiều 28/4/1984 và đã kể lại như sau:

"Phía quân ta (Việt Nam), Sư đoàn 313 đã bố trí một đại đội khoảng 100 tay súng chốt giữ cao điểm này.

"Trước khi mở đợt tấn công ồ ạt vào rạng sáng ngày 28/4/1984, phía Trung Quốc đã liên tục bắn pháo vào trận địa của quân ta suốt cả tháng trước đó.

"Từ 6 giờ sáng 28/4/1984 cho tới chiều, quân ta đã chống trả quyết liệt, gây cho phía Trung Quốc nhiều thương vong, khoảng 3 giờ chiều thì 1509 bị thất thủ vì quân ta hết đạn, bộ đội của Sư đoàn 313 đã phải “ mở đường máu” để rút lui…"

Về thông tin lính Trung Quốc bắn thương binh Việt Nam trong trận đánh này, tài liệu của mạng Quốc Phòng Trung Quốc, đã mô tả như sau:

“Trung đoàn 118 của Trung Cộng phải đến 15h30 mới hoàn toàn chiếm được đỉnh 1509 sau khi đơn vị phòng ngự hy sinh đến người cuối cùng.

"Đặc biệt, có 4 nữ cán binh Cộng sản Việt Nam (CSVN) cố thủ trong hang đá, không chịu đầu hàng và lính Trung Cộng đã phải dùng súng phun lửa mới tiêu diệt được những cô gái này.

“Quân Trung Cộng cũng bị thương vong nặng: trung đoàn 118 bị chết 198 lính cùng một số bị thương. Trong đó một tiểu đoàn của trung đoàn này có tới 70% quân số bị loại khỏi vòng chiến.

Sự kiện 4 nữ cán binh cộng sản Việt Nam cố thủ trong hang đá bị lính Trung Cộng dùng súng phóng hoả thiêu chết trong hang, đã được một cán binh Trung Cộng kể lại trong hồi ký của anh ta, cũng đăng trên mạng Quốc Phòng Trung Quốc.

'Xử bắn thương binh'

Nguồn tin thứ hai do ông Hà Minh Thành, một Việt Kiều tại Nhật đã cùng tham gia đoàn làm phim của Đài truyền hình NHK Nhật Bản, làm bộ phim về chiến tranh biên giới Việt-Trung.

Ông Hà Minh Thành đã lên quay phim trên Cao điểm 1509 vào năm 2009; đạo diễn Bành Trung Nghĩa, một đạo diễn người Trung Quốc, từng có em hy sinh tại Lão Sơn thực hiện bộ phim này.

Trong một bức thư gửi cho tác giả bài viết này, ông Hà Minh Thành cho hay ông đã nghe thấy một Cựu chiến binh Trung Quốc tên Vương Hoàn Hải trực tiếp kể lại câu chuyện.

Lá thư có đoạn: “Em là Hà Minh Thành, ở Nhật xin gửi tặng anh (Phạm Viết) Đào một số hình ảnh về núi Đất bây giờ đã thuộc về Trung Quốc sau hiệp định hoạch định biên giới; tên mới của Trung Quốc bây giờ là Lão Sơn mà em đã chụp vào tháng 12 năm ngoái (2009).

“Khu vực này hiện tại vẫn còn được xem là khu vực quân sự trọng yếu do quân đội Trung Quốc quản lý. Dĩ nhiên ngoài những chỗ họ cho phép thì hầu như họ cấm chụp ảnh, quay phim với lý do có rất nhiều mìn.

“Ông Vương Hoàn Hải, một sĩ quan Trung Quốc từng tham gia cuộc chiến đó, đã cho em biết đó là nơi chôn các binh sĩ Việt Nam bị chết trong trận đó.

“Ông ta vô tình kể một chi tiết là sau khi chiếm được Núi Đất thì họ thu gom hài cốt binh sĩ cả 2 bên, thi thể lính Trung Quốc thì họ đưa về phía sâu bên Trung Quốc cách đó 10km và làm nghĩa trang liệt sĩ , còn thi thể của các liệt sĩ Việt Nam (VN) cũng như các thương binh nặng nhẹ, các tù binh bị tập trung xử bắn hàng loạt tại chỗ không phân biệt đã chết hay còn sống, họ liệng xuống cái hố đó và nhờ lực lượng Hóa học đốt, sau đó thì cho xe ủi lấp.

Sắp khánh thành 'đền tưởng niệm' Vị Xuyên

Image copyrightBLOG PHAM VIET DAO

Một công trình tưởng niệm các binh sỹ Việt Nam thiệt mạng trong chiến tranh biên giới Việt - Trung tại trận tuyến Vị Xuyên, thuộc tỉnh Hà Giang, sắp được khánh thành, theo một nhà hoạt động và blogger trong nước có nhiều năm khảo cứu độc lập về trận Vị Xuyên.

Trao đổi với BBC hôm Chủ Nhật, nhà văn Phạm Viết Đào, người có em trai hy sinh ở mặt trận này trong thời gian xảy ra cuộc chiến, cho hay:

"Chiều ngày 18/6/2016, theo thông tin của một số cựu chiến binh của Sư đoàn 356, tôi đã tìm đường lên điểm cao 468, thuộc thôn Nậm Ngặt, xã Thanh Thủy, huyện Vị Xuyên, Hà Giang; tôi đã chứng kiến việc những người thợ đang gấp rút hoàn thành ngôi Đền thờ tưởng niệm các liệt sĩ đã hy sinh anh dũng trong các trận đánh chống lại sự xâm lấn của Trung Quốc giai đoạn 1980-1989, bảo vệ vùng biên cương này của Việt Nam."

Theo blogger này thì một số nguồn tiền để xây dựng ngôi Đền thờ tưởng niệm này là đóng góp do các cực chiến binh từng tham gia chiến đấu tại Vị Xuyên-Hà Giang, một số nhà hảo tâm quan tâm tới cuộc chiến tại Vị Xuyên-Hà Giang "muốn xây dựng một ngôi đền để tưởng niệm sự hy sinh quả cảm của những đồng đội của mình trong cuộc chiến chống Trung Quốc lấn chiếm."

Nhà văn Phạm Viết Đào cho biết thêm:

"Theo số liệu ban đầu, các cựu chiến binh và các nhà hảo tâm đã quyên góp được trên 6 tỷ đồng. Chiều 18/6/2016, khi tôi đến thì ngôi đền đã xây xong điện thờ chính, hiện thợ thi công đang gấp rút khuôn viên bao quanh gồm 2 khu cách biệt…"

Khuôn viên của của ngôi đền được ông Đào mô tả là đặt trên điểm cao 468, liền kề với Cao điểm 685, nơi "cách con suối Thanh Thủy, nơi từng xảy ra những trận đánh ác liệt giai đoạn 1984-1988; Cao điểm này được mệnh danh là lò vôi thế kỷ…" - nhà văn nói:

"Liền kề với Cao điểm 685 là Cao điểm 772, lính Hà Giang mệnh danh là “Đồi thịt băn”, cao điểm này nối liền với Cao điểm 1509… Tên của điểm cao đặt theo chiều cao của cao điểm so với mặt biển."

'Khánh thành đợt một'

Image copyrightBLOG PHAM VIET DAO

Blogger Phạm Viết Đào cho hay ông đã hỏi chuyện một cựu chiến binh từng là bộ đội thuộc Trung đoàn 876, Sư đoàn 356 của Việt Nam, đơn vị từng được giao một tổ đại liên 12 ly 7, bố trí tại điểm cao 468 'bắn yểm trợ' cho trận 12/7/1984.

"Anh Lưu Văn Trì cho tôi biết chi tiết đường đạn từ điểm cao 468 tới cao điểm 772 chỉ khoảng 400 m. Như vậy, từ Đền thờ này tại điểm cao 468, theo đường đạn. ước tính khoảng 1000 m sẽ tới điểm cao 1509…"

Theo ông Đào, ngôi đền được xây dựng thành 2 khu tách biệt nhau gồm có điện thờ chính:

"Đặt trên cao, hướng chính diện nhìn thẳng lên Cao điểm 1509, phía Trung Quốc gọi là Lão Sơn và hiện Trung Quốc đã xây dựng thành một căn cứ quân sự và địa danh du lịch. Phía dưới Đền thờ chính đã san xong mặt bằng, tại đây sẽ để xây một ngôi nhà làm nơi tụ họp cho các CCB và du khách khi lên thắp hương tưởng niệm có chỗ nghỉ ngơi…

"Dự kiến ngày 25/6/2016 Ban Tổ chức sẽ tổ chức Lễ khánh thành đợt 1, nhân dịp này sẽ tổ chức quyên góp xây dựng thêm các hạng mục khác. Đường từ Thanh Thủy lên nơi xây cất Điện thờ hiện đã được đổ bê tông để ôtô du lịch nhỏ có thể lên xuống và chiều 18/6/2016, khi tôi có mặt ở đó, thì những người thợ đang gấp rút hoàn thành khuôn viên đền thờ để chuẩn bị cho lễ khánh thành tổ chức vào cuối tuần, ngày 25/6/2016.

"Đây là một công trình có ý nghĩa và hoàn toàn do người dân phần lớn từng là những người chiến đấu tại các trận đánh ác liệt tại đây quyên góp, xây dựng…" ông Đào nói thêm.

Đường từ Thanh Thủy lên nơi xây cất Điện thờ hiện đã được đổ bê tông để ôtô du lịch nhỏ có thể lên xuống;Chiều18/6/2016,những người thợ đang gấp rút hoàn thành khuôn viên đền thờ để chuẩn bị cho lễ khánh thành tổ chức vào cuốc tuần, ngày 25/6/2016…

Trước đó, báo chí Việt Nam cũng đưa tin về việc nhà nước và chính quyền địa phương ở tỉnh Hà Giang đã có dự định xây dựng một số công trình tưởng niệm cuộc chiến Vị Xuyên.

"Ông Trương Tấn Sang, nay là cựu Chủ tịch Nước, đã hứa xây dựng cụm công trình 300 tỷ tại Vị Xuyên Hà Giang trong dịp gặp các Cựu chiến bình Sư 356 năm 2015; hiện công trình này chưa khởi công.

"Còn công trình này thì cơ bản hoàn thành xong điện thờ chính, và một vài công trình phụ trợ vì số tiền 6 tỷ đem xây dựng trên núi cao rất đắt, nên anh em tổ chức khánh thành đợt một để quyên góp thêm," nhà văn Phạm Viết Đào nói thêm với BBC từ Hà Nội.

“Ông ta nói rằng không nhớ chính xác nhưng trong cái hố đó có khoảng 3.700 xác binh sĩ VN. Cho đến ngày hôm nay ông ta và các đồng đội vẫn còn ám ảnh tiếng kêu gào của các thương binh VN trong biển lửa khi hỏa thiêu họ. Em đã không cầm được nước mắt và quỳ xuống cảm tạ trước ngôi mộ hoang tàn mà trong đó có thể có thi thể của anh Tạo em của anh, một người bằng tuổi của em đã Vị quốc vong thân…”

Nhân chứng thứ ba, ông Đường Minh Tuấn kể:

“Từ trên Mỏm 1, mỏm cuối cùng em và đồng đội còn giữ được tới tầm 3 giờ chiều; bọn em còn nghe rõ đồng đội kêu la từ Mỏm 2, đồng hương ơi cứu nhau với… Sau đó thì nghe súng nổ.

“Bộ đội ta thương vong và hy sinh đều được đưa vào trong hầm, khi lính Trung Quốc tràn được lên thì chúng xả súng bắn chết cả thương binh. Trong trận đánh bảo vệ 1509 những thương binh liệt sĩ ta không mang được ai về; chắc lính Trung Quốc đã 'chôn cất' anh em mình tại chỗ… “

Qua ít nhất ba nguồn tin trên, sơ bộ có thể xác tín một sự thật: không có chuyện "có 4 nữ cán binh cộng sản Việt Nam cố thủ trong hang đá” bị bắn chết như mạng Internet của Trung Quốc đưa, mà chắc chắn đó là anh em thương binh của Việt Nam, được đưa vào hầm và đã bị bắn chết, chính Đường Minh Tuấn có nghe tiếng kêu cứu của họ…

'Quay súng bắn chỉ huy'

Cuộc chiến Vị Xuyên có nhiều chi tiết, bí mật mà thời gian sẽ phải trả lời, nếu các nhân chứng, vật chứng không bị tiêu hủy hoặc mất mát hết.

Nhân đây, xin được đơn cử ngắn gọn một tình tiết khác của cuộc chiến trong nội bộ Trung Quốc. Ấy là một binh lính Trung Quốc dám nổ sung bắn một thủ trưởng bậc cao, đó là Sư trưởng Túc Nhung Sinh, con trai Đại tướng Túc Dụ ngay tại Lão Sơn.

Một tư liệu của phía Trung Quốc đưa trên mạng cách đây không lâu viết lại câu chuyện này cụ thể như sau:

“Sau thảm bại ngày 31/5 (1985), Quân đoàn 67 (của Trung Quốc) còn xảy ra một chuyện trước sau chưa từng có trong chiến tranh với Việt Nam.

“Một chiến sĩ, vốn người Táo Trang, từ trận đánh đồi 211 may mắn được sống quay về, vào giờ ăn cơm sáng, bước vào nhà ăn sở chỉ huy Quân đoàn 67, nhằm Túc Nhung Sinh mà bắn.

“Túc Nhung Sinh nhanh nhẹn trốn xuống gầm bàn ăn, nên không bị thương. Nhưng người cảnh vệ của họ Túc thì bị giết chết, Quân trưởng Quân 67 Trương Chí Kiên bị thương xuyên bả vai, còn mười người gồm binh lính sĩ quan đang đứng tại hiện trường cũng trúng thương.

“Cả hiện trường náo loạn, tất cả đều cho rằng đây là đội đặc công mà bên Việt Nam phái sang thâm nhập đánh úp, mấy ngày sau mà chưa làm rõ được đầu đuôi là chuyện gì. Mà người chiến sĩ ấy cũng an toàn trở về từ hiện trường. Mấy ngày sau, mới phát hiện anh ấy đã tự sát tại hầm nước phía sau sở chỉ huy Quân đoàn 67.

“Trong lòng còn ôm ngọn súng, do đã qua một thời gian dài nên xác đã bốc mùi. Thế là (sự việc xảy ra ở) Quân 67 lại một lần nữa bị thông báo trong toàn quân.

“Sau khi sự việc phát sinh, Quân ủy trung ương, Bộ Công an, Bộ An ninh Quốc gia và Quân khu Tế Nam (Trung Quốc) liên tiếp phái người đến Quân đoàn 67 điều tra nguyên nhân sự việc.

“Trương Chí Kiên đang nằm viện, phải chịu việc điều tra, khóc mà nói rằng: “Tôi chưa bao giờ nghĩ đến nông nỗi quân của mình lại cầm súng bắn vào Quân trưởng của họ như vậy!”

Sau khi đưa tin về thông tin này, tôi đã gặp và trao đổi với Đại tá Bùi Như Lạc, nguyên là Sư đoàn trưởng Sư 313 của Việt Nam, người trực tiếp chỉ huy trận đánh làm tan rã sư 199 của Đại Quân khu Bắc Kinh tháng 5/1985, ông cho biết đó là trận đánh tại hai ngọn đồi phía Việt Nam gọi là Đồi Đài và Đồi cô X. nằm tại ngã ba Thanh Thuỷ.

Xin được nói thêm, sở dĩ có tên gọi là Đồi cô X., vì nó liên quan chuyện tình của một cô gái Hà Giang tuẫn tiết ở đây vì thất tình, đây chính là nơi xảy ra trận đánh lớn mà báo mạng Trung Quốc đưa.