Có nhiều giả thiết về sự ra đời của trang phục che kín mặt của phụ nữ Hồi giáo.

Trước hết, đó là do niềm tin tôn giáo. Thông thường, theo truyền thống đạo Hồi thì việc đeo mạng che mặt là điều bắt buộc với quan niệm rằng sự tôn trọng gia đình nằm ở hành động của người phụ nữ đó. Danh dự của người phụ nữ ảnh hưởng đến danh dự, uy tín của gia đình và dòng họ, danh dự người phụ nữ phụ thuộc vào phẩm giá, tiết hạnh của mình. Nếu người phụ nữ vi phạm những điều cấm đó thì người đàn ông trong gia đình có thể bị coi là yếu ớt, hèn nhát và có thể bị xã hội tẩy chay. Do vậy, để được đàn ông coi trọng và bảo vệ thì người phụ nữ không được để mọi người thấy mặt nơi công cộng. Đồng thời, do đeo mạng, người phụ nữ cũng giúp cho người đàn ông khỏi bị nhục dục cám dỗ. Ngoài ra, việc đeo mạng là hình thức mang lại tự do cho phái yếu, vì họ sẽ yên tâm hòa mình vào đời sống cộng đồng Và một yêu cầu quan trọng nữa được kinh Koran nhắc đến là người phụ nữ phải ăn mặc hết sức giản dị, kín đáo nơi công cộng.

     " Bloger (đứng) và các nhân viên của ngân hàng Indonesia trong trang phục Hijab"
            
            Ngoài lý do nguyên tắc tôn giáo thì sự xuất hiện mạng che mặt cũng liên quan đến nhiều truyền thuyết trong dân gian. Có truyền thuyết nói rằng vua Ba Tư tài giỏi Tamerlane (1336 - 1405) có rất nhiều cung tần mĩ nữ xung quanh nhưng vua quý nhất và sủng ái nhất là mỹ nhân Bibi Khanym. Tuy nhiên, Tamerlane lại quá tham vọng, thường đi chinh phục những vùng đất mới khiến nàng cảm thây vô cùng cô đơn. Một lần, khi Tamerlane đang đi xa, nàng muốn mang lại điều bất ngờ cho nhà vua nên đã cho xây một thánh đường. Trong số những thợ tài hoa nhất có một kẻ say mê sắc đẹp của nàng và hắn đã đưa ra yêu cầu là nếu không cho hắn hôn thì thánh đường sẽ không hoàn thành đúng thời hạn. Vì quá sốt ruột nên nàng đành chấp nhận. Tuy nhiên, nụ hôn của người thợ kia trên má nàng đã không thể tẩy xoá được. Tamerlane biết chuyện, vô cùng tức giận đã ra lệnh giam gã thợ vào ngục và buộc tất cả phụ nữ trong nước phải che mặt mỗi khi ra đường hay gặp người lạ. Chỉ có người chồng mới có đặc quyền ngắm vợ mình. Termaline cho rằng sắc đẹp của người phụ nữ là nguồn gốc của mọi tội lỗi. Tập quán đeo mạng che mặt của người phụ nữ Hồi giáo ra đời từ đấy.

Một truyền thuyết khác nữa là , tại vùng Cận Đông, các đời vua Assyrian đã buộc phụ nữ phải đeo mạng che mặt vì coi nó liên quan chặt chẽ đến sự riêng tư của người phụ nữ trong hậu cung. Tuy nhiên, gái điếm và nô lệ lại không được yêu cầu đeo mạng và sẽ bị đánh nếu vi phạm luật này. Do đó, mạng che mặt trở thành biểu tượng cho phảm giá của người phụ nữ. Còn ở thế kỉ 2 Hồi lịch tại Thổ Nhĩ Kỳ, mạng che mặt lại tượng trưng cho sự giàu có và quyền lực của người phụ nữ quý tộc.

Việc đeo mạng che mặt còn do các quy định trong xã hội Hồi giáo. Đến khoảng thế kỉ thứ 10 thì hàng loạt các luật mới được ban hành khiến người phụ nữ gặp nhiều bất lợi hơn trong xã hội so với trước đó. Trong một số thời kỳ, chẳng hạn triều Mamluks ở Ai Cập đã liên tiếp ban hành các điều luật hết sức hà khắc buộc phụ nữ phải đeo mạng che mặt khi ra khỏi nhà và không cho phụ nữ tham gia các hoạt động xã hội.

     (Phụ nữ Hồi giáo trong trang phục Burka)
            
            Còn sự phát triển mạnh mẽ thực sự của hijab xuất hiện cùng với cuộc cách mạng Iran. Phụ nữ được xem là nhân tố chính trong những thay đổi về đạo đức và các hành vi cá nhân. Những người phụ nữ không đeo mạng che mặt thường bị chế nhạo và bị gọi là "búp bê vẽ" và bị trừng phạt nếu xuất hiện nơi công cộng mà không che mặt. Còn ở các nước Hồi giáo khác, thập niên 70 thế kỉ trước, các cuộc tuần hành đã diễn ra liên tục nhằm chống lại việc yêu cầu các nữ sinh đại học và công chức ăn mặc theo phong cách phương Tây.

Tuy nhiên, phụ nữ Hồi giáo đeo mạng che mặt còn do chịu ảnh hưởng quá sâu sắc về truyền thống từ các thế hệ trước và họ coi đó như là một điều hiển nhiên, không thể thay đổi. Chẳng hạn đến đầu thế kỉ XX, các điều luật bắt buộc phụ nữ che kín mặt đựơc nới lỏng ở Thổ Nhĩ Kỳ hay những năm 1930 ở Iran, Reza Shah Pahlevi xoá bỏ tục đeo mạng che mặt nhưng phụ nữ đón chào tin này không phải với sự sung sướng mà là sự sợ hãi. Có người còn không dám ra khỏi nhà vì sợ tấm mạng che mặt của mình sẽ bị cảnh sát xé bỏ. Khi nhiều nhà lãnh đạo ở các nước Hồi giáo bắt đầu khuyến khích phụ nữ tham gia công tác xã hội và xuất hiện tự do hơn nơi công cộng thì nhiều phụ nữ Hồi giáo trí thức cũng đã bắt đầu ra khỏi nhà mà không đeo mạng, nhưng vẫn mặc Hijab. Năm 1910, lần đầu tiên một phụ nữ trẻ người Thổ Nhĩ Kỳ đã dám chụp ảnh khuôn mặt mình.

Trang phục truyền thống của phụ nữ Hồi giáo có 7 loại với nhiều cách choàng khăn khác nhau : 

            - Hijab tiếng Ảrập (hay Jilbab tiếng Indonesia) có nghĩa là khăn che mặt, để chỉ các loại khăn choàng của phụ nữ Hồi giáo. Những khăn choàng này có nhiều kiểu và màu sắc khác nhau. Kiểu được sử dụng thông thường nhất tại phương Tây là khăn hình vuông, che đầu và cổ nhưng để hở mặt.

            - Niqab là mạng che mặt chỉ để hở mắt, có thể được dùng với một mạng che mắt riêng. Khăn này cũng có thể được dùng cùng với một khăn chùm đầu.

            - Burka là loại khăn chùm kín nhất trong các loại khăn choàng Hồi giáo. Khăn này chùm kín cả mặt và người và có một tấm lưới dầy che vùng mắt để người sử dụng có thể nhìn ra qua tấm lưới này. Thời Taliban ở Afghanistan, hầu hết các phụ nữ đều sử dụng trang phục này.

            - Al-amira là khăn phủ gồm 2 mảnh, một khăn choàng quấn vừa vặn trên đầu, thường làm bằng vải cotton hay vải pha nylon, kèm theo là một khăn choàng hình ống.

            - Shayila là khăn dài rất phổ biến ở vùng vịnh. Khăn này được quấn qua đầu và được gài hay ghim để giữ qua vai

            - Khimar loại khăn chùm dài kiểu áo choàng xuống tại ngang hông. Khăn này che hoàn toàn tóc, cổ và vai phụ nữ.

            - Chador (hay Chadar theo tiếng Indonesia) được nhiều phụ nữ Iran sử dụng khi ra đường. Đây là một áo choàng kín. Nó thường được dùng cùng với một khăn quàng đầu nhỏ hơn, bên dưới.

Những bức ảnh dưới đây cho thấy một góc nhìn đặc biệt về Trung Đông - góc nhìn từ dưới lớp khăn trùm đầu “burqa”, “niqab” của phụ nữ đạo Hồi.

“Burqa”, “niqab” là những loại khăn trùm đầu truyền thống của phụ nữ Hồi giáo, trong đó, “burqa” được xem là loại khăn “truyền thống” nhất vì nó gần như trùm kín người phụ nữ từ đầu đến chân và thậm chí còn không cho họ được nhìn thấy thế giới bên ngoài một cách trực tiếp, bởi họ sẽ phải nhìn qua một lớp mạng che.

“Niqab” ngắn hơn, chủ yếu để che đầu và vai, trên gương mặt người phụ nữ, “niqab” chỉ để lộ đôi mắt nhưng nhiều khi đôi mắt cũng bị che nốt.

Niqab

Không phải phụ nữ Hồi giáo nào cũng cần đội “burqa” hay “niqab” bởi những loại khăn trùm đầu này gây ra rất nhiều bất tiện và cản trở trong cuộc sống thường nhật. Hiện tại, trên thế giới, vẫn đang có hàng triệu phụ nữ Hồi giáo phải đội “burqa” và “niqab” mỗi khi đi ra khỏi nhà.

Thực tế, hai loại khăn trùm đầu này chỉ còn được sử dụng ở những khu vực duy trì tư tưởng Hồi giáo thủ cựu. Việc có đội “burqa”, “niqab” hay không đôi khi là một sự lựa chọn mang tính cá nhân của bản thân người phụ nữ, dựa trên việc kinh Koran dạy rằng phụ nữ cần phải ăn vận khiêm nhường, giản dị, kín đáo.

Burqa

Phóng viên ảnh người Lebanon - anh Hassan Ammar đã quyết định thực hiện loạt ảnh ghi lại góc nhìn từ sau những chiếc “burqa” và “niqab” của phụ nữ đạo Hồi sau khi anh chứng kiến những phụ nữ sống trong vùng bị phiến quân IS kiểm soát đã bị buộc phải trùm khăn kín đầu mỗi khi bước ra khỏi nhà. Lúc này, trùm khăn “burqa”, “niqab” đã không còn là một sự lựa chọn mà đã trở thành một sự bắt buộc.

Ở nhiều quốc gia Hồi giáo, phụ nữ chỉ cần đội một chiếc “hijab” che tóc và cổ, còn khuôn mặt vẫn được để lộ. Nhưng với một chiếc “burqa”, ngay cả đôi mắt người phụ nữ cũng bị che chắn bởi một lớp mạng. Đối với người phụ nữ mới đội “burqa”, họ sẽ phải tập làm quen để làm sao di chuyển mà không bị vấp ngã.

Khi đội “burqa”, phụ nữ trước tiên sẽ cảm thấy nó rất vướng víu, bất tiện, cản trở đi lại; nếu ăn uống gì đó, họ sẽ phải đưa đồ ăn luồn xuống dưới lần vải của “burqa”.

Nhiếp ảnh gia Hassan Ammar đã chụp những bức ảnh này ở Lebanon, ở Ai Cập, nơi phụ nữ không bị bắt buộc phải đội những chiếc “burqa” kín bưng. “Burqa”, “niqab” khiến thế giới trở nên mờ nhòa trong mắt người phụ nữ, nó giống như một bức tường ngăn cách họ với thế giới xung quanh.

Một cửa hàng bán những trang phục dành cho các nữ vũ công ở Cairo, Ai Cập. Đối với những phụ nữ sống tại những khu vực bắt buộc phải đội “burqa”, việc diện những bộ trang phục như thế này là điều chắc chắn không thể “dung thứ”.

“Burqa” là món đồ mang đậm tư tưởng Hồi giáo thủ cựu, khắt khe đối với phụ nữ.

Thế giới nhìn qua chiếc khăn trùm đầu “burqa”.

Ở Lebanon, nơi có hơn một nửa dân số theo đạo Hồi, việc một nữ tín đồ có đội “burqa” hay không là lựa chọn của riêng họ. Phụ nữ thậm chí có thể mặc khá thoải mái khi đi dạo mát như thế này.

Những chiếc “burqa” khiến tất cả các phụ nữ đều giống nhau, họ không còn nét riêng để phân biệt.

Bích Ngọc
Theo Daily Mail

Hijab, khăn trùm đầu của phụ nữ Hồi giáo.   (jilbabfashion.blogspot.com)

Phụ nữ Hồi giáo với vài loại khăn trùm đầu thông dụng  (yallaitalia.it)

Burqa ở Afghanistan (còn gọi Chadri). (wikipedia.org)

Burqa ở Oman   (burqa.de)

Phụ nữ Hồi giáo nhập cư ở Barcelona sử dung Burqa.  (wordpress.com)

Burqa với hoa văn thêu tinh xảo (Ảnh của tạp chí LIFE)

       -Niqab /nɪˈkɑːb/ : loại áo choàng che kín mặt, chỉ chừa lại khoảng trống xung quanh đôi mắt. Tuy nhiên, có thể được che lại bởi một khăn voan riêng nữa. Áo này được đi kèm với một khăn trùm đầu, như khimar.( Bạn có thể nghe cách phát âm tiếng Anh niqab ở đây )  

Áo choàng loại Niqab  (newjestic.com)

Trong một cửa hiệu  (niqab.de)

Khăn voan mỏng có thể thấy nét mặt mờ mờ ảo ảo   (niqab.de)

Phụ nữ sử dụng Niqab trong lao động    (niqab.de)

Sinh viên Ai Cập trong thư viện. (GEO số tháng 10-2010, trang 28-29)

      -Hijab /hiˈdʒɑb/ :"mạng (khăn) che toàn mặt hoặc che toàn đầu" (*) loại khăn choàng đầu, thông dụng nhất, che phủ tóc, tai, cổ, ngực. Phụ nữ  mặc hijab thường chọn màu đẹp, chất liệu tốt và kèm theo là quần áo hợp thời trang theo ý thích của mình. ( nghe phát âm tiếng Anh hijab giọng Mĩ nhé).

Hijab màu sắc trang nhã (www.fashionclothingtoday.com)

Hijab với hoa văn to (picasaweb.google)

Hijab - ở Cambridge (Anh) (www.hijabshigh.com)

Hijab- ở thủ đô Stockholm, Thụy Điển (www.hijabshigh.com)

Nữ sinh viên đại học Baghdad, Iraq với trang phục hijab đến lớp.  (NatGeo số tháng 7-2011, trang 78-79)

Arập Xêut (Saudi Arabia ) : Sinh viên đại học trong một quán cà phê.  (GEO, số tháng 1-2011,trang 55)

Bạn phân biệt được chưa nào ? Từ trái qua phải :  Người mặc Niqab (1) và Hijab (3) nơi cổng  Vườn thú Safari (Thái Lan) (MF)

Học sinh theo đạo Hồi với trang phục Hijab khi đi học ở miền Nam Thái Lan (www.bangkokpost.com)

            Với các loại khăn choàng đầu này, khi nào ra khỏi nhà phụ nữ cũng phải sử dụng chúng, có nghĩa không phải chỉ dành riêng cho người đã có gia đình, mà cho giới nữ (già trẻ) nói chung. Bạn xem ảnh các học sinh tiểu học ở miền Nam Thái Lan sẽ rõ điều này.
       Bạn có thấy những nét riêng và chung của phụ nữ Hồi giáo khi  sử dụng mạng che mặt hay khăn trùm đầu chưa ? Rất duyên dáng khi dùng khăn trùm đầu Hijab, hay huyền bí đến khắc khổ, lạnh lùng với áo Burqa, Niqab. Bạn có thể tìm hiểu thêm ở đây.

Hình minh họa cho Burka, Niqab và Hijab.  (abitravels.wordpress.com)

Phụ nữ Malaysia với khăn choàng Hijab ở thủ đô Kuala Lumpur (MF)

(Hàng ngồi) 3 nữ sinh Malaysia với trang phục Hijab  trong 1 quán ăn nhanh ở Kuala Lumpur (MF)

Một thiếu nữ Hồi giáo rất ung dung, tự tin trong trang phục tôn giáo,  cổng Vườn thú Safari Thái Lan (MF)

Du lịch đến các nước thuộc khu vực Trung Đông, không khó để bạn bắt gặp những người phụ nữ Hồi giáo trong trang phục truyền thống. Họ thường đeo mạng và đầu quấn khăn (hijab), chỉ để hở duy nhất đôi mắt. Sau đây là những bí mật nằm sau tấm khăn trùm màu đen ảm đạm mà những người phụ nữ này phải theo thường ngày.

Cách quấn khăn

Một cô gái Hồi giáo có thể có hàng triệu cách quấn hijab (khăn trùm đầu). Dù vậy, đa phần phụ nữ Hồi giáo chỉ dùng 5 kiểu trong suốt cuộc đời. Ngay cả khi sinh ra ở nơi là quê hương của hijab, các cô gái Hồi giáo vẫn thường lên mạng internet để học thêm cách đeo loại khăn này.

Trang phục hàng ngày của phụ nữ Hồi giáo hầu như chỉ phủ một màu đen. Ảnh: Debbie Schlussel

Quần áo

Chuyện mua quần áo mới với các cô gái theo đạo Hồi là không thể cho đến khi họ tìm được một chiếc hijab phù hợp. Thế nhưng trang phục ra phố của phụ nữ Hồi giáo vẫn chỉ là màu đen tuyền của chiếc khăn phủ bên ngoài.

Ngoài ra, vì phải thường xuyên mang khăn trùm đầu và phủ kín tai, nhiều cô gái theo đạo Hồi thường không nghe rõ những gì người đối diện đang nói.

Ra phố vào ngày hè

Với việc trùm khăn kín cả cơ thể theo đúng phong tục, mùa hè đối với phụ nữ Hồi giáo là một cực hình. Ngày nào họ cũng phải đấu tranh tư tưởng để ra khỏi nhà và mỗi khi trở về, được trút bỏ tấm khăn là một niềm vui lớn.

Đôi khi, phụ nữ theo đạo Hồi cũng cảm thấy chán việc luôn phải giấu mình trong chiếc hijab. Họ thường lười biếng trốn trong nhà cả ngày với lý do "đeo hijab thật quá mất công".

Khách đến nhà

Nếu bạn đột ngột gõ cửa thăm nhà một cô nàng Hồi giáo, rất có thể bạn sẽ phải chôn chân cả tiếng đồng hồ chỉ để chờ chủ nhà đeo hijab. Trong những trường hợp khẩn cấp, họ còn đeo cả chăn thay thế hijab để ra mở cửa.

Nói đùa

Phụ nữ theo đạo Hồi cũng thường bông đùa khi bị hỏi những câu họ cho rằng ngớ ngẩn. Chẳng hạn, nếu nhận được câu hỏi "Cô bị hói phải không?", một phụ nữ Hồi giáo sẽ tỉnh bơ trả lời: "Vâng, cái bướu phía sau đầu tôi chính là một khối u" mà không cảm thấy ngần ngại.

Tóc búi

Các cô gái búi tóc và trùm hijab ở khu vực Trung Đông cũng thường bị đánh giá và cho rằng đang cố tình thu hút sự chú ý từ người xung quanh, nhất là khi họ dùng thêm phụ kiện để tóc gồ lên cao hơn.

Ôm ấp

Ngoài việc trùm hijab, phụ nữ Trung Đông cũng dành nhiều thời gian để tìm cách lảng tránh những cái ôm từ người khác, đặc biệt là nam giới.

Tập thể dục

Phụ nữ Hồi giáo thường không tập thể dục, nhất là với những môn vận động mạnh. Điều kiện thời tiết khắc nghiệt kết hợp việc mặc quần áo nhiều lớp là chuyện không tưởng đối với họ.

Trần Hằng